Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2009 r., II GW 3/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 lipca 2009 r., II GW 3/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędziowie NSA Jan Bała Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Protokolant Anna Szymańska po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Stołecznego W. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość między Prezydentem Miasta Stołecznego W. a Starostą Powiatu N. w sprawie wydania zaświadczenia na wykonywanie przewozów krajowych na potrzeby własne postanawia: 1) wskazać Starostę Powiatu N. jako organ właściwy; 2) oddalić wniosek o zasądzenie kosztów postępowania

Uzasadnienie

2 Prezydent miasta stołecznego W. złożył wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Starostą N. a Prezydentem miasta stołecznego W. w sprawie o wydanie T. I. zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne poprzez wskazanie jako organu właściwego Starosty Nowosądeckiego i zasądzenie kosztów postępowania.

3 W uzasadnieniu Prezydent miasta stołecznego W. wskazał, że T. I. wystąpił do Starosty N. o wydanie zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne. Starosta N. postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r. przekazał wniosek, według właściwości miejscowej, Prezydentowi miasta stołecznego W. Z dołączonego do wniosku zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wynika, że T. I. mieszka w P. – Z., zaś zakład główny prowadzonej przez niego działalności gospodarczej mieści się w W. Prezydent miasta stołecznego W. podniósł, że zgodnie z art. 33 ust. 8 ustawy z dnia 6 września o transporcie drogowym (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 125, poz. 874 ze zm.), organem właściwym do wydania zaświadczenia jest starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, co w wypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną jego miejsca zamieszkania. Zdaniem wnioskodawcy uzasadnia to przyjęcie, że organem właściwym, w sprawie wydania T. I. zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne, jest Starosta N.

4 W odpowiedzi na wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Starosta N. podniósł, że miejscem prowadzenia działalności gospodarczej przez T. I. jest W. i według siedziby zakładu głównego tej działalności należy określać organ właściwy do wydania zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne.

5 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6 Stosownie do art. 22 ust. 1 pkt 1 k.p.a. spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, z zastrzeżeniem pkt 2–4 tego przepisu, rozstrzyga wspólny dla nich organ wyższego stopnia, a w razie braku takiego organu – sąd administracyjny. W rozpoznawanej sprawie pozostające w sporze organy jednostek samorządu terytorialnego nie mają wspólnego organu wyższego stopnia, gdyż takim organem dla Prezydenta miasta stołecznego W. jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., zaś dla Starosty N. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w N. S. W związku z tym rozstrzygnięcie sporu o właściwość należy do sądu administracyjnego. Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sądem tym jest Naczelny Sąd Administracyjny.

7 Istota sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem miasta stołecznego W. a Starostą N. w sprawie wydania zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne sprowadza się do problemu określenia siedziby przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną. Zgodnie z art. 33 ust. 8 ustawy o transporcie drogowym zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy oraz wypis lub wypisy z zaświadczenia wydaje właściwy dla siedziby przedsiębiorcy starosta na okres do 5 lat. Ustawa o transporcie drogowym nie zawiera definicji pojęcia "siedziba przedsiębiorcy", dlatego konieczne jest odwołanie się w tym zakresie do unormowań kodeksu cywilnego i ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r., Nr 155, poz. 1095 ze zm.). Stosownie do art. 4 ust. 1 ostatnio powołanej ustawy przedsiębiorcą jest osoba fizyczna, osoba prawna i jednostka organizacyjna nie będąca osobą prawną, której odrębna ustawa przyznaje osobowość prawną – wykonująca we własnym imieniu działalność gospodarczą. Za przedsiębiorców uznaje się także wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej (art. 4 ust. 2 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej)

8 W przypadku przedsiębiorcy będącego osobą prawną siedziba jest określana, zgodnie z art. 41 k.c., według umiejscowienia jej organów zarządzających, jeżeli inaczej nie stanowi ustawa lub oparty na niej statut. Natomiast w wypadku przedsiębiorców będących osobami fizycznymi nie określa się siedziby, lecz miejsce zamieszkania, zgodnie z regułami wynikającymi z art. 25 k.c. Należy zauważyć, że w art. 29 ust. 3 pkt 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej ustawodawca rozróżnia wyraźnie miejsce zamieszkania przedsiębiorcy od miejsca wykonywania działalności gospodarczej, nie używając w tym zakresie pojęcia "siedziba przedsiębiorcy". W związku z tym, w odniesieniu do osoby fizycznej, nie należy utożsamiać miejsca wykonywania działalności gospodarczej z siedzibą przedsiębiorcy.

9 Dodać należy, że o ile w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą prawną cechą go wyróżniającą jest jego siedziba, o tyle w przypadku, gdy chodzi o przedsiębiorcę będącego osobą fizyczną, taką cechą jest obok imienia i nazwiska jego miejsce zamieszkania.

10 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przez użyte w art. 33 ust. 8 ustawy o transporcie drogowym pojęcie "siedziby przedsiębiorcy" w przypadku przedsiębiorcy będącego osobą fizyczną należy rozumieć miejsce zamieszkania osoby fizycznej.

11 Z akt sprawy wynika, że miejscem zamieszkania T. I. jest P. – Z. Tym samym starostą właściwym do wydania zaświadczenia na krajowe przewozy drogowe na potrzeby własne jest Starosta N.

12 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wniosek Prezydenta miasta stołecznego W. o zasądzenie kosztów postępowania jest niezasadny. Wniosek o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jest niewątpliwie wnioskiem wszczynającym postępowanie w rozumieniu art. 63 p.p.s.a., do którego stosuje się odpowiednio przepisy o skardze (art. 64 § 3 p.p.s.a.). Rozpoznanie wniosku następuje przy odpowiednim stosowaniu przepisów o postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (art. 15 § 2 p.p.s.a.). Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 p.p.s.a.). Wyjątki od tej zasady zostały określone w art. 200-201, art. 203-204 p.p.s.a. i tylko w tych wypadkach sąd może orzekać o zwrocie kosztów postępowania między stronami. Żaden z wymienionych przepisów nie może być stosowany w sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość, w szczególności nie może być odpowiednio stosowany art. 200 p.p.s.a. stanowiący o zwrocie kosztów w razie uwzględnienia skargi. Przepis ten wyraźnie odnosi się do zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W sprawie z wniosku organu o rozstrzygnięcie sporu o właściwość w ogóle nie można mówić o dochodzeniu praw, ponieważ chodzi tu o rozstrzygnięcie zagadnienia procesowego co do właściwości organu. Organ występujący z wnioskiem w takiej sytuacji nie dochodzi swych praw, ale zwraca się do sądu administracyjnego o wyznaczenie organu właściwego do rozpoznania sprawy, a w związku z tym zastosowanie ma ogólna zasada określona w art. 199 p.p.s.a. Prowadzi to do wniosku, że nawet w sytuacji gdy Sąd podzieli stanowisko strony, która złożyła wniosek o rozstrzygnięcie sporu, brak jest podstaw do orzeczenia o zwrocie kosztów postępowania.

13 W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.