Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2017 r., II GZ 355/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 maja 2017 r., II GZ 355/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 października 2016 r.; sygn. akt VI SA/Wa 1116/16 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi G.M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r.; nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2016 r. (sygn. akt VI SA/Wa 1116/16) odmówił Grzegorzowi M. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] kwietnia 2016 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

3 Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

4 Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę Grzegorza M. na opisaną decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że zarządzeniem z dnia 8 czerwca 2016 r. skarżący został wezwany pod rygorem odrzucenia skargi do usunięcia w terminie 7 dni braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie oraz uiszczenie wpisu sądowego. W wyznaczonym terminie skarżący uiścił wpis od skargi, nie uzupełnił natomiast jej braku formalnego.

5 Pismem z dnia 12 sierpnia 2016 r. (data nadania pisma w placówce pocztowej) skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. Podał, że w związku z realizacją inwestycji budowlanej nie przebywał na stałe w miejscu zamieszkania. W związku z powyższym żona w dniu 17 czerwca 2016 r. odebrała kierowane do niego pismo z Sądu wzywające go do uzupełnienia braków formalnych skargi. Nie przekazała mu jednak informacji o treści ww. wezwania. Skarżący wskazał, że o wezwaniu do uzupełniania braków formalnych skargi dowiedział się dopiero w dniu 5 sierpnia 2016 r. z treści postanowienia Sądu z dnia 2 sierpnia 2016r. w przedmiocie odrzucenia skargi na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Nie miał zatem możliwości wykonania zobowiązania Sądu. Do wniosku skarżący załączył odpis podpisanej skargi.

6 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 24 października 2016 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia skargi. W ocenie Sądu wniosek skarżącego nie zasługiwał na uwzględnienie.

7 W ocenie Sądu skarżący nie uprawdopodobnił w sposób wymagany przez prawo (tj. art. 86 § 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.) okoliczności, z których wynikałoby, że niedochowanie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi było przez niego niezawinione. Skarżący nie wskazał w sposób wystarczający żadnej obiektywnej i niezależnej przeszkody uniemożliwiającej mu uzupełnienie braków formalnych skargi w wyznaczonym terminie. Za taką przeszkodę, w ocenie Sądu, nie można bowiem było uznać braku obecności skarżącego w domu ani odebrania przesyłki przez żonę skarżącego, która nie przekazała mu ww. korespondencji.

8 WSA zaznaczył, że ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że pismo Sądu wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi odebrał w dniu 17 czerwca 2016 r. dorosły domownik - żona skarżącego A. M. Tak dokonane doręczenie, zwane doręczeniem zastępczym, uznaje się za równoznaczne z doręczeniem korespondencji adresatowi. Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji wskazął, że niedochowanie należytej staranności przez osobę uprawnioną przez ustawodawcę do odbioru poczty i zobowiązującą się do przekazania adresatowi przesyłki nie stanowi okoliczności mającej wpływ na bieg terminów w postępowaniu (postanowienie NSA z dnia 21 maja 2014 r. II OSK 1138/14). WSA ocenił, że skoro doręczenie zostało dokonane na podany przez skarżącego adres korespondencyjny, dorosłemu domownikowi (żonie skarżącego), to należy je uznać za skuteczne.

9 Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 i 3 p.p.s.a. poprzez bezzasadną odmowę przywrócenia terminu w sytuacji, w której skarżący uchybił terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez jej podpisanie. W oparciu o powyższy zarzut wniósł o zmianę orzeczenia i przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu skarżący wskazał, że pismo wzywające do uzupełnienia braków formalnych skargi odebrała jego żona, która "nie bierze udziału w żadnych postępowaniach sądowych, a w konsekwencji nie posiada wiedzy o tym, że pisma sądowe są obwarowane terminami na ich wykonanie".

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

11 Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

12 Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym.

13 Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Zauważyć również należy, że co do zasady wynikającej z powołanego art. 87 § 2 p.p.s.a., na stronie spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu (por. m.in. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 84/17 i z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 314/17).

14 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w pełni prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że podane przez skarżącego okoliczności (realizacja inwestycji budowlanej poza miejscem zamieszkania i odebranie korespondencji przez żonę) nie wskazują na brak winy strony w uchybieniu terminu.

15 Badając przesłankę braku winy w uchybieniu terminu, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego prawidłowo Sąd I instancji odmówił skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu (por. postanowienie NSA z dnia 27 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GZ 314/17). Okoliczności przedstawione przez skarżącego we wniosku nie uprawdopodabniają braku jego winy w uchybieniu terminu i zachowania należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Powód, dla którego strona uchybiła terminowi nie miał charakteru nagłego i nieoczekiwanego. Wyjazd w celu realizacji zamówienia nie jest przeszkodą, której powołujący się na nią nie mógł przewidzieć, a także nie można mówić, iż ma ona charakter nagły. Zdaniem NSA zasadnie Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie uprawdopodobnił, że jego wyjazd stanowił okoliczność nagłą bądź nadzwyczajną, której wystąpienia strona nie mogła w normalnych okolicznościach przewidzieć. Co więcej, jeśli skarżący prowadzi działalność charakteryzującą się okresowymi wyjazdami poza miejsce, które wskazał jako adres do doręczeń, powinien był liczyć się z możliwością otrzymania w terminie nieobecności korespondencji z Sądu. Należycie dbając o swoje interesy powinien tak zorganizować odbiór przesyłek sądowych pod swoją nieobecność, aby móc w sposób prawidłowy i terminowy zadbać o swoje interesy w sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 14 lutego 2017 r., sygn. akt II GZ 84/17).

16 Odnosząc się do argumentu skarżącego dotyczącego nieprzekazania mu wezwania przez żonę, która odebrała korespondencję, należy zaznaczyć, że w myśl art. 72 § 1 p.p.s.a. jeżeli doręczający nie zastanie adresata w mieszkaniu, może doręczyć pismo dorosłemu domownikowi, a gdyby go nie było zarządcy domu lub dozorcy, jeżeli nie mają oni sprzecznych interesów w sprawie i podjęli się oddania mu pisma. Dokonane w tych okolicznościach doręczenie, oparte jest na domniemaniu, że pismo przekazane dorosłemu domownikowi dotarło do rąk adresata. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, słusznie Sąd I instancji przyjął, że samo twierdzenie, iż w odpowiednim terminie dorosły domownik, który dokonał odbioru korespondencji nie przekazał jej do rąk adresata, nie stanowi wystarczającej podstawy do przywrócenia terminu i nie wskazuje braku winy skarżącego w powstaniu uchybienia procesowego.

17 Podkreślić należy, że zgodnie z art. 72 § 1 p.p.s.a odebranie przesyłki przez dorosłego domownika jest uważane za skuteczne jej doręczenie samemu adresatowi. Strona będzie więc ponosić konsekwencje jakie wynikają z doręczenia pisma nawet wówczas, gdy pismo jest doręczane podczas jej nieobecności pod wskazanym adresem (por. postanowienie NSA z dnia 10 marca 2009 r., sygn. akt I OZ 174/09 oraz z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 60/11). Adresat przesyłki może obalić to domniemanie, gdy wykaże, że doręczenie zastępcze było wadliwe (tzn. niezgodne z treścią art. 72 § 1 p.p.s.a.) albo że pismo w ogóle do niego nie dotarło (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Wydanie 4, Warszawa, 2010). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący tego domniemania skutecznie nie obalił. Przede wszystkim nie kwestionował, że żona zamieszkiwała z nim w dniu, w którym doszło do doręczenia przesyłki, a więc była dorosłym domownikiem. Nie przedstawił ponadto jakichkolwiek dowodów na okoliczność, że przesyłka zawierająca wezwanie do uiszczenia wpisu i uzupełnienia braków nie została mu przez dorosłego domownika przekazana. Ponadto podkreślić należy, że w wyznaczonym terminie skarżący uiścił wpis od skargi, a nie uzupełnił jedynie jej braku formalnego, do czego był wezwany pismem zawartym w tej samej przesyłce. W związku z powyższym, skoro skarżący mógł w terminie wykonać jedno z wezwań Sądu nie można zakładać, że przesyłka lub jej treść nie została mu w terminie przekazana.

18 W tej sytuacji argumenty zawarte we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w treści zażalenia, prowadzą do uznania, iż skarżący uchybił terminowi do uiszczenia wpisu od skargi z własnej winy.

19 Mając na uwadze powyższe argumenty, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.