Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., II OSK 1178/13

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 maja 2013 r., II OSK 1178/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Stowarzyszenia [...] w B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 849/11 umarzające postanowienie sądowe w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie sprostowania i wyjaśnienia wątpliwości postanawia: oddalić skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Pismem z dnia 9 listopada 2011 r. Stowarzyszenie [...] w B. wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] września 2011 r., którym utrzymano w mocy postanowienie tegoż organu z dnia [...] kwietnia 2011 r. odmawiające sprostowania oraz wyjaśniające wątpliwości co do treści innego orzeczenia SKO w Białymstoku – postanowienia z dnia [...] lutego 2011 r. wydanego w postępowaniu nadzwyczajnym nieważnościowym.

3 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku postanowieniem z dnia [...] stycznia 2013 r., na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej - p.p.s.a., umorzył postępowanie sądowe. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał że skarżące Stowarzyszenie zostało rozwiązane i zarządzono jego likwidację prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2012 r., co nastąpiło na podstawie art. 31 pkt 1 i art. 36 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. Prawo o stowarzyszeniach (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 855 ze zm.). na wniosek organu nadzorującego. Konsekwencją tego orzeczenia jest zakończenie wszelkiej działalności statutowej Stowarzyszenia. Sąd podkreślił, że NSA w uzasadnieniach postanowień z dnia 19 grudnia 2012 r. w sprawie II OZ 1119/12 oraz z dnia 15 stycznia 2013 r. w sprawie II OSK 3065/12 uznał, iż przedmiotowe rozwiązanie rozpoczyna proces likwidacji tego podmiotu, który prowadzi likwidator, a którego celem jest zrekonstruowanie majątku Stowarzyszenia i zakończenie spraw związanych z tym majątkiem. Działalność likwidatora rozciąga się jednak wyłącznie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne byłego Stowarzyszenia, bowiem w okresie likwidacji ono już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło

4 Oznacza to, że Stowarzyszenie faktycznie utraciło zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak tej zdolności u skarżącego prowadzi do umorzenia postępowania, bowiem powstaje sytuacja, w której nie istnieje prawnie podmiot popierający skargę.

5 Stowarzyszenie [...] w B. pismem z dnia 28 lutego 2013 r. wniosło skargę kasacyjną od postanowienia WSA w Białymstoku z dnia 31 stycznia 2013 r. zarzucając naruszenie art. 36 i art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa o stowarzyszeniach, poprzez uznanie, że orzeczenie w przedmiocie rozwiązania stowarzyszenia oznacza utratę przez nie osobowości prawnej, podczas gdy utratę bytu prawnego stowarzyszenia spowoduje dopiero wpis jego wykreślenia; oraz naruszenie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, że postępowanie sądowe w niniejszej sprawie jest bezprzedmiotowe.

6 Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, której przesłanki określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w rozpoznawanej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego orzeczenia determinują zakres kontroli dokonywanej przez Sąd drugiej instancji.

9 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach.

10 Stosownie do art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Z konstrukcji wskazanego przepisu wynika, że za przyczynę umorzenia postępowania sądowoadministracyjnego można uznać jedynie zdarzenie zaszłe w toku postępowania, tzn. takie, które nie istniało przed jego wszczęciem, a wystąpiło dopiero w toku rozpoznawania skargi.

11 W przedmiotowej sprawie skarżące Stowarzyszenie zostało rozwiązane prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia [...] stycznia 2012 r., na podstawie art. 31 pkt 1 ustawy Prawo o stowarzyszeniach. Jednocześnie zarządzono likwidację Stowarzyszenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazana okoliczność upoważniała Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku do umorzenia niniejszego postępowania sądowego.

12 Naczelny Sąd Administracyjny podziela pogląd wyrażony w postanowieniach tego Sądu z dnia 15 stycznia 2013 r. II OSK 3065/12 oraz z dnia 14 lutego 2013 r. sygn. akt II OSK 231/13, iż rozwiązanie stowarzyszenia przez sąd (art. 36 ust. 2 ustawy Prawo o stowarzyszeniach) oznacza zakończenie wszelkiej jego działalności statutowej. Pozostać może jednak jeszcze majątek stowarzyszenia, w tym wierzytelności, a także rozmaite roszczenia wobec niego. Rozwiązanie tych sytuacji i zrekonstruowanie pełnego majątku byłego stowarzyszenia, wolnego od wszelkich obciążeń, następuje w procesie tzw. likwidacji stowarzyszenia. Zajmuje się tym likwidator, którego działalność rozciąga się jedynie na sprawy majątkowe, a nie merytoryczne byłego stowarzyszenia. Przyjmuje się, że w okresie likwidacji stowarzyszenie już nie istnieje, choć jego wykreślenie z rejestru stowarzyszeń jeszcze nie nastąpiło – art. 37 ust. 2 pkt 3 ustawy (por. P Sarnecki, Prawo o stowarzyszeniach. Komentarz, Kraków 2000, s. 77).

13 Odnosząc się do argumentacji zawartej w skardze kasacyjnej należy podnieść, iż w świetle przepisu art. 37 ust. 2 pkt 3 Prawa o stowarzyszeniach nie można jednak uzasadnić poglądu, że utratę bytu prawnego stowarzyszenia spowoduje dopiero wpis jego wykreślenia (data prawomocności postanowienia o wykreśleniu). Jak zasadnie Sąd I instancji podnosi, wykładnia gramatyczna wskazanej normy sama w sobie nie prowadzi do wniosku, kiedy stowarzyszenie traci osobowość prawną, lecz wskazuje, iż likwidator stowarzyszenia zobowiązany jest do złożenia wniosku do sądu rejestrowego o wykreślenia z Krajowego Rejestru Sądowego. Przepis ten nie rozstrzyga natomiast, czy wykreślenie ma skutek konstytutywny.

14 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.