Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r., II GZ 12/14

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 lutego 2014 r., II GZ 12/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Tadeusz Cysek po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1450/12 w zakresie zawieszenia postępowania w sprawie ze skargi E. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w G.

Uzasadnienie

2 Objętym zażaleniem postanowieniem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/GL 1450/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpoznaniu skargi E. F. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2012 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanowił zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego w sprawie o sygn. akt II SA/GL 32/12.

3 Sąd I instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

4 Decyzją z dnia [...] maja 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w K. nałożył na skarżącego karę pieniężną w kwocie 8.000,00 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji.

5 Rozpoznając wniesione od powyższej decyzji odwołanie, postanowieniem z dnia 28 października 2010 r. wydanym na podstawie art. 134 k.p.a., Dyrektor Izby Celnej w K. stwierdził niedopuszczalność tego odwołania, gdyż objęta nim decyzja nie weszła do obrotu prawnego. Została bowiem doręczona stronie a nie jej ustanowionemu w postępowaniu administracyjnym pełnomocnikowi.

6 Biorąc pod uwagę powyższe stanowisko organ pierwszej instancji decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. ponownie orzekł o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w kwocie 8.000,00 zł.

7 Następnie Dyrektor Izby Celnej w K, rozpoznając odwołanie od decyzji z dnia 8 grudnia 2010 r., postanowieniem z dnia 28 marca 2011 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na skutek skargi wniesionej przez skarżącego na to postanowienie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wyrokiem z dnia 21 marca 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 32/12, oddalił skargę. Od tego wyroku skarżący wniósł skargę kasacyjną.

8 Niezależnie od powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. prawomocnym wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2012 r., sygn. akt II SA/Gl 71/12, uchylił postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2011 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania zakończonego decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2010 r., a także uchylił poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, a nadto powołane wyżej postanowienie organu odwoławczego z dnia [...] października 2010 r. W uzasadnieniu Sąd zlecił organowi odwoławczemu merytoryczne rozpoznanie odwołania skarżącego od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] maja 2010 r. i wdrożenie z urzędu postępowania wznowieniowego w sprawie zakończonej decyzją tego organu z dnia 8 grudnia 2010 r. (w przypadku jej prawomocności).

9 Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Izby Celnej w K. decyzją z dnia [...] września 2012 r. utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] maja 2010 r.

10 WSA w G. postanowieniem z dnia 29 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Gl 1450/12 po rozpoznaniu skargi na decyzję z dnia [...] września 2012 r. postanowił zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania administracyjnego w sprawie II SA/GL 32/12.

11 Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt II GZ 487/13 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w G. NSA wskazał, że zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd może zawiesić postępowanie, m.in. jeśli ustali, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. Owa zależność pomiędzy dwoma postępowaniami powinna zatem zostać ustalona przez Sąd w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości. Tymczasem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia określa taki związek jedynie jako potencjalny, zaznaczając, że może on występować. Sąd I instancji nie przesądził czy rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy zależy od wyniku innej sprawy sądowoadministracyjnej, ani nie przedstawił żadnych argumentów na poparcie zajętego stanowiska.

12 Ponownie rozpoznając sprawę WSA w G. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2013 r., sygn. akt II SA/GL 1450/12 postanowił zawiesić postępowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie II SA/GL 32/12. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w wyniku złożonej od wyroku WSA w G. z dnia [...] marca 2012 r., sygn. akt II SA/GL 32/12 skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 19 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1072/12 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał, że w obrocie prawnym pozostają dwie decyzje rozstrzygające co do istoty sprawę naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym w związku z realizowanym przez skarżącego w dniu [...] grudnia 2007 r. przewozem. Zdaniem Sądu od prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie II SA/Gl 32/12, która choć dotyczy legalności postanowienia co do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od drugiej wydanej w tym samym przedmiocie decyzji (tj. decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r.), a nie w istocie legalności samej decyzji, zależny jest jej dalszy byt prawny, co może z kolei wpłynąć na wynik niniejszej sprawy. Zdaniem Sądu rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest decyzja organu z dnia [...] września 2012 r. zależy od wyniku postępowania sądowoadministracyjnego toczącego się przed tutejszym Sądem pod sygn. akt II SA/Gl 32/12, co uzasadnia zawieszenie postępowania sądowego z urzędu, w oparciu o treść art. 125 § 1 pkt 1 i art. 131 p.p.s.a., do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w przedmiotowej sprawie.

13 Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. F. wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego WSA w G. nie wypełnił wytycznych NSA zawartych w postanowieniu z dnia 18 września 2013 r. ponieważ Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu wskazał jedynie, że istnieje przypuszczenie, a nie pewność, co do zależności od wyniku innego toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia określono ową zależność między dwoma postępowaniami jedynie jako potencjalny związek zaznaczając, że może on występować. Sąd I instancji nie przesądził, że rozstrzygnięcie rozpoznawanej sprawy zależy od wyniku innej sprawy sądowoadministracyjnej, ani nie przedstawił argumentów na poparcie swojego stanowiska.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

16 Na wstępie wskazać należy, że przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej jako "P.p.s.a.") przewidują możliwość zawieszenia postępowania sądowego: z urzędu obligatoryjnie (art. 124 p.p.s.a.), z urzędu fakultatywnie (art. 125 p.p.s.a.) oraz na zgodny wniosek stron (art. 126 p.p.s.a.).

17 Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd może zawiesić postępowanie z urzędu, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym. Zawieszenie postępowania z przyczyn wymienionych w cytowanym przepisie ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu, zatem rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi być istotne z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracynego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. Fakultatywność zawieszenia nie oznacza jednak dowolności działania sądu. Konieczna jest bowiem ocena, czy rozstrzygnięcie kwestii, z uwagi na którą następuje zawieszenie, będzie miało wpływ na wynik sprawy zawieszanej. Kluczowe w tym przepisie jest słowo "zależy", według którego, jeśli coś zależy od danej sytuacji, to ona decyduje o tym lub ma na to decydujący wpływ (Inny Słownik Języka Polskiego, praca zbiorowa pod red. M. Bańki, Wydawnictwo PWN, Warszawa 2000, Tom P - Ż, s. 1231). Nie chodzi przy tym o jakikolwiek wpływ, ale o wpływ przewidziany prawem.

18 Jak przyjmuje się w literaturze i orzecznictwie, sąd rozstrzygając o zawieszeniu postępowania na podstawie określonej w przywołanym przepisie powinien rozważyć dwa zasadnicze problemy. Po pierwsze, czy w sprawie występuje tzw. kwestia prejudycjalna, czyli zagadnienie prawne rozstrzygane w innym postępowaniu, którego wynik będzie stanowił z kolei podstawę orzeczenia w podlegającym zawieszeniu postępowaniu sądowoadministracyjnym (zob. Z. Czarnik, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, "Orzecznictwo Sądów Polskich" 2009, z. 7-8, poz. 82, s. 571; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 listopada 2011 r., II sygn. akt FZ 673/11). Po drugie natomiast, czy zawieszenie postępowania w danej sprawie jest uzasadnione względami celowości, sprawiedliwości oraz ekonomiki procesowej (zob. B. Dauter, Metodyka pracy sędziego sądu administracyjnego, wyd. 2, Warszawa 2009, s. 285; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II FZ 832/11). Rozstrzygnięcie wspomnianych kwestii musi więc znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu, które powinno zawierać pełne, logiczne i spójne ich wyjaśnienie (por. postanowienie NSA z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I GZ 35/12, z dnia 18 września 2013 r., sygn. akt II GZ 487/13).

19 Mając powyższe na uwadze wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. wydając, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zaskarżone postanowienie z dnia [...] grudnia 2013 r. o zawieszeniu postępowania sądowego w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] września 2012 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym – nie wyjaśnił okoliczności mających podstawowe znaczenie dla możliwości zastosowania powołanego wyżej przepisu.

20 Za zbyt lakoniczne należy bowiem uznać stwierdzenie Sądu, że "od prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie II SA/Gl 32/12, która choć dotyczy legalności postanowienia co do uchybienia terminu do wniesienia odwołania od drugiej wydanej w tym samym przedmiocie decyzji (tj. decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w K. z dnia [...] grudnia 2010 r.), a nie w istocie legalności samej decyzji, zależny jest jej dalszy byt prawny, co może z kolei wpłynąć na wynik niniejszej sprawy", w sytuacji gdy nie został wykazany ścisły związek pomiędzy toczącymi się postępowaniami sądowoadministracyjnymi.

21 Sąd nie zastosował się do wytycznych NSA wskazanych w postanowieniu z dnia [...] września 2013 r., sygn. akt II GZ 487/13. NSA podkreślił, że zależność pomiędzy dwoma postępowaniami powinna zostać ustalona przez Sąd w sposób jednoznaczny. Tymczasem w niniejszej sprawie WSA w G. w zaskarżonym postanowieniu określił taki związek jedynie jako potencjalny, zaznaczając, że od prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie II SA/GL 32/12 zależny jest dalszy byt prawny, co może wpłynąć na wynik niniejszej sprawy.

22 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie orzeczenia nie pozwala jednoznacznie ustalić przesłanek, jakimi kierował się Sąd I instancji podejmując zaskarżone orzeczenie. Należało bowiem zbadać, czy wynik postępowania prowadzonego w sprawie II SA/Gl 32/12 przed sądem kasacyjnym pozostaje w stosunku zależności z wynikiem postępowania prowadzonego w sprawie niniejszej w taki sposób, o jakim mowa w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

23 Sąd natomiast, oceniając spełnienie przesłanki zawieszenia nie odniósł się do konkretnych okoliczności, które zadecydowały o uznaniu postępowania prowadzonego przed sądem kasacyjnym za prejudykat w stosunku do prowadzonego obecnie postępowania.

24 Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w zakresie podstaw do zawieszenia postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględni powyższe uwagi.

25 W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji