Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., II GSK 444/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2015 r., II GSK 444/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Protokolant Anna Ważbińska-Dudzińska po rozpoznaniu w dniu 2 grudnia 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M. Spółki z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 5 listopada 2013 r., sygn. akt III SA/Lu 382/13 w sprawie ze skargi M. Spółki z o.o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia [...] kwietnia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od M. Spółki z o.o. w L. na rzecz Dyrektora Izby Celnej w B. P. 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wyrokiem z 5 listopada 2013 r. (sygn. akt III SA/Lu 382/13) oddalił skargę M. Spółki z o. o. z siedzibą w L. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w B. z [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

3 Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Dyrektor Izby Skarbowej w L. decyzją z [...] stycznia 2007 r. udzielił M. Sp. z o.o. w L. zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na terenie województwa [...].

5 W dniu 20 listopada 2012 r., spółka zwróciła się do Dyrektora Izby Celnej z wnioskiem o przedłużenie zezwolenia udzielonego decyzją z [...] stycznia 2007 r. We wniosku spółka M. zawarła także, na podstawie art. 162 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: Ordynacja podatkowa), żądanie przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy z dnia 29 lipca 1992 r. o grach i zakładach wzajemnych (Dz. U. 2004 r., Nr 4, poz. 27, ze zm., dalej: ustawa o grach i zakładach wzajemnych), do złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na kolejne sześć lat.

6 Dyrektor Izby Celnej w B. postanowieniem z [...] stycznia 2013 r. odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

7 Następnie postanowieniem z [...] kwietnia 2013 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. utrzymał w mocy postanowienie z [...] stycznia 2013 r.

8 W uzasadnieniu organ podniósł, że w terminie określonym w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych możliwe było złożenie wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na okres kolejnych 6 lat. Termin ten miał charakter terminu prawa materialnego, a postępowanie w przedmiocie jego przywrócenia nie może być prowadzone z uwagi na dyspozycję art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej, z którego wynika, że instytucja przywrócenia terminu uregulowana w paragrafach § 1–3 tego przepisu ma zastosowanie tylko do terminów procesowych. Oznacza to, że postępowanie w zakresie wniosku spółki dotyczącego przywrócenia tego terminu nie może być wszczęte.

9 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. spółka M. zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, bądź ewentualnie stwierdzenie nieważności tego postanowienia.

10 Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.

11 Sąd pierwszej instancji podniósł, że z treści uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, iż pomimo tego, że na mocy art. 129 ust. 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.) regulacja zawarta w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych będzie miała zastosowanie do spółki, to wniosek w zakresie przywrócenia terminu, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych (do wniesienia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych), nie mógł być przedmiotem postępowania podatkowego, gdyż termin określony tym przepisem jest terminem prawa materialnego, do którego nie stosuje się przepisów art. 162 Ordynacji podatkowej – dotyczących przywrócenia terminu.

12 Sąd pierwszej instancji, podzielając pogląd wyrażony w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 listopada 2008 r., sygn. akt II FSK 1097/07, stwierdził, że użyte w art. 165a Ordynacji podatkowej wyrażenie "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne jego przepisy, których wykładnia uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenia treści żądania w sposób merytoryczny.

13 Sąd uznał, że wniosek o przedłużenie zezwolenia na okres kolejnych 6 lat, składany przez podmiot, któremu wygasało zezwolenie, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, mógł być złożony nie później niż na sześć miesięcy przed wygaśnięciem zezwolenia i nie wcześniej niż na rok przed upływem tego terminu, przy czym zagadnieniem spornym pozostaje możliwość przywrócenia tego terminu, wobec uchybienia temu terminowi przez skarżącą spółkę.

14 Sąd pierwszej instancji uznał za prawidłowy pogląd organu, że termin, o którym mowa w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych jest terminem prawa materialnego i z tego względu nie może być przedmiotem postępowania, gdyż nie stosuje się do niego przepisów art. 162 Ordynacji podatkowej, dotyczących przywrócenia terminów. Sąd zauważył, że terminem materialnym jest okres, w którym może nastąpić ukształtowanie praw i obowiązków podmiotu w ramach materialnego stosunku administracyjnoprawnego. Niewątpliwie takim terminem jest okres pomiędzy pierwszym dniem 12-miesięcznego okresu przed dniem wygaśnięcia zezwolenia, o którym mowa w art. 36 ust. 1 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, a ostatnim dniem przed rozpoczęciem biegu okresu sześciu miesięcy do dnia wygaśnięcia tego zezwolenia. WSA zauważył, że w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażono pogląd o materialnoprawnym charakterze art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych (wyrok NSA z 24 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 188/08 oraz wyrok NSA z 26 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 1042/09).

15 WSA stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w B. nie mógł przywrócić stronie terminu określonego w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, gdyż przepisy o przywróceniu terminu stosuje się jedynie do terminów procesowych (art. 162 § 1-4 Ordynacji podatkowej), do których wskazany termin nie zalicza się, bowiem jest terminem prawa materialnego.

16 Sąd zaznaczył, że dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie ma znaczenia, wyeksponowana przez stronę skarżącą, okoliczność wydania przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyroku z 19 lipca 2012 r. w sprawie C-213/11 oraz skutków tego wyroku zarówno w relacjach z sądami krajowymi i krajowymi organami administracji publicznej. Dyrektor Izby Celnej w B. orzekał jedynie w kwestii proceduralnej, uregulowanej autonomicznie w procedurze krajowej, co do której nie znajdują zastosowania obowiązki związane ze stosownym wykonaniem powołanego wyroku TSUE.

17 Spółka M. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wniosła o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w L. oraz zasądzenie kosztów postępowania.

18 Na podstawie art. 174 p.p.s.a. zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 129 ust. 1 u.g.h. w związku z art. 36 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych w związku "z art." poprzez ich niewłaściwą interpretację, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżącemu nie przysługuje prawo do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

19 Dyrektor Izby Celnej w B. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

20 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

21 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która w rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła. Granice skargi są wyznaczone przez zawarte w niej podstawy i wnioski. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego lub procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd ten uprawniony jest bowiem jedynie do zbadania, czy podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty polegające na naruszeniu przez wojewódzki sąd administracyjny konkretnych przepisów prawa materialnego, czy też procesowego w rzeczywistości zaistniały. Nie ma on natomiast prawa badania, czy w sprawie wystąpiły inne, niż podniesione przez skarżącego naruszenia prawa, które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku. Zakres kontroli wyznacza zatem sam autor skargi kasacyjnej wskazując, które normy prawa zostały naruszone.

22 Przedmiotem kontroli przeprowadzonej przez Sąd pierwszej instancji było postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych. WSA zaakceptował stanowisko przyjęte przez Dyrektora Izby Celnej w B., że określony w art. 36 ust. 4 ustawy o grach i zakładach wzajemnych termin złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia jest terminem prawa materialnego, natomiast z art. 162 § 4 Ordynacji podatkowej jednoznacznie wynika, że instytucja przywrócenia terminu ma zastosowanie do przepisów procesowych. Strona skarżąca nie zakwestionowała tego stanowiska poprzez podniesienie w skardze kasacyjnej stosownego zarzutu, a więc zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., pozostaje ono poza kontrolą Naczelnego Sądu Administracyjnego.

23 W skardze kasacyjnej został natomiast podniesiony zarzut błędnej wykładni art. 129 ust. 1 u.g.h. i art. 36 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych poprzez ich "niewłaściwą interpretację", a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżącej nie przysługuje prawo do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przedłużenie zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

24 W tym miejscu należy zauważyć, że naruszenie prawa materialnego może nastąpić przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia to mylne zrozumienie treści przepisu. Naruszenie prawa przez niewłaściwe zastosowanie to wadliwe uznanie, że ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej (tzw. błąd subsumcji). Podkreślenia wymaga, że sformułowanie zarzutu błędnej wykładni przepisu prawa materialnego zawsze powinno łączyć się z wykazaniem, na czym polegało wadliwe odczytanie przez sąd pierwszej instancji znaczenia treści przepisu, a następnie konieczne jest podanie właściwego, zdaniem skarżącego, rozumienia naruszonego przepisu.

25 W rozpoznawanej sprawie warunek ten nie został spełniony, co jest o tyle zrozumiałe, że Sąd pierwszej instancji nie dokonał wykładni przepisów art. 129 ust. 1 u.g.h. i art. 36 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych. Wymienione przepisy w ogóle nie miały zastosowania przy ocenie zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia, a więc ich interpretacja była zbędna. Zauważyć należy, że w sprawie nie była rozważana regulacja zawarta w art. 36 ust. 3 ustawy o grach i zakładach wzajemnych, gdyż problem, jaki wystąpił w sprawie nie odnosił się do prawa podmiotu, któremu wygasa zezwolenie, do wystąpienia o jego przedłużenie na okres kolejnych 6 lat, lecz dotyczył charakteru terminu określonego w art. 36 ust. 4 powołanej ustawy. Jak już wspomniano strona skarżąca nie zakwestionowała stanowiska Sądu pierwszej instancji, że jest to termin prawa materialnego i w związku z tym nie mają do niego zastosowania przepisy art. 162 § 1-3 Ordynacji podatkowej.

26 Podsumowując stwierdzić należy, że skarżąca w istocie nie postawiła w skardze kasacyjnej zarzutu nawiązującego do stanowiska Sądu przyjętego w zaskarżonym wyroku. Z kolei podniesiony zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię dotyczył przepisów prawa, które nie były interpretowane przez Sąd pierwszej instancji. W konsekwencji należało uznać, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

27 Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

28 O kosztach orzeczono w myśl art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i § 14 ust. 2 pkt 2 lit. b) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 490).