Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., II GZ 121/10

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r., II GZ 121/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marzenna Zielińska po rozpoznaniu w dniu 22 czerwca 2010 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 265/09 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 24 marca 2010 r., sygn. akt I SA/Sz 265/09 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Sz. oddalił wniosek M. P. o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu w sprawie z jego skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.

3 W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, iż postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r. zostało przyznane M. P. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata.

4 Pismem datowanym na dzień 16 listopada 2009 r. skarżący zwrócił się do Sądu o ustanowienie adwokata z urzędu i zwolnienie od kosztów sądowych.

5 W odpowiedzi na powyższe pismo Sąd przesłał skarżącemu informację, że prawo pomocy w postaci ustanowienia adwokata zostało już skarżącemu przyznane postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r., zaś w odniesieniu do zwolnienia od kosztów wskazano, iż na podstawie art. 239 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., skarżący korzysta ze zwolnienia od całości kosztów sądowych ze względu na przedmiot sprawy, co oznacza że nie jest zobowiązany do ich ponoszenia.

6 Pismem z dnia 2 grudnia 2009 r. skarżący wystąpił do Sądu o wyznaczenie nowego terminu do wniesienia kasacji od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Sz. z dnia 24 września 2009 r. oddalającego skargę M. P.. Wskazał również, że wystąpił do Sz. Izby Adwokackiej o zmianę pełnomocnika z urzędu, ponieważ dotychczasowy pełnomocnik nie dbał o jego sprawę dlatego też wypowiedział pełnomocnictwo adwokatowi M. D..

7 Kolejnym pismem z dnia 16 grudnia 2009 r. M. P. we własnym imieniu złożył wniosek "o przywrócenie terminu w sprawie". Tak zatytułowane pismo skarżący uzasadnił wskazując, że wnosi o przyznanie adwokata a także o przywrócenie terminu żeby nowy adwokat był w stanie zapoznać się z dokumentacją. Z uzasadnienia powyższego wniosku wynikało, że dotychczasowy pełnomocnik z urzędu odmówił wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie.

8 Dziekan Sz. Izby Adwokackiej pismem z dnia 11 stycznia 2010 r. powiadomił Sąd, że wobec sporządzenia opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie M. P. zwolnił adw. M. D. z obowiązków pełnomocnika z urzędu.

9 Wobec powyższego stanu sprawy, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przyznanie prawa pomocy po raz kolejny w sytuacji, gdy skarżący korzysta już z tego prawa na podstawie prawomocnego postanowienia z dnia 28 kwietnia 2009 r. było bezprzedmiotowe. Wyznaczenie adwokata z urzędu przez Dziekana Okręgowej Izby Adwokackiej w Sz. i podjęcie przez niego czynności stanowiło wykonanie wydanego w sprawie postanowienia o przyznaniu prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zaś fakt cofnięcia pełnomocnictwa adwokatowi ustanowionemu z urzędu nie stanowił postawy do przyznania skarżącemu prawa pomocy przez ustanowienie kolejnego adwokata. Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Ustawa prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości ubiegania się o kolejnego pełnomocnika z urzędu w sytuacji, gdy strona "skonsumowała" już przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie. Zaznaczył również, że pismem z dnia 25 listopada 2009 r. skarżący został poinformowany, że w przypadku gdy ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania go przez wyznaczonego pełnomocnika może zwrócić się do Okręgowej Izby Adwokackiej w Sz. ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę. Skarżący natomiast wypowiedział pełnomocnictwo wyznaczonemu pełnomocnikowi.

10 Pismem z dnia 7 kwietnia 2010 r. skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie.

11 W uzasadnieniu M. P. podniósł między innymi, że w jednym z pism kierowanych do Okręgowej Rady Adwokackiej prosił o zmianę adwokata, zaś cofnięcie pełnomocnictwa adwokatowi M. D. było zasadne, ponieważ nic nie zrobił w jego spawie, a samo pełnomocnictwo skarżący cofnął z zamiarem powołania nowego adwokata z urzędu. W ocenie skarżącego trudno mówić, iż "skonsumował zgodę Sądu na zastępstwo procesowe gdy adwokat z urzędu pisze, że nie będzie mnie reprezentował".

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

14 Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 244 § 1 p.p.s.a., prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do treści art. 243 § 1 tej ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Przyznanie prawa pomocy wygasa ze śmiercią strony, która je uzyskała (art. 251 p.p.s.a.), albo może być przez Sąd cofnięte w całości lub części, jeżeli okaże się, że okoliczności, na podstawie których je przyznano nie istniały lub przestały istnieć (art. 249).

15 W niniejszej sprawie prawo pomocy w zakresie ustanowienia adwokata zostało przyznane skarżącemu postanowieniem z dnia 28 kwietnia 2009 r., sygn. akt I SA/Sz 265/09, które to postanowienie stało się podstawą do zwrócenia się przez Sąd pierwszej instancji do Sz. Izby Adwokackiej o wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika.

16 Jak podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OZ 374/09, Sąd nie ma wpływu na decyzję w tym zakresie, nie może również wnioskować o zmianę pełnomocnika, zaś w sytuacji gdy strona, której przyznano prawo pomocy, ma zastrzeżenia do sposobu reprezentowania jej interesów przez wyznaczonego mu pełnomocnika, może zwrócić się do właściwego organu samorządu zawodowego ze skargą na występującego w jej imieniu pełnomocnika lub z wnioskiem o jego zmianę.

17 W niniejszej sprawie, wobec faktu niezadowolenia skarżącego ze sposobu prowadzenia jego sprawy – sposobu reprezentacji przez pełnomocnika wyznaczonego przez Sz. Izbę Adwokacka, miał on wobec powyższego, możliwość zwrócenia się do organu adwokatury o ustanowienie innego pełnomocnika w ramach przyznanego mu prawa pomocy nie zaś zwracania się do Sądu o dokonanie takiej zmiany, gdyż Sąd nie ma możliwości ponownego rozstrzygania o przyznaniu prawa pomocy w sytuacji gdy strona z takiego prawa już korzysta, a nie zostało ono cofnięte lub nie wygasło.

18 Podobne stanowisko zostało wyrażone w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 kwietnia 2005 r., sygn. akt II OZ 262/05, w którym stwierdzono, że "Jeżeli pomimo ustanowienia pełnomocnika z urzędu stronie nie odpowiada sposób, w jaki jest reprezentowana, to powinna swoje zastrzeżenie zgłosić odpowiednio uprawnionym organom korporacji zawodowych, a nie sądowi, gdyż nie może on wydać ponownego rozstrzygnięcia o przyznaniu prawa pomocy w postaci innego pełnomocnika, bowiem przyznane jej prawo pomocy w tym zakresie zostało już skonsumowane".

19 Ponadto zauważyć należy, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie zawiera przepisu, który uprawniałby stronę do żądania od sądu wyznaczenia kolejnego adwokata (pełnomocnika) w sytuacji, gdy dotychczas wyznaczony pełnomocnik nie spełnił jej oczekiwań, czy też jak w przedmiotowej sprawie strona wypowiedziała pełnomocnictwo przyznanemu jej z urzędu adwokatowi.

20 Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.