Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., II GZ 152/21

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 maja 2021 r., II GZ 152/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Kuba po rozpoznaniu w dniu 26 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 18 marca 2021 r. sygn. akt I SA/Sz 17/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] października 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym postanowieniem z 18 marca 2021 r., sygn. akt I SA/Sz 17/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił M. M. przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi skarżącej na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] października 2020 r. w przedmiocie kary pieniężnej za posiadacza samoistnego lokalu, w którym znajdował się niezarejestrowany automat do gier.

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia odniósł się do zawartego we wniosku stanowiska pełnomocnika skarżącej, że nie otrzymał z sytemu ePUAP na swój adres e-mailowy powiadomień o zamieszczeniu na skrzynce ePUAP postanowienia tutejszego sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi. W ocenie pełnomocnika, miał on podstawy, aby oczekiwać, że zostanie powiadomiony o doręczeniu postanowienia za pomocą wiadomości wysłanych na jego adres e-mailowy.

4 Odnosząc się do powyższego, Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pism w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. Przez adres elektroniczny należy rozumieć adres, na który możliwe jest doręczanie pism na zasadach określonych w zacytowanych wyżej przepisach, tj. adres elektronicznej skrzynki podawczej na platformie e-PUAP. W rozpoznawanej sprawie niewątpliwie adresem elektronicznym pełnomocnika do doręczeń jest wskazany w korespondencji adres elektroniczny użytkownika w systemie ePUAP (/.../domyslna).

5 Bezspornym jest, że w ustawieniach systemu ePUAP - "Adres e-mail do powiadomień", możliwe jest ustawienie powiadomień o korespondencji pojawiającej się na koncie ePUAP na wskazany adres skrzynki e-mailowej pełnomocnika, na którą trafiają wówczas takie informacje. Powiadomienia te generowane są ze względu na funkcjonalność systemu ePUAP i stanowią jedynie narzędzie dodatkowe, wspomagające profesjonalnego pełnomocnika. Nie są to jednak zawiadomienia, o których mowa w art. 74a § 3 i § 4 p.p.s.a., które tutejszy sąd zgodnie z tym przepisem, w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego, przesyła na adres elektroniczny adresata – w tym przypadku na konto pełnomocnika na platformie ePUAP.

6 Z przywołanych przepisów wynika zatem, że tutejszy sąd był zobowiązany do wysyłania korespondencji na adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP, a nie do wysyłania powiadomień o tej korespondencji na adres mailowy pełnomocnika, nawet jeżeli adres ten był wskazany w piśmie procesowym. Powiadomienia takie są bowiem wysyłane automatycznie – w zależności od wprowadzonych ustawień – przez system ePUAP. Nadto należy wskazać, że możliwość uzyskiwania dodatkowych powiadomień na adres e-mail o umieszczeniu na platformie ePUAP zawiadomień, o których mowa w art. 74a p.p.s.a., jest jedynie dodatkową funkcjonalnością systemu, która nie zwalnia użytkownika skrytki na platformie ePUAP od sprawdzania, czy na podany adres wpłynęła korespondencja.

7 Wnosząc o przywrócenie terminu pełnomocnik nie uprawdopodobnił, że bez swojej winy nie miał dostępu do platformy ePUAP. Przeciwnie - przyznał, że nie logował się na platformie ePUAP do czasu wysyłania lub otrzymania korespondencji od innych organów.

8 Ustosunkowując się do podniesionego we wniosku zarzutu przesłania skanu papierowego postanowienia, bez elektronicznego podpisu tego postanowienia, a tym samym niespełnienie wymogów art. 107 § 1 k.p.a. tutejszy sąd zauważa, że przepis ten dotyczy decyzji administracyjnych wydawanych w trybie k.p.a. W myśl art. 75 p.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia doręcz się w odpisach (§ 1). Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego. Z powyższego wynika, że oryginały pism sądowych i pism procesowych pozostają w aktach sądowych danej sprawy sądowoadministracyjnej. Stronom i innym uczestnikom postępowania sądowoadministracyjnego pisma sądowe i procesowe są doręczane wyłącznie w postaci odpisów. Pisma w postępowaniu sądowym i orzeczenia mogą być doręczane w formie dokumentu elektronicznego zawierającego dane z systemu teleinformatycznego sądu. W przedmiotowej sprawie pełnomocnik otrzymał na skrzynkę podawczą pismo przewodnie opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, w załączeniu którego przesłano odpis postanowienia sądu z 8 lutego 2021 r. o odrzuceniu skargi wraz z uzasadnieniem. Oryginał postanowienia został podpisany w sposób tradycyjny, a tym samym odpis postanowienia przesłany pełnomocnikowi skarżącej nie wymagał podpisu elektronicznego, ponieważ tak jak oryginał postanowienia nie był dokumentem sporządzonym w formie elektronicznej.

9 W związku z powyższym, na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a., WSA odmówił przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia.

10 Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła skarżąca, zarzucając mu:

11 1. błąd w interpretacji art. 74a § 4 p.p.s.a oraz niewłaściwe zastosowanie art. 74a § 8 p.p.s.a., na które powołuje się Sąd orzekający, albowiem automatyzacja procesu wysyłki zawiadomienia o pozostawieniu na skrzynce odbiorczej strony korespondencji do sądu, nie zwalnia z obowiązku takiego zawiadomienia. Tymczasem, z niewiadomych powodów, pomimo wielokrotnego korzystania z systemu ePUAP, pierwsza informacja o tym, że WSA wysłał do pełnomocnika postanowienie o odrzuceniu skargi pojawiła się dopiero w dniu 26 lutego 2021 r., podczas gdy zgodnie z treścią art. 74a § 9 p.p.s.a., powinna widnieć w jego skrzynce już od dnia 23 lutego 2021 r., tj. od daty przyjętej na podstawie art. 74a § 8 p.p.s.a. jako daty doręczenia tego postanowienia, a przecież pełnomocnik wskazuje, że nie otrzymał ani jednego zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji z sądu, ale też od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie, bo w wypadku decyzji z dnia 27 października 2020 r. brak jest pierwszego zawiadomienia o pozostawieniu korespondencji, a zgodnie z art. 74a § 9 p.p.s.a., w skrzynce odbiorczej pełnomocnika skarżącej decyzja ta winna widnieć od 10 grudnia 2020 r., a tak nie było,

12 2. naruszenie zasad działania organów administracji tj. art. 8 i 9 oraz 10 k.p.a., bowiem w wyniku niezawinionych przez stronę okoliczności dotyczących błędów w utworzonym i administrowanym przez władzę publiczną systemie teleinformatycznym, udostępnionym obywatelom do korespondowania z organami władzy, strona postępowania administracyjnego oraz sądowoadministracyjnego, nie jest prawidłowo zawiadamiana o wysyłanej do niej korespondencji, przez co nie może faktycznie czynić użytku z przysługujących jej w procesie praw, co faktycznie pozbawia ją możliwości czynnego udziału w postępowaniu, a wręcz prawa do zbadania legalności/prawidłowości wydawanych wobec niej decyzji,

13 3. niezasadne zastosowanie przepisów ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi do doręczeń dokonanych przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie przede wszystkim w zakresie doręczenia decyzji z dnia 27 października 2021 r., albowiem Dyrektor Izby nie dokonuje doręczeń w trybie przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

14 W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

17 Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w postępowaniu sądowoadministracyjnym możliwe jest wnoszenie pisma w formie dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą, a sąd w konsekwencji doręcza dokumenty stronom korzystającym z tego trybu za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a p.p.s.a. Przez adres elektroniczny strony należy rozmieć adres konta na platformie ePUAP.

18 W myśl art. 74a § 5 p.p.s.a., datą doręczenia pisma jest data podpisania przez adresata pisma urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w § 3 pkt 2. W przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego sąd, po upływie siedmiu dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma (art. 74a § 6 ww. ustawy). Do powtórnego zawiadomienia stosuje się przepisy § 3 i 4 (art. 74a § 7 p.p.s.a.), a w przypadku nieodebrania pisma, doręczenie uważa się za dokonane po upływie czternastu dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia (art. 74a § 8 p.p.s.a.).

19 Zasadnie też Sąd I instancji zwrócił wagę na różnice w pojęciu "adres e-mail do powiadomień", który jest jedynie narzędziem nieobowiązkowym, dodatkowym, wspomagającym profesjonalnego pełnomocnika, jednak powiadomienia te nie są zawiadomieniami z art. 74a § 3 i 4 p.p.s.a. Takie powiadomienia są automatycznie przez system ePUAP wysyłane na podany przez pełnomocnika adres mailowy, który nie jest adresem elektronicznym użytkownika w systemie ePUAP i – w przeciwieństwie do zawiadomień doręczanych na skrzynkę ePUAP – nie mają mocy wiążącej.

20 Pełnomocnik skarżącej wskazuje na nieprawidłowości w funkcjonowaniu skrzynki ePUAP poprzez otrzymywanie korespondencji z opóźnieniem lub w terminach zupełnie przypadkowych, załączając zrzuty ekranu zawartości skrzynki odbiorczej pełnomocnika, czy też odpowiedź na reklamację usług z ePUAP.

21 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych załączników nie wynika jakakolwiek informacja o błędach w funkcjonowaniu skrzynki ePUAP, dotyczą one widoczności elementów skrzynki odbiorczej, nie dotyczą zaś samego faktu doręczeń.

22 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego zobowiązanie Sądu I instancji do wysyłania korespondencji na adres elektroniczny skrytki użytkownika ePUAP zostało prawidłowo zrealizowane, o czym świadczą znajdujące się w aktach Urzędowe Poświadczenia Odbioru. Natomiast po stronie profesjonalnego pełnomocnika, który powinien być świadomy konsekwencji, jakie wiążą się z doręczeniem pism w formie elektronicznej, stoi obowiązek dochowania należytej staranności i dbając o interesy swojego mocodawcy, powinien zapewnić regularny nadzór nad nadchodzącą korespondencją.

23 W konsekwencji powyższego należało uznać za zasadne stanowisko Sądu I instancji, który uznał, że pełnomocnik skarżącej nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu do złożenia zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi.

24 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.

25 Odnosząc się z natomiast do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu I instancji.