Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., II GZ 311/17

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2017 r., II GZ 311/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. O. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1705/16 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie; 2. przywrócić termin do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2016 r., sygn. akt III SA/Kr 1705/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 86 § 1 w zw. z art. 87 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718; dalej p.p.s.a.), odmówił P.O. przywrócenia terminu do wniesienia skargi.

3 Sąd I instancji wskazał, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w Krakowie utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2016 r., odmawiającą P. O. wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Naczelnika Urzędu Celnego w Krakowie z dnia [...] czerwca 2015 r. wymierzającą mu karę pieniężną w wysokości 36.000 zł za urządzanie gier na trzech automatach poza kasynem gry. Przedmiotowa decyzja, wraz z prawidłowym pouczeniem o trybie i terminie wniesienia skargi, została doręczona skarżącemu w dniu 14 września 2016 r., a zatem termin do wniesienia skargi upływał w dniu 14 października 2016 r. Na ww. decyzję, w dniu

4 31 października 2016 r. (data stempla pocztowego) skarżący wniósł do WSA w Krakowie skargę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w okresie od dnia 30 września 2016 r. do

5 24 października 2016 r. skarżący chorował na zapalenie płuc. Do wniosku załączono zaświadczenie lekarskie.

6 WSA odmawiając przywrócenia terminu do wniesienia skargi wskazał, że istota uzasadnienia wniosku ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że w okresie od 30 września 2016 r. do 24 października 2016 r. skarżący był chory na zapalenie płuc, a choroba wymagała leżenia. Jedynym przedstawionym dokumentem, mającym potwierdzić powyższe okoliczności, jest zaświadczenie lekarskie. Z treści wniosku skarżącego nie wynika, że jego stan uniemożliwiał mu poczynienie odpowiednich starań, w tym posłużenie się inną osobą. Zdaniem Sądu, okoliczności powołane przez skarżącego we wniosku mogły utrudniać prawidłowe podejście do załatwiania własnych spraw, ale tego nie uniemożliwiały.

7 W ocenie Sądu I instancji, skarżący nie dochował należytej staranności przy prowadzeniu swych spraw, jakiej w danych okolicznościach można by od niego oczekiwać. Skarżący mógł przewidzieć przebieg czynności procesowych i zorganizować się w sposób umożliwiający wniesienie skargi w terminie, np. posłużyć się pomocą innych osób, choćby swoich pracowników. Nadto skarżący mógł również ustanowić pełnomocnika profesjonalnego do sporządzenia i wniesienia skargi. Zwłaszcza, że dla wniesienia skargi przepisy ustawy nie ustalają żadnych szczególnych wymogów poza wniesieniem jej w terminie przez uprawnioną do tego osobę. Wystarczy wysłać w terminie pismo, z którego wynika, że strona kwestionuje dany akt prawny, a ewentualnie później uzupełnić skargę o stosowne zarzuty i argumentację.

8 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Krakowie z dnia [...] sierpnia 2016 r.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie zawiera usprawiedliwione podstawy, dlatego podlega uwzględnieniu, a zaskarżone postanowienie jako nieodpowiadające prawu podlega uchyleniu.

11 W myśl art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Uzależnienie skuteczności czynności procesowych dokonywanych przez strony postępowania sądowoadministracyjnego od zachowania terminów procesowych podyktowane jest koniecznością zapewnienia szybkości i sprawności postępowania. Jednakże pozbawienie strony uprawnień procesowych, czy też w ogóle możliwości dochodzenia swych praw przed sądem, w sytuacji gdy naruszenie terminu wynika z przyczyn niezależnych od strony, kolidowałoby z zasadą demokratycznego państwa prawnego (por. art. 2 Konstytucji RP) oraz naruszałoby prawo do sądu (por. art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Stąd też, wprowadzając rygor określony w art. 85 p.p.s.a., ustawodawca uwzględnił jednocześnie możliwość wystąpienia sytuacji, w których uchybienie terminowi nastąpi bez winy strony (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r., II FZ 992/12, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Uchyleniu negatywnych skutków uchybienia terminowi służy instytucja jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może nastąpić wyłącznie na wniosek strony (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu spoczywa na stronie (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.).

12 Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że skarżący w sposób należyty uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Kopia zaświadczenia lekarskiego załączona do wniosku o przywrócenie terminu (k. 14) w sposób wystarczający i niebudzący wątpliwości uprawdopodabnia okoliczność, że skarżący w okresie od 30 września 2016 r. do 24 października 2016 r. chorował na zapalenie płuc i musiał leżeć w łóżku.

13 Powyższe zaświadczenie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowi w niniejszej sprawie wystarczające wykazanie okoliczności wyłączających winę w uchybieniu terminu do złożenia skargi. Nie można zgodzić się z Sądem pierwszej instancji, że skarżący mógł przewidzieć przebieg czynności procesowych i zorganizować się w sposób umożliwiający wniesienie skargi w terminie, np. posłużyć się pomocą innych osób, jak również mógł ustanowić pełnomocnika profesjonalnego do sporządzenia i wniesienia skargi. Skarżący zachorował na zapalenie płuc w połowie biegu terminu do wniesienia skargi i choroba ustała 10 dni po upływie tego terminu. Okoliczność ta niewątpliwie utrudniła dbałość skarżącego o własne sprawy. Nie mógł bowiem przewidzieć, że zachoruje na zapalenie płuc, by móc wcześniej zaplanować prowadzenie swoich spraw. Nadto skarżący podniósł w zażaleniu, że nie mógł posłużyć się pomocą innych osób, gdyż zamieszkuje jedynie ze swoimi dwiema córkami, których matka zmarła kilkanaście lat temu. Obie córki były wówczas małoletnie (15 i 17 lat).

14 Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że wymóg uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, w rozumieniu art. 87 § 2 p.p.s.a., nie jest tożsamy z wymogiem udowodnienia wszystkich okoliczności faktycznych, przemawiających za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu do dokonania danej czynności procesowej (por. wyżej powoływane postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2012 r.,

15 II FZ 992/12). Nie jest zatem trafne stwierdzenie WSA w Krakowie, że uzasadnienie wniosku skarżącego o przywrócenie terminu ogranicza się jedynie do stwierdzenia, że we wskazanym okresie skarżący był chory na zapalenie płuc, a choroba wymagała leżenia, co wynika jedynie z zaświadczenia lekarskiego.

16 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie wystarczającym środkiem uprawdopodabniającym brak winy w uchybieniu terminu jest zaświadczenie lekarskie stwierdzające nieprzerwaną niezdolność do pracy we wskazanym okresie, a także pozwalające wnioskować, że choroba skarżącego miała charakter poważny i uniemożliwiający codzienne funkcjonowanie. W konsekwencji uznać należy, że Sąd pierwszej instancji niezasadnie odmówił przywrócenia terminu do złożenia skargi.

17 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 197 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie i przywrócił skarżącemu termin do złożenia skargi.