Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., II GSK 556/09

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2010 r., II GSK 556/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędziowie Maria Myślińska NSA Andrzej Kuba (spr.) Protokolant Beata Kołosowska po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2010 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. D. E.-D. Spółki z o.o. w K.Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lutego 2009 r. sygn. akt VI SA/Wa 2084/08 w sprawie ze skargi Z. D. E.-D. Spółki z o.o. w K. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W.wyrokiem z dnia 19 lutego 2009 r. o sygn. akt VI SA/Wa 2084/08 oddalił skargę Zakładu Drobiarskiego "E.-D." Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. Z. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

3 Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 W dniu 13 lutego 2008 r. w miejscowości P. na drodze krajowej nr 71. zatrzymano do kontroli drogowej zespół pojazdów, należący do firmy Zakład Drobiarski "E.-D." z siedzibą w T. M., składający się z samochodu ciężarowego marki Man. o nr rej.[...] oraz przyczepy marki G. o nr rej. [...]. Pojazdem kierował E. F. - pracownik ww. firmy. Jak ustalono w dniu kontroli pojazdem wykonywany był przewóz na potrzeby własne bez ładunku. Na żądanie funkcjonariuszy kierowca okazał do kontroli: prawo jazdy, dowody rejestracyjne pojazdów, wraz z polisami ubezpieczenia OC, tygodniową kartę opłaty, 25 szt. wykresówek, potwierdzoną notarialnie kserokopię wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, zezwolenie dla przewoźnika na przewoź żywych zwierząt, zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdu. Z podpisanego przez kierującego pojazdem protokołu kontroli nr [...] wynika, iż nie okazano do kontroli wymaganego oryginału wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne.

5 W tych okolicznościach Łódzki Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] maja 2008 r. Nr [...] nałożył na przedsiębiorcę karę pieniężną w wysokości 500 złotych. Organ I instancji stwierdził, że kierowca wykonywał przewóz na potrzeby własne z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty.

6 Główny Inspektor Transportu Drogowego w decyzji z dnia 16 lipca 2008 r., działając w oparciu o art. 87 ust. 4, art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym - utd - (tekst jednolity Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zmianami) oraz lp. 1.7 załącznika do ustawy o transporcie drogowym utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, iż w sprawie bezsporny jest fakt, iż dniu kontroli kierowca okazał potwierdzoną notarialnie kserokopię wypisu nr [...] z zaświadczenia nr [...] na przewozy drogowe na potrzeby własne. Nie okazał natomiast oryginału tego wypisu. W tej sytuacji organ II instancji przyjął, że w chwili kontroli doszło do naruszenia przepisów prawa dotyczących wyposażenia kierowcy w wymagane dokumenty. Fakt ten potwierdza m. in. protokół kontroli nr [...] z dnia 13 lutego 2008 r. oraz materiał dowodowy zgromadzony w toku postępowania. Organ odwoławczy podkreślił, że wykładnia językowa art. 87 ust 2 ustawy o transporcie drogowym pozwala stwierdzić, że kontrolowany obowiązany jest do posiadania przy sobie i okazywania na żądanie uprawnionego organu kontroli oryginału wypisu z zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne. Wypis ten powinien znajdować się w pojeździe przez cały czas trwania przewozu i być okazywany przez kierowcę na żądanie uprawnionego organu kontroli.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę Spółki E. – D. na tę decyzję ostateczną i stwierdził, że zakwestionowane rozstrzygnięcie organu II instancji jest zgodne z przepisami prawa.

8 Sąd I instancji podkreślił, że istota sporu w sprawie sprowadza się do ustalenia, czy stosownie do treści art. 87 ust. 3 utd w zw. z lp. 1.1.7 załącznika do ww. ustawy nieokazanie w trakcie kontroli oryginału wypisu z zaświadczenia na przewozy własne a jedynie poświadczonej notarialnie kopii tego dokumentu należy traktować jako naruszenie obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty i czy uzasadnione jest wymierzenie kary pieniężnej przedsiębiorcy na podstawie ww. przepisów ustawy.

9 Przepis art. 87 ust 2 utd stanowi, iż podczas przewozu drogowego wykonywanego na potrzeby własne kierujący pojazdem samochodowym obowiązany jest mieć przy sobie i okazywać na żądanie uprawnionego organu kontroli - oprócz odpowiednich dokumentów wymaganych przy takim przewozie, określonych w art. 87 ust. 1 utd - wypis zaświadczenia, o którym mowa w art. 33 ust. 10 utd. Sąd I instancji zaznaczył, że wzór wskazanego zaświadczenia jak i wypisu z tego zaświadczenia określony jest przez ministra właściwego do spraw transportu. Wypis może być wydany tylko przez organ mający uprawnienie do wydania oryginału zaświadczenia. Sąd I instancji podkreślił, że wypis z zaświadczenia wydaje się na każdy pojazd oraz że dokument ten powinien znajdować się w pojeździe przez cały czas trwania przewozu i być okazywany przez kierowcę na żądanie uprawnionego organu kontroli. Na poparcie przyjętego stanowiska Sąd I instancji powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 stycznia 2009 r. sygn. akt II GSK 640/08, w którym stwierdzono, iż art. 87 ust. 1 utd. nie dopuszcza posługiwania się kserokopią dokumentów. Dotyczy to również kserokopii poświadczonej za zgodność z oryginałem przez notariusza, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie.

10 Sąd I instancji nadmienił, że wzory dokumentów określone w art. 87 posiadają zabezpieczenia w postaci znaków wodnych, które pozwalają zbadać ich autentyczność w momencie kontroli. Kserokopia któregokolwiek z tych dokumentów nie pozwala uznać czy dokumenty te odpowiadają warunkom ustanowionym w ustawie o transporcie drogowym. Dlatego też w interesie przedsiębiorcy jest posługiwanie się oryginalnym dokumentem a nie poświadczoną za zgodność z oryginałem kserokopią.

11 Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Zakład Drobiarski E. – D. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w K. wniosła skargę kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym

12 (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm.), art. 1 oraz art. 2, art. 96-99, art. 109 w zw. z art. 112 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 1991 r. Nr 22, poz. 91 ze zm.) poprzez błędną ich wykładnię polegającą na uznaniu braku możliwości posłużenia się poświadczoną notarialnie kopią dokumentu, pozbawieniu jakiegokolwiek skutku prawnego czynności notarialnej w postaci poświadczenia za zgodność z oryginałem - a w efekcie ich niezastosowanie.

13 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że powołany przez Sąd I instancji wyrok NSA o sygn. akt II GSK 640/08 został wydany w innym stanie faktycznym i dotyczy kserokopii wypisu licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu rzeczy a nie potwierdzonej za zgodność z oryginałem kopii zaświadczenia. W ocenie skarżącego Sąd I instancji zrównał w skutkach prawnych posługiwanie się zwykłą kserokopią, którą każdy może sporządzić we własnym zakresie z sytuacją, w której podmiot posługuje się kopią poświadczoną za zgodność oryginałem przez notariusza. Notariusz jest bowiem, co nie ulega wątpliwości, osobą zaufania publicznego, w której zakresie działania mieści się dokonywanie czynności mających walor dokumentu urzędowego. O tym, czy dokument poświadczony przez notariusza nie ma mocy oryginału decyduje konkretny przepis prawa. Natomiast ustawa o transporcie drogowym nie zawiera nigdzie zapisu wyłączającego możliwość posługiwania się przez przedsiębiorców dokumentem poświadczonym notarialnie mającym moc oryginału.

14 W tych okolicznościach skarżący stwierdził, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego w sposób uzasadniający uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie sprawy względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu.

17 Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zostały oparte wyłącznie na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., czyli na naruszeniu przepisów prawa materialnego przez błędna wykładnię. Oznacza to, że skarżąca nie kwestionuje ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie przez organy administracji publicznej a następnie przyjętych przez Sąd I instancji w kontrolowanym orzeczeniu. Zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego sprowadzają się do błędnej interpretacji art. 87 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. Nr 125, poz. 874 ze zm.) oraz art. 1, art. 2, art. 96-99, art. 102 w związku z art. 112 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. Nr 22, poz. 91 ze zm.) A właściwie rzecz biorąc ich istota polega na udzieleniu odpowiedzi na pytanie, czy poświadczona przez notariusza za zgodność z oryginałem kopia wypisu zaświadczenia uprawniającego do wykonywania przewozu drogowego na potrzeby własne jest dokumentem, którym może posługiwać się przedsiębiorca w wykonywaniu tego rodzaju transportu w świetle ustawy o transporcie drogowym.

18 Przepisy ustawy o transporcie drogowym regulują kwestię wykonywania przewozu na potrzeby własne w art. 33 tej ustawy. Zgodnie z treścią art. 33 ust. 1 ustawy przewozy drogowe na potrzeby własne mogą być realizowane po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Z kolei art. 33 ust. 8 ustawy stanowi, iż zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy oraz wypis z takiego zaświadczenia wydaje przedsiębiorcy starosta właściwy według siedziby przedsiębiorcy na okres 5 lat. Wzory takich zaświadczeń oraz ich wypisów określa precyzyjnie rozporządzenie Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 5 stycznia 2006 r. w sprawie wzoru zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wypisu tego zaświadczenia (Dz. U. Nr 204, poz. 2088 ze zm.) na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 33 ust. 10 ustawy o transporcie drogowym. Wymóg legitymowania się zaświadczeniem do wykonywania przewozu na potrzeby własne obciąża nie tylko przedsiębiorcę, który zajmuje się tego rodzaju transportem dodatkowo w stosunku do głównego przedmiotu jego działalności gospodarczej. Ustawodawca w art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym nałożył także na podmiot kontrolowany, czyli na kierowcę pojazdu wymóg posiadania przy sobie wypisu z zaświadczenia na wykonywanie przewozu na potrzeby własne oprócz innych wymaganych dokumentów, które powinien okazać w trakcie kontroli drogowej. Co więcej w ust. 3 tego przepisu przedsiębiorcy zajmujący się tego rodzaju działalnością uboczną zostali zobligowani do wyposażenia kierowców wykonujących tego rodzaju przewóz na ich rzecz w tego rodzaju dokument. Dodać należy, iż w objaśnieniach w pkt 2 załącznika nr 2 do rozporządzenia Ministra Transportu i Budownictwa z dnia 5 stycznia 2006 r. w sprawie wzoru zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne oraz wypisu z tego zaświadczenia wprost powiedziano, że wypis z zaświadczenia powinien znajdować się w pojeździe uprawnionego przez cały czas trwania przewozu i być przedstawiony przez kierowcę na żądanie uprawnionego organu kontroli. Wypis z zaświadczenia wydawany jest na konkretny pojazd przedsiębiorcy (pkt 1). Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, iż wypis z zaświadczenia jest dokumentem obowiązkowym, który powinna posiadać przy sobie każdorazowo osoba kierująca pojazdem samochodowym przy wykonywaniu przewozu na potrzeby własne przedsiębiorcy. Przepis art. 87 ust. 2 i ust. 3 ustawy o transporcie drogowym określa zatem wprost wymóg posiadania przez kierowcę pojazdu wypis z zaświadczenia przewozu na potrzeby własne. Gdyby bowiem ustawodawca dopuścił możliwość legitymowania się uwierzytelnionym notarialnie dokumentem, wówczas uregulowałby to w art. 87 ust. 2 ustawy o transporcie drogowym. Przepisu tego nie można zatem interpretować w ten sposób jak sugeruje skarżący, że wypis z zaświadczenia jest tym samym co kopia dokumentu poświadczona notarialnie za zgodność z oryginałem i jej okazanie w czasie kontroli jest tożsame z okazaniem wypisu z zaświadczenia. W myśl art. 98 ustawy Prawo o notariacie notariusz stwierdza zgodność kopi z okazanym dokumentem (oryginałem) w formie poświadczenia. A zatem poświadcza pisemnie, że treść kopii jest wiarygodna, tzn. zgodna z treścią oryginału. Nie zastępuje jednak samego dokumentu. Czym innym jest kopia dokumentu poświadczona urzędowo przez notariusza lub inny organ upoważniony przez ustawę a czym innym oryginał dokumentu zwłaszcza, jeżeli ustawodawca wymaga okazania od oryginalnego dokumentu, tak jak ma to miejsce w rozpoznawanej sprawie

19 W powołanych w skardze kasacyjnej innych przepisach ustawy Prawo o notariacie tj. art. 109 art. 112 jest mowa o wypisach, odpisach i wyciągach, które posiadają moc prawną oryginału i są sporządzane przez notariusza zgodnie z przepisami ustawy. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny nie może się odnieść merytorycznie do tych zarzutów, gdyż wymienione przepisy ustawy nie były przedmiotem rozważań Sądu I instancji a skarżący nie podniósł zarzutu niezastosowania tych przepisów.

20 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 184 p.p.s.a. jak sentencji.