Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., II GSK 381/12
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2013 r., II GSK 381/12Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Janusz Zajda Sędzia del. WSA Wojciech Kręcisz (spr.) Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2013 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2011 r. sygn. akt VI SA/Wa 1450/11 w sprawie ze skargi W.G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno–Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu prawidłowego oznakowania produktu spożywczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W.G. na rzecz Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno–Spożywczych kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 29 września 2011 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę W.G. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych z dnia [...] kwietnia 2011 r., w przedmiocie nakazu prawidłowego oznakowania produktu spożywczego.
3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.
4 W dniach 19, 21, 27, 29 października 2010 r. oraz 19 i 29 listopada 2010 r. przeprowadzono kontrolę w zakładzie Przetwórstwa Spożywczego "I." W.G. W trakcie kontroli stwierdzono nieprawidłowości w oznakowaniu opakowań jednostkowych makaronu jajecznego – opakowania 500g polegające na:
5 - podaniu w składzie produktu informacji o użyciu w produkcji jaj, podczas gdy w rzeczywistości do produkcji przedmiotowego makaronu użyto masy jajowej pasteryzowanej chłodzonej, co było niezgodne z § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 10 lipca 2007 r. w sprawie znakowania środków spożywczych oraz art. 6 ust. 2 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 46 ust. 1 pkt 1 lit a ustawy o bezpieczeństwie żywności.
6 W związku z powyższą kontrolą Wojewódzki Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia 28 grudnia 2010 r. nakazał poddanie partii produktu o nazwie Makaron jajeczny opakowanie 500g, data produkcji 17 października 2010 r. zabiegowi zmiany oznakowania poprzez podanie w wykazie składników informacji o postaci w jakiej zostały użyte jaja w procesie produkcyjnym makaronu (masa jajowa pasteryzowana), nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności.
7 Rozpatrując wniesione odwołanie GIJHARS, decyzją z dnia [...] września 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że oznakowanie środka spożywczego nie może wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności co do jego charakterystyki, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji.
8 Zgodnie z wymaganiami wynikającymi z § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia, producent stosujący do produkcji makaronu świeże jaja, czy też produkty jajeczne (masę jajową pasteryzowaną, jaja w proszku) otrzymane w wyniku procesu przetworzenia jaj, w wykazie składników obowiązany jest podać informację o faktycznie użytym składniku. Zdaniem organu w przypadku, gdy do produkcji makaronu jajecznego producent stosuje całe świeże jaja, których treść wybija bezpośrednio na miejscu w zakładzie lub jaja płynne (płynna masa jajowa – produkt nieprzetworzony otrzymany z wybitej całej treści jaj kurzych) poddane jedynie zabiegowi schłodzenia, to w składzie takiego makaronu jako składnik może podać –jaja.
9 Natomiast w przypadku, gdy do produkcji makaronu jajecznego jako surowca użyto produktów jajecznych (masy jajowej pasteryzowanej, jaj w proszku) otrzymanych w wyniku przetworzenia jaj z zastosowaniem procesu cieplnej obróbki termicznej, w wykazie składników należy podać, faktycznie użyty składnik, np. "masa jajowa/masa jajowa pasteryzowana" - w przypadku zastosowania masy jajowej pasteryzowanej pochodzącej z całej treści jaj, "jaja w proszku/proszek jajeczny/jaja sproszkowane" - w przypadku zastosowania sproszkowanych przetworów jajowych otrzymanych z całej treści jaj).
10 Organ wykazał, że z ustaleń kontroli wynika, iż do produkcji artykułu o nazwie: Makaron jajeczny, opakowania a"500 g, wielkość partii zabezpieczonej 90,5 kg (181 szt. opakowań jednostkowych a'500 g), najlepiej spożyć przed 17 kwietnia 2012 r. (data minimalnej trwałości jest jednocześnie oznaczeniem numeru partii produkcyjnej) data produkcji 17 października 2010 r., użyto masy jajowej pasteryzowanej, chłodzonej.
11 W ocenie Głównego Inspektora JHARS podanie w składzie makaronu informacji o użytych jajach, podczas gdy faktycznie do produkcji użyto masę jajową pasteryzowaną wprowadza konsumenta w błąd.
12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalając skargę na powyższą decyzję, przytoczywszy na wstępie treść art. 4 ust. 1, art. 3 pkt 5 i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej oraz art. 45 ust. 2 ustawy o bezpieczeństwie żywności, podzielił stanowisko organów, iż w rozpoznawanej sprawie organy prawidłowo uznały, że sformułowanie "domowy" znajdujące się w opisie makaronu wprowadza konsumentów w błąd sugerując niezgodną ze stanem faktycznym właściwość sporną produktu jako makaronu wytwarzanego w oparciu o tradycyjną (domową) recepturę z wykorzystaniem jaj. To, zdaniem Sądu I instancji, uzasadniało nakazanie skarżącemu poddanie partii produktu zabiegowi zmiany oznakowania poprzez usunięcie z nazwy produktu określenia "domowy".
13 Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że nie wprowadza on w błąd konsumentów używając w określeniu składu produktu sformułowania "jaja" albowiem używa do produkcji masy jajowej, Sąd stwierdził, że masa jajowa jest jedynie przetworem produkowanym z jaj. Nie można zatem przyjąć, że wskazanie w składzie produktu świeżych jaj odpowiada faktycznie użytemu składowi, tj. masie jajowej pasteryzowanej. W tym zakresie Sąd przytoczył treść § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie znakowania środków spożywczych, zgodnie z którym producent zobowiązany jest podać w wykazie składników informację o faktycznie użytym składniku.
14 Zdaniem Sądu I instancji brak jest również podstaw do zakwestionowania stanowiska organu odnośnie nieprawidłowości oznakowania przedmiotowej partii wyrobu poprzez użycie na etykiecie określenia "wyprodukowano zgodnie z systemem HACCP" Nie można bowiem wprowadzać konsumenta w błąd sugerując, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, podczas gdy inne analogiczne produkty właściwości te również posiadają. Tak właśnie jest z systemem HACCP – każdy przedsiębiorca sektora spożywczego, z wyłączeniem produkcji podstawowej i działań z nią powiązanych jest zobowiązany do wdrożenia procedur opartych na zasadach HACCP. Przedsiębiorcą takim jest również skarżący.
15 W.G. złożył skargę kasacyjną, w której zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego według norm.
16 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie:
17 1. prawa materialnego , tj. art. 5 i 6 ust. 1 i 2 ustawy o jakości handlowej w zw. z art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 1 ustawy o bezpieczeństwie żywności oraz art. 5,8, 16 i 17 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 z dnia 28 stycznia ustanawiającego ogólne zasady prawa żywnościowego (...) poprzez niewłaściwą wykładnię i błędne zastosowanie prowadzące do uznania, iż zachodzą przesłanki do nakazania skarżącemu zmiany opakowania poprzez wskazanie w składzie składników tj. jaj w postaci w jakiej zostały zastosowane tj. masy jajowej;
18 2. art. 2 Konstytucji RP przez organ, bowiem mimo tego, że nie doszło do zmiany prawa, a stan faktyczny dotyczący spornych opakowań skarżącego nie uległ zmianie od czasu kilkukrotnych wcześniejszych kontroli, nakazał organ usunięcie z opakowań spornej partii makaronu nazwy "Makaron domowy" oraz oznaczenia HACCP;
19 3. prawa proceduralnego mającego istotny wpływ na wynik sprawy – art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sadów administracyjnych w zw. z art. 7, art. 8 i art. 104 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o jakości handlowej poprzez niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wcześniejsze kontrole organu I instancji nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznaczeń towaru skarżącego, choć oznaczenia te były identyczne jak w przypadku ostatniej kontroli, a w tym czasie nie doszło do zmiany prawa, przez co takie rozstrzygniecie godzi w zasadę trwałości decyzji i zaufania obywateli do prawa jak również pomija słuszny interes skarżącego.
20 Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno Spożywczych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.
21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
22 Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.
23 Na wstępie wyjaśnić należy, że z przepisów art. 174 i art. 183 § 1 p.p.s.a. wynika, iż postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, wywołane wniesioną skargą kasacyjną, nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.
24 Skarga kasacyjna oparta została na obydwu podstawach określonych w art. 174 p.p.s.a. i sformułowane w niej zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, jak i zarzut naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy.
25 Ze sposobu, w jaki skonstruowane i uzasadnione zostały zarzut skargi kasacyjnej wynika, że spór prawny w rozpoznawanej sprawie dotyczy kwestii oceny prawidłowości przeprowadzonej przez Sąd I instancji kontroli wykładni i zastosowania przez organ administracji przepisów określających i ustanawiających prawne wymogi ustalania faktów, ich kwalifikacji prawnej oraz ustalania ich konsekwencji prawnych, w postępowaniu prowadzonym w sprawie kontroli prawidłowości znakowania produktu. W jego wyniku, w oznakowaniu opakowań jednostkowych makaronu jajecznego – opakowania 500g ujawniono podanie przez producenta w składzie tego produktu informacji o użyciu w produkcji jaj, podczas gdy w rzeczywistości do produkcji przedmiotowego makaronu użyto masy jajowej pasteryzowanej chłodzonej. W konsekwencji powyższego, wydana została decyzja nakazująca stronie skarżącej poddanie partii tego produktu zabiegowi zmiany oznakowania poprzez podanie w wykazie składników informacji o postaci, w jakiej zostały użyte jaja w procesie produkcyjnym makaronu (masa jajowa pasteryzowana). Podzielając ocenę organu administracji odnośnie do tego, że wskazana treść zamieszczona w opisie składu produktu, jako niezgodna z rzeczywistym stanem rzeczy wprowadza w błąd konsumentów co do składu produktu (makaronu jajecznego) i podnosząc ponadto, że pasteryzowana masa jajowa jest przetworem produkowanym z jaj, stanowiących alternatywę zastosowania jaj świeżych w przemyśle cukierniczym, makaroniarskim, a jest to produkt przefiltrowany, homogenizowany i pasteryzowany oraz szybko się psujący, co oznacza, że podanie jako składnika produktu jaj nie odpowiada faktycznie użytemu składnikowi tj. masie jajowej pasteryzowanej, Sąd I instancji uznał, że zaskarżona decyzja ostateczna nie jest niezgodna z prawem.
26 Istotę sporu prawnego w rozpoznawanej sprawie stanowi więc, w świetle zarzutów skargi kasacyjnej oraz ich uzasadnienia, zagadnienie odnoszące się do prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, że w niekwestionowanych okolicznościach stanu faktycznego, organ administracji publicznej w sposób nienaruszający przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz przepisów ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, uznał zamieszczone na opakowaniu produktu oznaczenia jego składu informującego o użyciu w jego produkcji jaj za nieprawidłowe nakazując ich usunięcie.
27 Wobec tak zarysowanej istoty sporu prawnego, w pierwszej kolejności odnieść należy się do stawianych w pkt 2 i pkt 3 petirum skargi kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
28 Ich merytoryczną ocenę poprzedzić należy wyjaśnieniem, że o skuteczności zarzutów naruszenia przepisów postępowania formułowanych w ramach podstawy określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde im uchybienie, lecz tylko i wyłącznie takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przez "wpływ", o którym mowa na gruncie przywołanego przepisu rozumieć należy istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji, który to związek przyczynowy, jakkolwiek nie musi być realny, to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy (por. wyrok NSA z 15 grudnia 2010 r., sygn. akt II FSK 1333/09). Wynikającym z przepisu art. 176 p.p.s.a. obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest więc, nie tylko wskazanie podstaw kasacyjnych, lecz również ich uzasadnienie, co w odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów postępowania powinno się wiązać z uprawdopodobnieniem istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc, wykazać, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, wyrok sądu administracyjnego I instancji byłby inny (por. wyrok NSA z 18 kwietnia 2012 r., sygn. akt II GSK 315/11).
29 Według Naczelnego Sadu Administracyjnego stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania o istotnym wpływie na wynik sprawy nie mogą odnieść skutku oczekiwanego przez stronę skarżącą kasacyjnie.
30 W związku z powyższym, zwłaszcza że autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił na czym dokładnie polegało naruszenie przez Sąd I instancji przepisów art. 2 Konstytucji RP, art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. zw. z art. 7, art. 8 i art. 104 k.p.a. i art. 17 ust. 1 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych oraz jaki wpływ ich naruszenie miało na wynik sprawy, brak jest podstaw, aby uznać je za uzasadnione. Zarzuty te, jakkolwiek nie są adresowane wobec faktycznych podstaw rozstrzygnięcia, podważają jego prawidłowość z punktu widzenia prezentowanego przez ich autora stanowiska, które wyraża się w twierdzeniu, że wcześniejsze kontrole organu I instancji nie wykazały nieprawidłowości w zakresie oznaczeń towaru skarżącego, choć oznaczenia te były identyczne, a skoro nie doszło do zmiany stanu prawnego, to zaskarżone rozstrzygniecie narusza zasadę trwałości decyzji i zaufania obywateli do prawa, jak również pomija słuszny interes skarżącego. Tak skonstruowane i uzasadnione zarzuty nie mogą jednak podważyć, jako prawidłowego, stanowiska Sądu I instancji, który w analizowanym zakresie uznał, że "[...] nie ma znaczenia dla niniejszego rozstrzygnięcia brak wcześniejszych decyzji nakazujących skarżącemu poddanie przetworzonego produktu zabiegowi zmiany oznakowania (skarżący zarzuca, że wcześniejsze kontrole nie kończyły się sankcjami w omawianym zakresie). W toku niniejszej sprawy ustalono bowiem prawidłowo stan faktyczny oraz dokonano właściwej subsumcji pod określone w decyzji normy prawne. Sąd nie ocenia natomiast, gdyż wykraczałoby to poza granice sprawy, legalności działań organu podejmowanych wobec skarżącego w trakcie innych kontroli." W tym względzie podkreślić bowiem należy, że upatrując naruszenia przywołanych powyżej przepisów w braku stwierdzenia we wcześniej przeprowadzonych kontrolach nieprawidłowości oznakowania produktu, autor skargi kasacyjnej twierdzenia tego, mającego stanowić argument o braku zgodności z prawem działania organu oraz Sądu I instancji, który działanie to kontrolował, nie powiązał z żadnymi konkretnymi okolicznościami, z których miałoby wynikać, że przeprowadzane wcześniej kontrole, tj. kontrole przeprowadzone w konkretnych datach i w tym samym zakresie przedmiotowym, co kontrola przeprowadzona w dniach 19, 21, 27, 29 października oraz 19 i 29 listopada 2010 r., a więc w zakresie "prawidłowości znakowania wybranych artykułów rolno - spożywczych z uwzględnieniem artykułów pochodzących z przetwórni ekologicznych, zgodnie z programem kontroli planowej GI-BKJ-403-22/10", nie wykazały nieprawidłowości w znakowaniu produktów. W tej sytuacji, brak jest więc podstaw, aby przez pryzmat tego rodzaju twierdzeń, które legły u podstaw konstruowania zarzutów naruszenia przepisów postępowania, w pełni zasadnie można i należałoby przyjąć, że te istotne, zdaniem strony skarżącej kasacyjnie okoliczności zostały, czy to pominięte, czy to nienależycie rozważone i wyjaśnione przez organ, którego zaniedbania w tym zakresie, zostały następnie pominięte przez WSA w W. albo zaakceptowane, jako prawidłowe lub niezasadnie ocenione, jako nie mające wpływu na wynik sprawy, w sytuacji, gdy miałoby być jednak odwrotnie. Odnośnie natomiast do wywodzonego z treści powoływanego w skardze kasacyjnej "pisma urzędowego" argumentu, a mianowicie że słowa "masa jajowa" oraz "jaja" mają synonimiczny charakter i w tożsamy sposób opisują jeden ze składników produktu, tj. makaronu jajecznego, stwierdzić należy, że nie jest on zasadny. Z tego mianowicie powodu, że istota rzeczy w rozpoznawanej sprawie dotyczy jaj, jako składnika (surowca) wykorzystanego bezpośrednio do produkcji makaronu jajecznego, a nie do wytworzenia masy jajowej, która poddana koniecznemu procesowi obróbki technologicznej przez jej producenta, jest następnie dostarczana producentowi makaronu, jako półprodukt niezbędny do wytworzenia produktu końcowego, tj. makaronu jajecznego. Ponadto, wobec faktu, iż pismo na które powołuje się strona, nie jest do niej adresowane, a przy tym nie ma waloru działania władczego, ani też waloru urzędowej interpretacji, brak jest jakichkolwiek podstaw, aby można było z niego wywodzić konsekwencje, na które wskazuje autor skargi kasacyjnej.
31 Odnosząc się natomiast do stawianego w pkt 1 petitum skargi kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego wyjaśnić należy, że podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest wykazać ponadto, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, co oznacza, że powinien on przeciwstawić kierunkowi oraz rezultatowi wykładni danego przepisu proponowanej przez sąd administracyjny w zaskarżonym wyroku konkretną alternatywę, albo jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Podkreślenia wymaga również, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.
32 Ze wskazywanych, jako naruszone przez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie przepisów ustawy o jakości handlowej artykułów rolno – spożywczych wynika, że opakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu powinny zapewniać zachowanie cech istotnych dla danego rodzaju artykułu rolno - spożywczego, decydujących o jego tożsamości (art. 5) oraz, że artykuły rolno - spożywcze wprowadzane do obrotu są oznakowane, a do znakowania artykułów rolno - spożywczych stosuje się odpowiednio wymagania określone w art. 45 ust. 2, art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia (art. 6 ust. 1 i ust. 2). Z kolei, zgodnie z przepisami ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia, do których odsyła przywołana powyżej regulacja, oznakowanie środka spożywczego obejmuje wszelkie informacje w postaci napisów i innych oznaczeń, w tym znaki towarowe, nazwy handlowe, elementy graficzne i symbole, dotyczące środka spożywczego i umieszczone na opakowaniu, etykiecie, obwolucie, ulotce, zawieszce oraz w dokumentach, które są dołączone do tego środka spożywczego lub odnoszą się do niego (45 ust. 2). Ponadto, oznakowanie środka spożywczego nie może: 1) wprowadzać konsumenta w błąd, w szczególności: a) co do charakterystyki środka spożywczego, w tym jego nazwy, rodzaju, właściwości, składu, ilości, trwałości, źródła lub miejsca pochodzenia, metod wytwarzania lub produkcji, b) przez przypisywanie środkowi spożywczemu działania lub właściwości, których nie posiada, c) przez sugerowanie, że środek spożywczy posiada szczególne właściwości, jeżeli wszystkie podobne środki spożywcze posiadają takie właściwości; 2) przypisywać środkowi spożywczemu właściwości zapobiegania chorobom lub ich leczenia albo odwoływać się do takich właściwości, z zastrzeżeniem art. 24 ust. 4 i art. 33 ust. 4, oraz zawierać oświadczeń żywieniowych lub zdrowotnych niezgodnych z przepisami rozporządzenia nr 1924/2006. ( art. 46 ust. 1). Przy tym, środki spożywcze muszą być oznakowane w sposób zrozumiały dla konsumenta, napisy muszą być wyraźne, czytelne i nieusuwalne, umieszczone w widocznym miejscu, a także nie mogą być w żaden sposób ukryte, zasłonięte lub przesłonięte innymi nadrukami lub obrazkami (48 ust. 1). Z kolei, wskazywany jako naruszony przez błędna wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 5 rozporządzenia (WE) 178/2002 określa cele ogólne działania tej regulacji stanowiąc między innymi, że prawo żywnościowe ma za zadanie realizację jednego lub więcej ogólnych celów dotyczących wysokiego poziomu ochrony zdrowia i życia ludzi oraz ochrony interesów konsumentów, z uwzględnieniem uczciwych praktyk w handlu żywnością, biorąc pod uwagę, tam gdzie jest to właściwe, ochronę zdrowia i warunków życia zwierząt, zdrowia roślin i środowiska naturalnego. Przepis art. 8 tego rozporządzenia unijnego zawiera regulację odnoszącą się do ochrony konsumentów, zgodnie z którą prawo żywnościowe ma na celu ochronę interesów konsumentów i powinno stanowić podstawę dokonywania przez konsumentów świadomego wyboru związanego ze spożywaną przez nich żywnością i ma celu zapobieganie oszukańczym lub podstępnym praktykom, fałszowaniu żywności oraz wszelkim innym praktykom mogącym wprowadzać konsumenta w błąd, a z art. 16 tego aktu wynika, iż bez uszczerbku dla bardziej szczegółowych przepisów prawa żywnościowego, etykietowanie, reklama i prezentacja żywności lub pasz, z uwzględnieniem ich kształtu, wyglądu lub opakowania, używanych opakowań, sposobu ułożenia i miejsca wystawienia oraz informacji udostępnionych na ich temat w jakikolwiek sposób, nie może wprowadzać konsumentów w błąd. Z kolei, zgodnie z art. 17 przywołanego rozporządzenia unijnego, adresującego wobec producentów oraz państw członkowskich określone nim obowiązki wynika, iż podmioty działające na rynku spożywczym i pasz zapewniają, na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji w przedsiębiorstwach będących pod ich kontrolą, zgodność tej żywności lub pasz z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla ich działalności i kontrolowanie przestrzegania tych wymogów. Państwa członkowskie wprowadzają w życie prawo żywnościowe oraz monitorują i kontrolują przestrzeganie przez podmioty działające na rynku spożywczym i pasz odpowiednich wymogów prawa żywnościowego na wszystkich etapach produkcji, przetwarzania i dystrybucji. W tym celu Państwa Członkowskie zachowują system oficjalnych kontroli i innych działań stosownych do okoliczności, z uwzględnieniem informowania opinii publicznej o bezpieczeństwie i ryzyku związanym z żywnością i paszami, nadzorem nad bezpieczeństwem żywności i pasz oraz innych działaniach monitorujących, obejmujących wszystkie etapy produkcji, przetwarzania i dystrybucji i ustanawiają również zasady dotyczące środków i kar mających zastosowanie w przypadku naruszenia prawa żywnościowego i paszowego. Ustanowione środki i kary powinny być skuteczne, proporcjonalne i odstraszające.
33 Z perspektywy na wstępie przedstawionych uwag odnoszących się do warunków, którym powinny czynić zadość zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub (i) niewłaściwe jego zastosowanie stwierdzić należy, że autor skargi kasacyjnej nie przeprowadził żadnego wywodu prawnego, który uwzględniając konkretny normatywny kontekst przywołanych przepisów oraz determinowany nim (prawidłowy) sposób ich zastosowania w okolicznościach stanu faktycznego sprawy, miałby polemiczny walor wobec przeprowadzonej przez Sąd I instancji wykładni tychże przepisów oraz rezultatu ich subsumpcji. Świadczy o tym to, że w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, jej autor, spośród wymienionych w pkt 1 petitum wniesionego środka zaskarżenia przepisów prawa materialnego, wymienił tylko jeden z nich, a mianowicie art. 5 ust. 1 ustawy o jakości artykułów – rolno spożywczych. Z przepisu tego wynika, że opakowania artykułów rolno-spożywczych wprowadzanych do obrotu powinny zapewniać zachowanie cech istotnych dla danego rodzaju artykułu rolno - spożywczego, decydujących o jego tożsamość. Zasadnicza zaś w rozpoznawanej sprawie kwestia odnosząca się do warunków, którym oznaczenia te powinny czynić zadość, zwłaszcza w zakresie odnoszącym się do treści, którą z punktu widzenia ochrony interesów klienta oznaczenia te powinny zawierać oraz treści której zawierać nie powinny, regulowana jest w art. 6 ust. 2 ustawy z 21 grudnia 2000 r. oraz w odsyłających w nim przepisach ustawy o bezpieczeństwie żywności i żywienia oraz w przepisach art. 5, art. 8 i art. 16 rozporządzenia (WE) nr 178/2002. Autor skargi kasacyjnej jednak, prezentowanego w jej uzasadnieniu poglądu o wadliwości stanowiska, że zamieszczone na opakowaniu produktu oznaczenia jego składu informujące o użyciu w jego produkcji jaj są nieprawidłowe z punktu widzenia przepisów obowiązującego prawa, nie oparł na argumentach natury prawnej, które wykazywałyby, że Sąd I instancji naruszył przepisy prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub (i) jego niewłaściwe zastosowanie.
34 W związku z powyższym, stawiane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego nie mogły być uznane za usprawiedliwione i tym samym za skuteczne.
35 Zawierają one w istocie rzeczy polemikę ze stanowiskiem Sądu I instancji, który za prawidłowe uznał stanowisko organu administracji publicznej, że wymienione powyżej elementy treści oznaczeń produktu naruszają obowiązujące w tym zakresie unormowania, albowiem wprowadzają w błąd konsumentów wskazując na jego skład, który nie jest zgodny z rzeczywistym stanem rzeczy, co polegało na podaniu przez producenta w składzie tego produktu informacji o użyciu w produkcji jaj, podczas gdy w rzeczywistości do produkcji przedmiotowego makaronu użyto masy jajowej pasteryzowanej chłodzonej. Przy tym co istotne z punktu widzenia powyżej przedstawionych już uwag świadczących o niezasadności zarzutów skargi kasacyjnej oraz zawartej w ich uzasadnieniu argumentacji, w rozpoznawanej sprawie nie jest podważana okoliczność, że sporny produkt jest makaronem jajecznym w produkcji którego jest wykorzystywana masa jajowa, nie zaś świeże jaja. W tym też kontekście, argumentom strony skarżącej kasacyjnie przeciwstawić należy również stanowisko, że jeżeli producent danego produktu spożywczego zamierza wyróżnić swój produkt poprzez podanie jego szczególnych cech lub właściwości, czy też sposobu produkcji wyróżniających go od produktów tego samego rodzaju, to powinien przy oznaczaniu tej cechy lub właściwości podawać ją na tyle dokładnie i precyzyjnie, aby nie budzić u konsumentów nadmiernych i nieuzasadnionych oczekiwań i wyobrażeń odnośnie do tego produktu, które nie korespondują z rzeczywistym stanem rzeczy lub też są, czy też mogą być, kwalifikowane jako przejaw nieuczciwych praktyk w handlu żywnością. W tej mierze nie budzi wątpliwości, że oznakowanie wprowadzające w błąd to nie tylko oznakowanie nieprawdziwe czy mylące, ale również niepełne, niewystarczająco precyzyjne czy wieloznaczne. Stąd też, oznakowanie na opakowaniu powinno w czytelny sposób odzwierciedlać skład produktu i nie pozostawiać w tym zakresie wątpliwości (por. wyrok NSA z 29 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 185/09).
36 W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 w związku z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 104
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 176
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 183 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 184
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 204
- Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 45
- Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 46
- Ustawa o bezpieczeństwie żywności i żywienia, art. 48
- Ustawa o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, art. 5
Cytowane w
Cytowane w 1 orzeczeniu.