Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2024 r., II OKW 45/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 stycznia 2024 r., II OKW 45/24

Sentencja

1 Dnia 22 stycznia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Arkadiusz Despot - Mładanowicz Sędziowie: Sędzia NSA Zdzisław Kostka (spr.) Sędzia del. WSA Grzegorz Rząsa po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi Grupy Wyborców z Powiatu Pruszkowskiego na postanowienie Komisarza Wyborczego w Warszawie II z dnia 12 stycznia 2024 r. nr 18/2024 w przedmiocie podziału powiatu pruszkowskiego na okręgi wyborcze postanawia odrzucić skargę.

Uzasadnienie

2 Komisarz Wyborczy w Warszawie II postanowieniem z 12 stycznia 2024 r., nr 18/2024, powołując się na art. 454 § 1 w zw. z art. 450 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2408), podzielił powiat pruszkowski na okręgi wyborcze, ustalił ich granice, numery oraz liczby radnych wybieranych w każdym okręgu.

3 Skargę od tego postanowienia wniosło piętnaście osób, twierdzących, że są mieszkańcami miasta Piastowa.

4 Komisarz Wyborczy w odpowiedzi na skargę podniósł m.in. następujące okoliczności dotyczące kwestii formalnych.

5 Po pierwsze, że skarga w wersji elektronicznej wpłynęła do Komisarza Wyborczego na skrzynkę e-mail oraz za pośrednictwem ePUAP po godzinach urzędowania urzędów obsługujących ten organ wyborczy (Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Warszawie oraz Krajowego Biura Wyborczego), mianowicie odpowiednio o 19:38 oraz 21:58, gdy wskazane urzędy urzędują w godzinach od 8:15 do 16:15. W związku z tym podniesiono, powołując się na art. 9 § 1 i 3 Kodeksu wyborczego, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu.

6 Po drugie, że podane przez skarżących dane osobowe pozwoliły na zweryfikowanie jedynie w odniesieniu do 14 osób posiadanie praw wyborczych w wyborach do rady powiatu pruszkowskiego. Dane osobowe podane przez skarżącą R. G. nie pozwoliły na zweryfikowanie posiadania przez nią praw wyborczych do rady powiatu pruszkowskiego. W związku z tym stwierdzono, że skarga nie została podpisana przez wymaganą liczbę wyborców, mianowicie co najmniej 15 osób.

7 Ponadto odniesiono się merytorycznie do zarzutów skargi wywodząc, że nie są one zasadne.

8 Rozpoznając skargę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że podlega ona odrzuceniu.

9 Najdalej idącą przyczyną odrzucenia skargi jest brak legitymacji do wniesienia skargi. Zgodnie z art. 456 § 1 zdanie pierwsze Kodeksu wyborczego podmiotami uprawnionymi do wniesienia skargi na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych w wyborach do rad powiatu są zainteresowana rada powiatu, rada gminy oraz wyborcy w liczbie co najmniej 15. Stosownie do art. 456 § 1 zdanie trzecie Kodeksu wyborczego w przypadku wniesienia skargi przez wyborców komisarz wyborczy wraz z odpowiedzią na skargę przedstawia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu informację o posiadaniu praw wyborczych przez wnoszących skargę. Z ostatnio powołanego przepisu, a także z art. 456 § 1 zdanie czwarte Kodeksu wyborczego, w którym stanowi się, że NSA jest zobowiązany rozpoznać skargę w terminie 5 dni od jej wpływu do sądu, wynika więc, że NSA jedynie na informacji komisarza wyborczego o posiadaniu przez skarżących praw wyborczych może oprzeć ustalenia konieczne do oceny legitymacji do wniesienia skargi tego szczególnego rodzaju skarżących. W oparciu zatem o informację Komisarza Wyborczego przedstawioną w odpowiedzi na skargę, co do posiadania przez skarżących praw wyborczych NSA stwierdza, że skarga została wniesiona przez grupę wyborców, która według art. 456 § 1 zdanie trzecie Kodeksu wyborczego nie jest uprawniona do wniesienia skargi, mianowicie przez grupę wyborców w liczbie 14, a nie co najmniej 15, jak wymaga tego powołany przepis prawa.

10 Powyższa okoliczność uzasadnia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.) w zw. z art. 420 § 3 oraz art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego odrzucenie skargi.

11 Rozpoznawana skarga podlega także odrzuceniu z uwagi na wniesienie jej z uchybieniem terminu. W orzecznictwie NSA przyjmuje się, że skarga, o której mowa w art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego, może być wniesiona poprzez ePUAP (postanowienie z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt II OKW 1/23). Uwzględniając, że w art. 456 § 1 zdanie ostatnie ustawodawca odsyła do art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego, stanowiąc, że ten przepis stosuje się także do skarg uregulowanych w art. 456 § 1 Kodeksu wyborczego, należy przyjąć, że wskazany pogląd ma zastosowanie także w rozpoznawanej sprawie. Jest on też w ocenie NSA rozpoznającego skargę trafny, za czym przemawia przede wszystkim to, że wobec tak restrykcyjnej w zakresie terminów wniesienia skargi i jej rozpoznania regulacji przewidzianej zarówno w art. 420 § 1 Kodeksu wyborczego, jak i w art. 456 § 1 tego aktu prawnego, poszerza on możliwość skutecznego wniesienia skargi. Niemniej Komisarz Wyborczy zasadnie zwrócił uwagę na konieczność zastosowania art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego. Z powołanych przepisów wynika, że m.in. wniesienie skargi do sądu lub organu wyborczego, jeżeli Kodeks wyborczy nie stanowi inaczej, powinno być dokonane w godzinach urzędowania sądu i organu wyborczego. W ocenie NSA rozpoznającego skargę odnosi się to też do skargi wnoszonej na podstawie art. 456 § 1 Kodeksu wyborczego do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem komisarza wyborczego. Zauważyć należy, że zgodnie z art. 420 § 3 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 456 § 1 zdanie ostatnie tego aktu prawnego w zakresie nieuregulowanym w Kodeksie wyborczym do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym stosuje się odpowiednio przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dotyczące spraw ze skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 1 tej ustawy, z dalej wskazanymi wyjątkami. Z kolei w art. 9 Kodeksu wyborczego uregulowano pewne aspekty związane z zachowaniem terminów przewidzianych w Kodeksie wyborczym, w tym terminów dotyczących wnoszenia skarg do sądów. W związku z tym w zakresie w jakim to zostało uregulowane w art. 9 Kodeksu wyborczego przepisy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie mają zastosowania. Zatem, zgodnie z art. 420 § 3 w zw. z art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego skarga na postanowienie komisarza wyborczego w sprawach okręgów wyborczych powinna być wniesiona w terminie 3 dni od podania do publicznej wiadomości postanowienia komisarza wyborczego, przy czym stosownie do art. 9 § 1 i § 3 Kodeksu wyborczego w tym terminie skarga ta powinna zostać złożona komisarzowi wyborczemu w godzinach jego urzędowania.

12 Uwzględniając powyższe należy zauważyć, że Komisarz Wyborczy wykazał, iż skarga w postaci elektronicznej została mu złożona w terminie 3 dni od podania zaskarżonego postanowienia do publicznej wiadomości, ale po godzinach urzędowania. Wskazana okoliczność uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 9 § 1 i § 3, art. 420 § 3 oraz art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

13 W ocenie NSA rozpoznającego skargę podlega ona ponadto odrzuceniu z powodów, które w odpowiedzi na skargę nie zostały wskazane.

14 Wymogiem formalnym pierwszego pisma wnoszonego do sądu administracyjnego jest podanie numerów PESEL osób je wnoszących (art. 46 § 2 pkt 1 lit. b p.p.s.a.). Wniesiona w rozpoznawanej sprawie przez osoby fizyczne skarga jest pierwszym pismem w sprawie i nie zawiera numerów PESEL skarżących. Zaznaczyć przy tym należy, że - jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie NSA (np. postanowienie z 11 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 19/24, postanowienie z 8 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 3/24, postanowienie z 16 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 28/24) - z uwagi na szczególną regulację rozpoznawania skarg na postanowienia komisarzy wyborczych w sprawach okręgów wyborczych, polegającą na zobowiązaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego do rozpoznania skargi w termie 5 dni od jej wpływu do sądu, nie jest możliwe zastosowanie procedury usunięcia braku formalnego skargi przewidzianej w art. 49 p.p.s.a. Tym samym wskazany brak formalny skargi jest nieusuwalny i powoduje odrzucenie skargi na podstawie odpowiednio stosowanego art. 58 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 3 i art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

15 W końcu wniesiona skarga podlega odrzuceniu z powodu braku formalnego polegającego na tym, że w istocie nie została ona podpisana (art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a.). Sposób podpisania skargi powinien co najmniej pozwolić na powiązanie podpisów skarżących ze skargą. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie podpisy skarżących zostały umieszczone na odrębnej od skargi kartce papieru, zawierającej listę podpisów z podaniem danych osobowych (z wyjątkiem numeru PESEL), bez jakiejkolwiek wzmianki o tym, że ta lista to lista podpisów osób wnoszących skargę na konkretne postanowienie komisarza wyborczego. W ten sposób brak pewności, że osoby umieszczające swoje podpisy na owej liście miały świadomość, że w ten sposób podpisują skargę na postanowienie komisarza wyborczego o podziale powiatu na okręgi wyborcze. Sposób podpisania skargi zastosowany w rozpoznawanej sprawie został już uznany w orzecznictwie NSA za brak formalny (wyrok NSA z 15 stycznia 2024 r., sygn. akt II OKW 25/24). Ten brak formalny skargi też jest z przyczyn podanych wyżej nieusuwalny. Zatem ta okoliczność również uzasadnia odrzucenie skargi na podstawie odpowiednio stosowanego art. 58 § 2 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 420 § 3 i art. 456 § 1 zdanie ostatnie Kodeksu wyborczego.

16 Odrzucenie skargi powoduje niedopuszczalność odniesienia się do jej zarzutów merytorycznych

17 Mając to wszystko na uwadze NSA na podstawie powołanych przepisów skargę odrzucił.