Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2024 r., II GZ 433/23

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 lutego 2024 r., II GZ 433/23

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Skoczylas po rozpoznaniu w dniu 29 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 23 sierpnia 2023 r. sygn. akt II SA/Rz 1150/23 o odrzuceniu skargi S. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 kwietnia 2023 r. nr BP.501.43.2022.2058.KI13.398709 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2023 r., sygn. akt II SA/Rz 1150/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej jako: p.p.s.a.), odrzucił skargę S. W. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 27 kwietnia 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

3 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że S. W. złożył skargę do WSA na ww. decyzję GITD nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 4000 zł. Zarządzeniem z dnia 18 lipca 2023 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi w wysokości 160 złotych. Wezwanie zawierało pouczenie, że czynności należy dokonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłka sądowa zawierająca odpis zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi została po dwukrotnym awizowaniu w dniach: 19 lipca 2023 r. oraz 27 lipca 2023 r. zwrócona do Sądu w dniu 7 sierpnia 2023 r. W zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od złożonej skargi.

4 Odrzucając skargę WSA stwierdził, że skarżący nie odebrał skierowanego do niego wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi, jednak należy przyjąć, że zostały one doręczone w trybie określonym w art. 73 p.p.s.a., tj. w drodze tzw. fikcji prawnej doręczenia, zgodnie z którą doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w art. 73 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Sąd I instancji wskazał, że przesyłka została dwukrotnie awizowana, tj. w dniu 19 oraz 27 lipca 2023 r., a skutek doręczenia nastąpił w dniu 2 sierpnia 2023 r. Termin na uzupełnienie braku fiskalnego skargi upływał zatem z dniem 9 sierpnia 2023 r., jednakże w zakreślonym terminie skarżący nie uiścił wpisu od skargi. W związku z powyższym termin na uzupełnienie braków skargi upłynął bezskutecznie.

5 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, zaskarżając to orzeczenie w całości oraz wnosząc o: dopuszczenie dowodu z rezerwacji hotelu w Chorwacji w okresie od 30 lipca 2023 r. do 6 sierpnia 2023 r. na fakt niemożności odbioru przesyłki przez skarżącego z uwagi na pobyt zagraniczny, brak winy w uchybieniu terminu co do uiszczenia wpisu od skargi, przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od złożonej skargi w wysokości 160 zł, a także o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości.

6 Wraz z zażaleniem skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

7 Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania: art. 220 § 1 i § 3 i art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy w związku z niewłaściwym zastosowaniem przepisów art. 73 p.p.s.a., a w konsekwencji przyjęcie fikcji doręczenia w sytuacji, kiedy skarżący w trakcie biegu terminu do odbioru przesyłki przebywał na wyjeździe zagranicznym w Chorwacji, także z przyczyn od siebie niezawinionych nie mógł odebrać pisma z Sądu w terminie, co też skutkuje nieważnością postępowania, gdyż strona została pozbawiona możności obrony swych praw (art. 183 § 2 pkt 5) p.p.s.a.

8 W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że przy składaniu skargi nie wiedział, iż był zobowiązany do uiszczenia wpisu od skargi. Podczas pobytu poza terytorium RP zarządzeniem z dnia 18 lipca 2023 r. został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego, jednakże nie był w stanie odebrać przesyłki sądowej z powodu uczestnictwa w wycieczce zagranicznej. Tym samym nie miał możliwości zapoznania się z jej treścią i nie ponosi winy w braku podjęcia przesyłki pocztowej. O obowiązku uiszczenia wpisu i jego wysokości dowiedział się dopiero z uzasadnienia niniejszego postanowienia WSA. W ocenie skarżącego, odrzucenie jego skargi było przedwczesne, a Sąd I instancji pozbawił go możności obrony swych praw, doprowadzając tym samym do nieważności postępowania.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Na wstępie wskazać należy, że zgodnie z art. 214 § 1 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, do uiszczenia kosztów sądowych obowiązany jest ten, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki. Jednocześnie w myśl art. 219 § 1 p.p.s.a. opłatę sądową należy uiścić przy wniesieniu do sądu pisma podlegającego opłacie. Zgodnie natomiast z art. 220 § 1 p.p.s.a., z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. Wspomniany art. 220 § 3 p.p.s.a. stanowi, że skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Przepisy te składają się na regulację, zgodnie z którą strona wnosząca pismo do sądu administracyjnego jest obowiązana uiścić od niego opłatę. Zaniedbanie tego obowiązku pomimo prawidłowego wezwania sądu do uzupełnienia braku fiskalnego skutkuje zastosowaniem rygoru przewidzianego w przepisach prawa. Jeżeli pismem tym jest jeden ze środków zaskarżenia wymienionych w art. 220 § 3 p.p.s.a., to sąd takie pismo odrzuci.

12 Sposób doręczania pism sądowych – w tym wezwań – w razie niemożności doręczenia pisma do rąk własnych lub innych upoważnionych osób został uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Przepis § 1 tego artykułu stanowi, że w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65–72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zgodnie natomiast z art. 73 § 2 p.p.s.a. zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. Natomiast w myśl art. 73 § 3 p.p.s.a. w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Wreszcie, § 4 tego przepisu stanowi, że doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1. Powyższe przepisy określają warunki, które muszą zostać spełnione, aby sąd mógł przyjąć fikcję doręczenia, tj. stwierdzić, że na mocy ustawy pismo nieodebrane przez stronę traktuje się jako prawidłowo doręczone. W myśl powyższych przepisów powinny zostać spełnione ku temu następujące przesłanki: wystąpienie niemożności doręczenia pisma w inny sposób, dwukrotne awizowanie pisma w odpowiednim czasie, a także upływ 14-dniowego terminu od pozostawienia pierwszego zawiadomienia o możliwości odebrania pisma w placówce pocztowej.

13 Jak wynika z akt sprawy skarżący, składając skargę na decyzję GITD, nie uiścił opłaty sądowej. Zasadnie zatem Sąd I instancji wezwał stronę do uzupełnienia braku fiskalnego skargi (karta akt sądowych nr 20 i 21) w terminie 7 dni od doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia skargi. Prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że skoro po dwukrotnym awizowaniu przesyłki sądowej, zawierającej wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego (tj. w dniach 19 i 27 lipca 2023 r.), wezwanie to nie zostało odebrane z placówki pocztowej, to przesyłkę tę uznano za skutecznie doręczoną w dniu 2 sierpnia 2023 r. Siedmiodniowy termin na wykonanie zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego minął zatem 9 sierpnia 2023 r. Z akt sprawy wynika zaś, że w zakreślonym w ten sposób terminie skarżący nie uzupełnił braku fiskalnego skargi. Spełniona została zatem przesłanka do odrzucenia skargi z art. 220 § 3 p.p.s.a.

14 Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż skarżący wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi równocześnie złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W zażaleniu wskazane zostały zatem okoliczności mające w jego ocenie wykazać brak winy w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej. Kolizja środków prawnych, składanych na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a. (wniosek o przywrócenie terminu) i art. 194 § 1 pkt 1a p.p.s.a. (zażalenie na odrzucenie skargi), wynika z tego, że wykluczają się one wzajemnie. Przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej możliwe jest dopiero wtedy, gdy czynność ta nie została w terminie dokonana lub była bezskuteczna, ponieważ termin na jej wykonanie upłynął. W takiej sytuacji, wniosek o przywrócenie terminu, złożony na podstawie art. 87 § 1 p.p.s.a., podlega rozpoznaniu po uprawomocnieniu się orzeczenia stwierdzającego uchybienie terminu do dokonania czynności procesowej (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 sierpnia 2023 r., sygn. akt II OZ 460/23 i przywołane tam orzecznictwo; powołane orzeczenie dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W pierwszej kolejności ustalenia bowiem wymaga, czy rzeczywiście doszło do uchybienia terminu, co powinno być przesądzone przez sąd II instancji przy rozpoznaniu zażalenia. Wyprowadzone zatem w zażaleniu argumenty, opierające się na braku możliwości odebrania przesyłki sądowej z powodu przebywania skarżącego na wyjeździe zagranicznym, nie mogły na obecnym etapie postępowania sądowoadministracyjnego podlegać analizie i odnieść oczekiwanego przez stronę skutku w postaci przywrócenia terminu do dokonania uchybionej czynności procesowej. Prawidłowo bowiem Sąd I instancji najpierw nadał bieg zażaleniu skarżącego.

15 W świetle zaś przedstawionych powyżej okoliczności przyjąć należy, że WSA zasadnie postanowił o odrzuceniu wniesionej skargi, której braku fiskalnego strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

16 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.