Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GZ 146/24

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 kwietnia 2024 r., II GZ 146/24

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2023 r. sygn. akt VI SA/Wa 3247/23 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. R. na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Uzasadnienie

2 I

3 Postanowieniem z dnia 28 września 2023 r., sygn. akt VI SA/Wa 3247/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a.") odmówił M. R. (dalej jako: "skarżący") przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (dalej jako: "BFG") z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji.

4 W dniu 30 stycznia 2023 r. skarżący wniósł skargę na ww. decyzję BFG wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. W uzasadnieniu wniosku skarżący podał, że nie uchybił terminowi do wniesienia skargi na decyzję z dnia 29 września 2022 r., ponieważ nie posiadał on informacji na temat jej wydania. Skarżący wskazał, że w życiu codziennym nie korzysta z mediów społecznościowych, nie ogląda telewizji, a także nie praktykuje słuchania radia, zaś informacje o decyzji w sprawie przymusowej restrukturyzacji dostrzegł w dniu 23 stycznia 2023 r. po otrzymaniu gazety od osoby zatrudnionej w celu rozdawania prasy w miejscach publicznych. Według skarżącego termin na wniesienie przez niego skargi rozpoczął bieg właśnie w dniu 23 stycznia 2023 r.

5 Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd pierwszej instancji przytoczył treść przepisów art. 86 i 87 p.p.s.a. oraz przedstawił wymagania stawiane podmiotowi, który wnosi o przywrócenie terminu do dokonania czynności.

6 Sąd pierwszej instancji wskazał, że pierwszorzędne znaczenie dla rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym ma ustalenie, że fakt uchybienia przez stronę terminowi nie nastąpił z jej winy. W rozpoznawanej sprawie skarżący uprawdopodobnił, że nie wiedział o wydanej przez BFG decyzji z dnia 29 września 2022 r. Nie uprawdopodobnił natomiast, w ocenie Sądu pierwszej instancji, w żaden sposób braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi na tę decyzję.

7 Skarżący, jak wskazał Sąd pierwszej instancji, nie był bezpośrednim adresatem zaskarżonej decyzji, więc nie było obowiązku doręczenia mu rozstrzygnięcia. Zatem podlegał on ogólnej zasadzie, zgodnie z którą przysługiwał mu 7-dniowy termin do wniesienia skargi liczony od dnia ogłoszenia decyzji BFG na stronie internetowej. W rozpoznawanej sprawie informacja o przyczynach i skutkach wydania spornej decyzji ukazała się na stronie internetowej BFG dnia 30 września 2022 r., zatem ostatnim dniem terminu do wniesienia skargi był dzień 7 października 2022 r. Sąd pierwszej instancji dodał, że opublikowana informacja zawierała pouczenie o możliwości zakwestionowania przedmiotowej decyzji i informację o 7-dniowym terminie do jej zaskarżenia.

8 W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie uprawdopodobnił, aby uchybienie terminowi było następstwem niezawinionych okoliczności, którym, pomimo dołożenia należytej staranności, nie był on w stanie przeciwdziałać. Z okoliczności sprawy, jak i z informacji dostępnych publicznie wynikało, że informacje o przymusowej restrukturyzacji wobec A. S.A. były powszechnie znane i szeroko komentowane w mediach krajowych i lokalnych. Skarżący, jako nabywca instrumentów finansowych od tego banku, winien, w ocenie Sądu pierwszej instancji, należycie dbać o własne interesy.

9 Sąd pierwszej instancji przypomniał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona skarżąca dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W przedmiotowej sprawie skarżący, w ocenie Sądu pierwszej instancji, nie wykazał braku winy w uchybieniu terminu, a zatem termin do dokonania czynności nie mógł zostać przywrócony.

10 II

11 Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, który zaskarżając je w całości wniósł o jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. oraz przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie art. 86 § 12 w zw. z art. 87 § 2 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie zachodzą okoliczności do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję BFG z dnia 29 września 2022 r. nr DPR.720.6.2021.256 w przedmiocie przymusowej restrukturyzacji z uwagi na to, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu, podczas gdy skarżący uprawdopodobnił okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu wykaz braku wiedzy o wydaniu przedmiotowej decyzji, która skarżącemu nie została doręczona bezpośrednio.

III

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

14 Zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Stosownie do art. 87 § 2 p.p.s.a., w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Z powyższego wynika, że konieczną i jednocześnie podstawową przesłankę przywrócenia terminu stanowi brak winy po stronie podmiotu dokonującego, czy zamierzającego dokonać określonej czynności procesowej. W orzecznictwie sądowym ugruntowane jest zaś stanowisko, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy (por. np. postanowienie NSA z dnia 26 września 2023 r., sygn. akt III FZ 394/23).

15 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd pierwszej instancji nie tylko nie uwzględnił wszystkich okoliczności, które mogłyby przemawiać za przywróceniem skarżącemu terminu do wniesienia skargi od decyzji BFG, ale w istocie nie dokonał ich analizy i oceny w świetle ustawowych przesłanek przywrócenia uchybionego terminu. Przede wszystkim Sąd pierwszej instancji nie rozważył kwestii należytej staranności w terminowym dopełnieniu czynności procesowej, tj. nie wziął pod uwagę okoliczności związanych z zawinieniem skarżącego w odniesieniu do podjętych przez niego działań. Badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej (wniesienia skargi), Sąd pierwszej instancji winien zbadać, czy do uchybienia terminowi doszło z winy skarżącego. Kryterium braku winy, jako przesłanki uprawniającej do przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem zachowania staranności przy dokonaniu tej czynności. Co istotne, przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub braku podjęcia przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.

16 Odnosząc te ogólne uwagi do okoliczności przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że o ile Sąd pierwszej instancji przedstawił interpretację przepisów regulujących kwestię terminu do zaskarżenia decyzji BFG dla podmiotu niebędącego jej adresatem, ale którego interes prawny miał doznać uszczerbku w związku z jej wydaniem, uznając że nastąpiło to dnia 7 października 2022 r., a także odniósł się do kwestii pouczenia o trybie i terminie do złożenia skargi, to nie zbadał wystarczająco kwestii zaktualizowania się przesłanki określonej w art. 86 p.p.s.a. w kontekście okoliczności podniesionych w uzasadnieniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu.

17 Rozpatrując wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi, Sąd pierwszej instancji powinien ocenić, czy przywołane we wniosku okoliczności zasługują na wiarę, a następnie ocenić, czy mogą one uprawdopodobniać brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Oceniając powyższe, Sąd pierwszej instancji mając na uwadze zasady logiki i doświadczenia życiowego, winien zbadać, czy rodzaj i charakter podjętych przez skarżącego działań może świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Przy ocenie okoliczności wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu należy wypośrodkować, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywrócenia terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości w ocenie przesłanki braku winy, nie zamknąć stronie drogi do obrony jej praw przed sądem administracyjnym (por. postanowienie NSA z 27 września 2023 r., sygn. akt III FZ 436/23). Ponadto należy mieć na uwadze, że wykładnia przepisów procesowych regulujących instytucję przywrócenia terminu musi być zawsze dokonywana z perspektywy uwzględniającej treść zasady prawa do sądu, tym samym z perspektywy funkcji ochronnej (zob. postanowienie NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. II GZ 183/10, postanowienie NSA z dnia 7 sierpnia 2014 r., sygn. I GZ 237/14, postanowienie NSA z dnia 28 czerwca 2019 r., sygn. I OZ 609/19).

18 Z przedstawionych wyżej powodów – przy uwzględnieniu zasady dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego – sprawa podlegała przekazaniu do rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.

19 Sąd pierwszej instancji ponownie rozpoznając sprawę uwzględni przedstawione wyżej uwagi i zbada – pod kątem przesłanek określonych w art. 86 p.p.s.a. – czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy wystąpiła przesłanka braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi.

20 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na postawie art. 185 § 1 w zw. art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.