Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r., II GSK 5008/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2019 r., II GSK 5008/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Izabella Janson (spr.) Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Ministra Sprawiedliwości od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2791/15 w sprawie ze skargi G. S. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] sierpnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od G. S. na rzecz Ministra Sprawiedliwości 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 | |

3 |Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2791/15 po rozpoznaniu sprawy ze skargi |

4 |G. S. (dalej też: "skarżący", "strona") na decyzję Ministra Sprawiedliwości(dalej też: "Minister", "organ") z dnia [...] sierpnia 2015 r.|

5 |nr [...] w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów uchylił zaskarżoną decyzję i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów |

6 |postępowania. |

7 |WSA orzekał w następującym stanie sprawy: |

8 |Uchwałą z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] Okręgowa Rada Adwokacka w W. uwzględniła wniosek G. S. z dnia [...] maja 2015 roku wpisując |

9 |skarżącego na listę adwokatów Izby Adwokackiej w W. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. Minister Sprawiedliwości na |

10 |podstawie art. 104 i art. 107 § 1 i 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2013|

11 |r., poz. 267, z późn. zm.), dalej: k.p.a. w zw. z art. 69a ust. 1 oraz w zw. z art 66 ust. 1 pkt 5 lit. b ustawy z dnia 26 maja 1982 r.|

12 |Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2015 r. poz. 615, dalej "P.a")., wniósł sprzeciw od tej uchwały. Minister Sprawiedliwości uzasadniając |

13 |sprzeciw wyjaśnił, że okolicznością przemawiającą za brakiem nieskazitelności charakteru i brakiem wiarygodności G. S., było jego |

14 |zachowanie, kiedy w dniu 6 kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze publicznej samochodem osobowym, co |

15 |skutkowało zawieszeniem w czynnościach prokuratora i wyczerpywało znamiona czynu z art. 178a § 1 k.k. Powyższe zdaniem organu |

16 |dyskwalifikuje kandydata w sferze etyczno-moralnej i podważa jego wiarygodność. Ponadto istotną przeszkodę stanowi fakt zbyt krótkiego |

17 |okresu, jaki upłynął od zdarzenia z dnia 6 kwietnia 2013 r. oraz od zakończenia pełnienia przez G. S. funkcji prokuratora. Minister |

18 |Sprawiedliwości podkreślił, że osoby wykonujące zawód zaufania publicznego muszą legitymować się cechami gwarantującymi prawidłowe |

19 |wykonywanie tego zawodu, a sam fakt usunięcia z Krajowego Rejestru Karnego informacji o warunkowym umorzeniu postępowania karnego, nie |

20 |powoduje automatycznie przywrócenia wszelkich cech charakteru i przymiotów osobistych jakie strona posiadała, a jakie składają się na |

21 |pojęcie nieskazitelnego charakteru. W konkluzji Minister negatywnie ocenił dotychczasową postawę G. S. i w jego ocenie nie jest on |

22 |osobą wiarygodną i odpowiedzialną za własne czyny, a więc swoim dotychczasowym zachowaniem nie daje rękojmii prawidłowego wykonywania |

23 |zawodu adwokata. |

24 |W skardze na powyższą decyzję skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisu art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze i dokonania |

25 |niewłaściwej oceny jego osoby poprzez uwzględnienie tylko jednej negatywnej okoliczności, a pominięcie szeregu innych wskazujących, że |

26 |daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. |

27 |WSA w Warszawie uwzględniając skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit .a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o |

28 |postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zgodził się z organem, że skarżący |

29 |sprzeniewierzył się zasadom swego dotychczasowego zawodu. Nie mniej jednak WSA odmiennie niż organ ocenił kwestię okresu próby na jaki |

30 |powinien być poddany skarżący i okresu, po którym można stwierdzić, że odzyskał on cechę posiadania nieskazitelnego charakteru i daje |

31 |rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. |

32 |W ocenie Sądu I instancji to, czy dana osoba daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata w myśl art. 65 P.a., winno być |

33 |ocenione na podstawie całokształtu dotychczasowej postawy kandydata (jego cech charakteru i zachowania). Zdaniem WSA oceniając |

34 |kandydata nie można ograniczyć się tylko do jednostkowych wydarzeń z jego życia, ale przeprowadzić ocenę z uwzględnieniem wszystkich |

35 |zachowań i cech ubiegającego się o wpis na listę korporacji zawodu zaufania publicznego. W ocenie Sądu I instancji liczne dowody i |

36 |okoliczności w sprawie przemawiają na korzyść skarżącego. Istotna jest opinia wydana przez przełożonego służbowego, która wskazuje, że |

37 |skarżący posiada takie przymioty osobiste jak: uczciwość w życiu prywatnym i zawodowym, uczynność, pracowitość, poczucie |

38 |odpowiedzialności za własne słowa i czyny, stanowczość, odwagę cywilną, samokrytycyzm, umiejętność zgodnego współżycia z otoczeniem. |

39 |Opinia powyższa oparta została na wiedzy o wieloletnim przebiegu pełnienia funkcji prokuratora przez skarżącego i była wyrazem oceny |

40 |jego całokształtu zachowań dokonanej już po zdarzeniu z dnia 6 kwietnia 2013 roku. Skarżący przez ponad 17 lat pracy w organach |

41 |prokuratury osiągał bardzo dobre wyniki w pracy, podnosił swoje kwalifikacje, prowadził najpoważniejsze postępowania m.in. w ramach |

42 |delegacji do Prokuratury Okręgowej w L., a w ostatnim czasie pełnił funkcję kierowniczą. Skarżący w celu poddania się dobrowolnie |

43 |odpowiedzialności karnej zrzekł się funkcji prokuratora, nie oczekując na uchylenie immunitetu. Powyższe w ocenie Sądu I instancji |

44 |świadczy o odpowiedzialności skarżącego za własne czyny i odwadze cywilnej. Efektem prowadzonego postępowania był wyrok warunkowo |

45 |umarzający postępowanie przeciwko skarżącemu, tym samym według WSA Sąd powszechny dał wyraz swojemu przekonaniu, że właściwości i |

46 |warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia skarżącego w pełni uzasadniają takie rozstrzygnięcie. Warunkowo umorzyć postępowanie |

47 |karne można bowiem jedynie w sytuacji, gdy wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne, a postawa sprawcy niekaranego za |

48 |przestępstwo umyślne, jego właściwości i warunki osobiste oraz dotychczasowy sposób życia, uzasadniają przypuszczenie, że pomimo |

49 |umorzenia postępowania będzie on przestrzegał porządku prawnego, a w szczególności nie popełni przestępstwa. Powyższa konstatacja |

50 |zdaniem Sądu I instancji oznacza, że Minister Sprawiedliwości nie wziął pod uwagę tej okoliczności, że wobec skarżącego nie został |

51 |wydany wyrok skazujący i powoływanie przez organ argumentacji dotyczącej zatarcia skazania, jest zabiegiem chybionym. Sąd I instancji |

52 |podzielił stanowisko skarżącego, iż zdarzenie będące przedmiotem postępowania karnego miało charakter incydentalny i nie może rzutować |

53 |na całokształt oceny jego osobowości. W żadnej mierze nie świadczy, że nie daje on rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. W |

54 |ocenie WSA w niniejszej sprawie organ nie zgromadził też żadnego materiału, z którego wynikałoby, że poza zdarzeniem z 6 kwietnia 2013 |

55 |r. skarżący miał inne sprawy karne, czy też naruszył prawo w inny sposób. Powyższe w ocenie Sądu I instancji oznacza, że spełnił on |

56 |kryteria ustawowe z art. 65 P.a. Sąd I instancji odniósł się też do okoliczności, iż Okręgowa Izba Adwokacka w W. przed dokonaniem |

57 |wpisu miała wiedzę o zaistniałym zdarzeniu oraz przyczynach złożenia z urzędu prokuratora i pomimo to uznała, że ujawnione uchybienie |

58 |nie dyskwalifikuje skarżącego. W konkluzji Sąd I instancji stwierdził, że sprawa wymaga ponownej szczegółowej analizy. |

59 |W skardze kasacyjnej Minister Sprawiedliwości zaskarżył powyższy wyrok wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy |

60 |Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także o zasądzenie kosztów postępowania. |

61 |Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: |

62 |I. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych|

63 |(Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 i z 2015 r. poz. 1224) polegające na przekroczeniu kognicji sądów administracyjnych i orzeczeniu na |

64 |podstawie kryterium innego niż kryterium legalności i jednocześnie art. 65 pkt 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze |

65 |(Dz. U. z 2015 r. poz. 615, z późn. zm.) polegające na błędnej jego wykładni w zakresie znaczenia i oceny rękojmi należytego |

66 |wykonywania zawodu adwokata; |

67 |II. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. |

68 |152 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 69a ust. 1 ustawy - Prawo o adwokaturze oraz w zw. z art.|

69 |7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 i |

70 |868), polegające na błędnym ustaleniu, iż Minister Sprawiedliwości przy wydaniu decyzji z dnia [...] sierpnia 2015 r., Nr [...] w |

71 |przedmiocie sprzeciwu wobec wpisu G. S. na listę adwokatów Okręgowej Rady Adwokackiej w W. dokonanego uchwałą z dnia [...] maja 2015 r. |

72 |Okręgowej Rady Adwokackiej w W. nr [...] naruszył prawo, w sytuacji, gdy do naruszenia prawa nie doszło, gdyż badając wszechstronnie |

73 |wszystkie okoliczności sprawy Minister Sprawiedliwości stwierdził, że G. S. nie daje rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata |

74 |ze względu na zachowanie, polegające na tym, że w dniu 6 kwietnia 2013 r. w L., będąc w stanie nietrzeźwości kierował po drodze |

75 |publicznej samochodem osobowym marki Hyundai, numer rejestracyjny [...], skutkujące zawieszeniem w czynnościach prokuratora, co |

76 |uzasadniało skorzystanie przez Ministra Sprawiedliwości z instytucji sprzeciwu określonej w art. 69a ust. 1 cytowanej ustawy. |

77 |W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ przedstawił argumenty na poparcie powyższych zarzutów. |

78 |Skarżący wniósł odpowiedź na skargę kasacyjną domagając się jej oddalenia. Uczestnik postępowania nie skorzystał z prawa |

79 |wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. |

80 |Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: |

81 |Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. |

82 |Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi |

83 |kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego |

84 |przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na |

85 |podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów|

86 |postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone |

87 |jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle |

88 |uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą |

89 |kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym |

90 |rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej|

91 |w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego |

92 |sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. |

93 |Z zarzutów skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, |

94 |który kontrolując zgodność z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów stwierdził, że|

95 |decyzja ta nie jest zgodna z prawem, co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a) i c) p.p.s.a. |

96 |Według Sądu I instancji – jak wynika to z uzasadnienia zaskarżonego wyroku – organ nadzoru w niedostatecznym stopniu ocenił materiał |

97 |dowodowy, a co za tym idzie nie rozważył wszystkich okoliczności sprawy, co nie mogło pozostawać bez wpływu na prawidłowość |

98 |wnioskowania tego organu co do spełniania przez stronę tej przesłanki warunkującej wpis na listę adwokatów, o której mowa w art. 65 pkt|

99 |1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze, a mianowicie nieskazitelnego charakteru i dawania swym dotychczasowym zachowaniem |

100 |rękojmi prawidłowego wykonywania zawodu adwokata. Zwłaszcza, że czyn miał charakter incydentalny. |

101 |Zarzuty skargi kasacyjnej podważają prawidłowość stanowiska Sądu I instancji o braku zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Ministra |

102 |Sprawiedliwości, którą w wykonaniu przysługujących temu organowi uprawnień nadzorczych wyrażono sprzeciw wobec wpisu strony na listę |

103 |adwokatów. |

104 |Przechodząc do oceny zasadności postawionego zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego wymienionego w pkt. I petitum skargi |

105 |kasacyjnej należy wskazać, iż w rozpatrywanej sprawie nie jest sporne to, że wyrok Sądu Rejonowego w L. II Wydział Karny z dnia [...] |

106 |września 2013 r., sygn. akt [...], w sprawie skarżącego uprawomocnił się w dniu 8 października 2013 r., a z uwagi na upływ okresu próby |

107 |oraz wykonanie w dniu 15 listopada 2013 r. świadczenia pieniężnego jego dane usunięto z Krajowego Rejestru Karnego. |

108 |Jednak w relacji do charakteru tego czynu oraz rażącego stopnia naruszenia porządku prawnego - prowadzenie pojazdu osobowego w ruchu |

109 |lądowym w stanie nietrzeźwości nie sposób jest za uzasadnione uznać stanowisko Sądu I instancji, że organ nadzoru wadliwie zastosował |

110 |art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o adwokaturze, dokonując niedostatecznej oceny spełniania przez stronę wymogu, o którym mowa w tym |

111 |przepisie. Skoro, na listę adwokatów może być wpisany ten, kto jest nieskazitelnego charakteru i swym dotychczasowym zachowaniem daje |

112 |rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu adwokata, badając, czy kandydat daje rękojmię prawidłowego wykonywania zawodu zaufania |

113 |publicznego, organ zobowiązany jest brać pod uwagę wszystkie okoliczności składające się na wizerunek kandydata. Pojęcie |

114 |"nieskazitelnego charakteru" to cechy wartościujące konkretną osobę, ale nie w sferze intelektualnej i profesjonalnej, lecz etyczno - |

115 |moralnej. "Dotychczasowe zachowanie" oznacza zaś zachowanie osoby ubiegającej się o wpis na listę adwokatów do czasu jego dokonania i |

116 |to takie, które, odpowiadając ocenom moralnym i etycznym, gwarantuje właściwe wykonywanie zawodu adwokata (por. wyrok NSA z dnia 11 |

117 |kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1791/16). Organ więc nie może pomijać faktów o doniosłym znaczeniu dla wyniku oceny spełniania przez|

118 |kandydata omawianego wymogu, zwłaszcza zaś faktów kojarzonych z - nawet jednostkowym (por. wyrok NSA z dnia 2 sierpnia 2016 r., sygn. |

119 |akt II GSK 259/15) - czynem, którego popełnienie jednoznacznie świadczy o umyślnym lekceważeniu i naruszeniu porządku prawnego. Fakty |

120 |tego właśnie rodzaju - a więc takie jak ten, który w sprawie nie jest sporny - jako doniosłe fakty społeczne, których ciężar gatunkowy |

121 |należy uznać za przeważający w relacji do okoliczności, na potrzebę uwzględnienia których zwracał uwagę Sąd I instancji - nadal bowiem |

122 |istnieją i mogą być brane pod uwagę przy ocenie sylwetki kandydata ubiegającego się o wpis na listę adwokatów (por. wyrok NSA z dnia 2 |

123 |września 2015 r., sygn. akt II GSK 1840/14). |

124 |W świetle przedstawionych argumentów zarzuty skargi kasacyjnej należało uznać za zasadne, a stanowisko Sądu I instancji w tym zakresie,|

125 |za nieprawidłowe. Stwierdzając, że kontrolowany wyrok nie odpowiada prawu i powinien podlegać uchyleniu, wobec dostatecznego |

126 |wyjaśnienia istoty sprawy oraz spornej w niej kwestii, odnoszącej się do wykładni i zastosowania w sprawie art. 65 pkt 1 ustawy Prawo o|

127 |adwokaturze, korzystając na podstawie art. 188 p.p.s.a. z kompetencji do rozpoznania skargi strony na decyzję Ministra Sprawiedliwości |

128 |w przedmiocie sprzeciwu od wpisu na listę adwokatów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w świetle wszystkich przedstawionych |

129 |argumentów skargę tę należało uznać za niezasadną. |

130 |W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w związku z art. 151 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 2 i art. 205 |

131 |§ 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 2 lit. a) w zw. z § 14.ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 |

132 |października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. |

133 |W rozpoznawanej sprawie zwrot kosztów postępowania kasacyjnego na rzecz organu należny jest z tytułu sporządzenia i wniesienia skargi |

134 |kasacyjnej oraz udziału radcy prawnego reprezentującego Ministra Sprawiedliwości w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w |

135 |wysokości 100 % stawki minimalnej - 480 zł. oraz kwoty -100 zł. tytułem wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, co dało kwotę 580 zł. |

136 | |