Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2016 r., II GSK 670/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2016 r., II GSK 670/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 6 października 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej S. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1493/14 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od S. G. na rzecz Ministra Infrastruktury i Budownictwa 900 (dziewięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1493/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę S. G. na decyzję Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia [...] lutego 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych.

3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] sierpnia 2013 r., na podstawie art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. Nr 85, poz. 728 ze zm.), przeprowadzona została kontrola wykonania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych w lokalu przy ul. [...] w J., zajmowanym na potrzeby prowadzonej przez S. G. działalności gospodarczej pod firmą [...]. W wyniku przeprowadzonej kontroli stwierdzono posiadanie w lokalu 10 odbiorników telewizyjnych. Według oświadczenia strony okres użytkowania odbiorników TV w kontrolowanym lokalu wynosił 1 miesiąc i są to urządzenia technicznie dostosowane do odbioru programów, podłączone do anteny naziemnej. Protokół został bez zastrzeżeń podpisany przez stronę.

4 W następstwie powyższego Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] ustalił opłatę za używanie 10 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych w kwocie 5.595,00 zł

5 W odwołaniu od powyższej decyzji strona zarzuciła jej m.in., że zgodnie z ustawą o opłatach abonamentowych w brzmieniu od dnia 1 stycznia 2013 r. kompetencje do wydania decyzji posiada kierownik operatora wyznaczonego, a nie kierownik operatora publicznego, wobec czego zarzuciła brak kompetencji Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej S.A. do kontroli i wydania decyzji. Jej zdaniem, żaden przepis prawa powszechnie obowiązującego nie określał do dnia 11 października 2013 r., jakie konkretnie jednostki wchodzące w skład operatora wyznaczonego będą uprawnione do przeprowadzania kontroli i w konsekwencji wydania decyzji.

6 Strona zarzuciła także niedokonanie przez organ ustaleń w zakresie tego, czy zadeklarowane przez nią odbiorniki spełniały warunek pozostawania w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu nadawanego przez TVP.

7 Strona podniosła ponadto, że nie została pouczona ani zapytana czy odbiorniki mogą odbierać sygnał cyfrowy jak również pouczona, co należy rozumieć przez okres używania odbiorników. Stwierdziła, że jest osobą fizyczną, studentką, utrzymującą się samodzielnie, zatem na podstawie art. 2 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych w razie ustalenia, iż zachodzą przesłanki do ustalenia opłaty, powinna ona stanowić 30-krotność miesięcznej opłaty abonamentowej naliczonej od jednego odbiornika. Jej zdaniem, kontrola została przeprowadzona w lokalu mieszkalnym, który użycza nieodpłatnie.

8 Minister Administracji i Cyfryzacji decyzją z dnia [...] lutego 2014 r., działając na podstawie art. 5 ust. 1 i 3 oraz art. 7 ust. 7 ustawy o opłatach abonamentowych oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej k.p.a.), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

9 W uzasadnieniu organ stwierdził, że zgodnie z § 1 (w brzmieniu obowiązującym w dniu przeprowadzenia kontroli) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 7 lipca 2005 r. w sprawie określenia jednostek operatora publicznego przeprowadzających kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie, wzoru upoważnienia do wykonywania czynności kontrolnych oraz zasad i trybu wydawania tych upoważnień (Dz. U. Nr 132, poz. 1116 ze zm.), jednostką operatora publicznego uprawnioną do przeprowadzania, na obszarze swojego działania, kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłat abonamentowych za ich używanie było Centrum Obsługi Finansowej.

10 Organ podniósł, że jakkolwiek ustawa o opłatach abonamentowych w brzmieniu z dnia kontroli w art. 7 ust. 1 stanowi, iż kontrolę wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej prowadzi operator wyznaczony w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, to z kolei na podstawie art. 190 ust. 4 ustawy - Prawo pocztowe rozporządzenie z dnia 7 lipca 2005 r. zachowało moc do czasu wejścia w życie nowych przepisów wykonawczych jednak nie dłużej niż przez 12 miesięcy. Tym samym w dniu kontroli rozporządzenie z dnia 7 lipca 2005 r. miało moc obowiązującą i Dyrektor COF zgodnie z § 3 rozporządzenia prawidłowo udzielił kontrolerom upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, jak również prawidłowo wydał decyzję nr [...].

11 Organ podkreślił, że z treści protokołu kontroli wynika, iż kontrolerzy weszli w posiadanie informacji dotyczących ilości ujawnionych odbiorników i ich gotowości do natychmiastowego odbioru programu w oparciu o oświadczenie strony, która niewątpliwie zorientowana była w sprawach dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej.

12 S. G. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, ponawiając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji.

13 Wyrokiem z dnia 25 listopada 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

14 W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji zaakceptował stanowisko organu, że w dniu kontroli rozporządzenie z dnia 7 lipca 2005 r. miało moc obowiązującą i Dyrektor COF prawidłowo udzielił kontrolerom upoważnienia do przeprowadzenia kontroli, jak również prawidłowo wydał decyzję nr [...].

15 W ocenie Sądu I instancji, obowiązek rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych, uiszczania opłat abonamentowych oraz uiszczania opłat za używanie niezarejestrowanych odbiorników wynika tylko i wyłącznie z faktu posiadania odbiorników, zaś opłaty abonamentowe uiszcza się niezależnie od tego, czy korzysta się z mediów publicznych, czy też nie. Powyższe stanowisko znajduje również potwierdzenie w orzecznictwie sądów administracyjnych.

16 Sąd I instancji zauważył następnie, że skarżąca w miejscu kontroli prowadzi działalność gospodarczą w zakresie "obiekty noclegowe i turystyczne i miejsca krótkotrwałego zakwaterowania", bez znaczenia natomiast pozostaje to, na jakiej podstawie skarżąca użytkuje lokal, w którym została przeprowadzona kontrola oraz to, kto jest jego właścicielem. Z powyższego wynika, że organ nie naruszył art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Ponadto, na podstawie oświadczenia wiedzy złożonego przez stronę w toku kontroli ustalono, że posiada ona wskazaną w protokole i oświadczeniu liczbę odbiorników jak również, iż są one w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu.

17 S. G. zaskarżyła wyrok WSA w Warszawie z dnia 25 listopada 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1493/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej w całości i umorzenie postępowania w sprawie w całości; względnie o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy w całości do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także o zasądzenie kosztów postępowania.

18 Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie:

19 1. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, mianowicie art. 7 ust. 6 w zw. z art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych (w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.) i § 1 rozporządzenia z dnia 7 lipca 2005 r. poprzez błędne przyjęcie, że w dniu kontroli Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczta Polska S.A. był uprawniony do przeprowadzenia kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych oraz obowiązku uiszczania opłaty abonamentowej i w jej następstwie do wszczęcia postępowania i wydania decyzji ustalającej opłatę za używanie niezarejestrowanego odbiornika radiofonicznego lub telewizyjnego, o której mowa w art. 5 ust. 3 cyt. ustawy;

20 2. prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, mianowicie art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędne przyjęcie, że przez pojęcie "odbiornika w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu" należy rozumieć zdolność do odbioru jakichkolwiek programów, podczas gdy w oparciu o wykładnię celowościową należy przyjąć, iż przepisy ustawy odnoszą się do możliwości korzystania z publicznego radia i telewizji;

21 3. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędne ustalenie, że do skarżącej nie będzie miała zastosowania regulacja nakładająca obowiązek uiszczenia tylko jednej z opłat niezależnie od liczby odbiorników;

22 4. prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie przepisu art. 5 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 3 i art. 3 ust. 4 ustawy o opłatach abonamentowych poprzez błędne ustalenie, że w przedmiotowej sprawie spełnione zostały przesłanki nałożenia opłaty za używanie niezarejestrowanego odbiornika;

23 5. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie przepisów art. 134 § 1 i art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak wszechstronnego i wyczerpującego zbadania i ustosunkowania się do zarzutu skarżącej dotyczącego braku kompetencji Dyrektora COF P.P. S.A. do przeprowadzenia kontroli i wydania decyzji w przedmiotowej sprawie w szczególności w kontekście zasad stosowania przez sądy przepisów prawa powszechnie obowiązującego w zależności od rodzaju i rangi źródła prawa;

24 6. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający i budzący wątpliwości, a poczynione na jego podstawie ustalenia stanu faktycznego błędne, ze względu na:

25 a) niezgodne z zasadą prawdy obiektywnej, obowiązkiem wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i udzielania pouczeń stronie, a także z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, oparcie przez organ administracji ustaleń stanu faktycznego sprawy, że odbiorniki telewizyjne znajdujące się pod adresem ul. [...] pozostawały w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu wyłącznie w oparciu o treść oświadczenia strony, sporządzonego według wzoru i nie zawierającego pouczenia o jego skutkach prawnych i w konsekwencji zaniechanie dalszych ustaleń, czy odbiorniki te zdolne są odbierać nadawane cyfrowo programy telewizji publicznej;

26 b) sprzeczne ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym ustalenie przez organ administracji, iż odbiorniki pozostające w posiadaniu skarżącej są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór wszelkich programów, a więc także programów nadawanych cyfrowo przez telewizję publiczną, podczas gdy skarżąca takiego oświadczenia nie złożyła, a także z innych dowodów to nie wynika.

27 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że treść rozporządzenia z dnia 7 lipca 2005 r., jakkolwiek formalnie obowiązująca, nie pozostaje w zgodzie z treścią ustawy o opłatach abonamentowych w jej brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r. Ustawa daje bowiem kompetencję do wydawania decyzji kierownikowi jednostki operatora wyznaczonego, którego określa ustawa - Prawo pocztowe (także w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2013 r.), a nie kierownikowi jednostki operatora publicznego. Pojęcie "operator publiczny", nie jest zaś znane obowiązującemu w dniu kontroli ustawodawstwu i nie wiadomo, do jakiej instytucji czy organu ono się odnosi.

28 Zdaniem skarżącej, organ przeprowadzający kontrolę powinien dokonać ustalenia, czy posiadane przez nią odbiorniki są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programów nadawanych przez TVP i w tym przedmiocie nie mógł się posłużyć domniemaniem. Tym samym, wobec braku powyższych ustaleń, organ kontrolujący nie był uprawniony do zastosowania domniemania "używania odbiornika" z art. 2. ust. 2 ustawy.

29 Skarżąca podniosła, że kontrolowany lokal jest lokalem mieszkalnym zajmowanym przez osobę fizyczną na jej cele mieszkaniowe, stąd w sprawie powinien znaleźć zastosowanie art. 2 ust. 5 ustawy o opłatach abonamentowych i opłata stanowić powinna trzydziestokrotność miesięcznej opłaty abonamentowej naliczonej od jednego odbiornika.

30 Ponadto kontrola miała miejsce w dniu [...] sierpnia 2013 r., a skarżąca użytkowała odbiorniki telewizyjne w okresie około jednego miesiąca poprzedzającego kontrolę. W dniu kontroli skarżąca nie zalegała zatem z żadnymi należnymi opłatami. Powziąwszy zaś wiadomość o obowiązku rejestracji dokonała czynnego żalu, uiściła opłatę abonamentową i taka postawa nie powinna spotykać się z tak silną represją, jaką jest kara finansowa w kwocie 5595,00 zł.

31 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

32 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

33 Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie została uwzględniona.

34 Bezpodstawne są zarzuty dotyczące naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania. Zmierzają one do podważenia stwierdzonych podczas kontroli, nie budzących wątpliwości okoliczności, stanowiących podstawę ustalenia opłaty za używanie niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych, a więc faktów, że wnosząca skargę kasacyjną używała w ramach prowadzonej działalności gospodarczej 10 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych

35 W ramach zarzutów dotyczących naruszenia prawa materialnego skarżąca w pierwszej kolejności zakwestionowała stanowisko organów i Sądu I instancji co do tego, że Dyrektor Centrum Obsługi Finansowej Poczty Polskiej SA był w chwili wydania decyzji ustalającej opłatę za używanie 10 niezarejestrowanych odbiorników telewizyjnych ([...] listopada 2013 r.) organem właściwym w tej sprawie. Przepis art. 190 ustawy z 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe stanowi, że dotychczasowe przepisy wykonawcze, wydane na podstawie art. 6 ust. 4 i art. 7 ust. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych zachowują moc do czasu wejścia w życie przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 6 ust. 4 i art. 7 ust. 10 ustawy o opłatach abonamentowych, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, jednakże nie dłużej niż przez 12 miesięcy od dnia jej wejścia w życie. Ustawa - Prawo pocztowe weszła w życie z dniem 1 stycznia 2013 r. Decyzja organu I instancji została zaś wydana w dniu [...] listopada 2013 r. W świetle obowiązującego w tym czasie wspomnianego wyżej rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 lipca 2005 r., wydanego na podstawie art. 7 ust. 10 ustawy o opłatach abonamentowych organem upoważnionym do przeprowadzania, na obszarze swego działania, kontroli wykonywania obowiązku rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych i uiszczania opłatach abonamentowych za ich używanie jest Centrum Obsługi Finansowej (Poczty Polskiej SA). Na mocy art. 190 ustawy - Prawo pocztowe w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 7 lipca 2005 r. COF wykonywało więc funkcję operatora wyznaczonego w rozumieniu art. 7 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych.

36 Nie są też zasadne zarzuty dotyczące bezpodstawnego przyjęcia domniemania, że sporne odbiorniki telewizyjne są w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, a więc są używane (art. 2 ust. 2 ustawy o opłatach). Pomijając już to, że wnosząca skargę kasacyjną oświadczyła podczas kontroli, że używa te odbiorniki od miesiąca, nie można podzielić jej stanowiska co do tego, że przez używanie telewizora należy rozumieć jedynie odbiór programów telewizji publicznej. Wspomniany art. 2 ust. 1 i 2 ustawy mówi o używaniu odbiornika telewizyjnego, nie wprowadzając żadnych w tym zakresie ograniczeń, co oznacza korzystanie z odbiornika zgodnie z jego przeznaczeniem (funkcjami).

37 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji nie naruszył również art. 2 ust. 5 pkt 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że niezarejestrowane odbiorniki telewizyjne znajdowały się w lokalu użytkowym, w którym wnosząca skargę kasacyjną prowadziła działalność gospodarczą, polegającą na wynajmie pokoi. Nie ma zaś znaczenia, na jakich zasadach (na jakiej podstawie) S. G. korzysta z tego lokalu, w szczególności czy lokal został jej odpłatnie użyczony przez inną osobę – A. K. Wnosząca skargę kasacyjną nie podnosiła zresztą, że nie są to jej odbiorniki i nie są używane w związku z wynajmem przez nią pokoi (podczas kontroli stwierdzono, że odbiorniki znajdują się w pokojach wynajmowanych, zajętych przez gości).

38 Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).