Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., II GSK 373/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lutego 2015 r., II GSK 373/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski (spr.) Sędzia NSA Anna Robotowska Sędziowie NSA Czesława Socha Protokolant Karol Sienkiewicz po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 października 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 2613/12 w sprawie ze skargi J. G. - "G." na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz J. G. - "G." 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 22 października 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 26/13, wydanym w sprawie ze skargi J. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej, uchylono zaskarżoną decyzję.

3 Sąd przyjął następujące ustalenia w sprawie:

4 W dniu [...] marca 2012 r. w W. na terenie Portu Lotniczego [...] zatrzymano do kontroli pojazd marki Opel o nr rej. [...], kierowany przez Z. N. W trakcie kontroli okazano m.in. wypis z licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego osób udzielonej J. G., dalej "skarżąca".

5 W toku przeprowadzonych czynności kontrolnych oraz oględzin pojazdu stwierdzono na obu bokach pojazdu umieszczone trwale napisy o treści "[...]", "Przewóz Osób". W górnej części szyby przedniej i tylnej umieszczony był napis "[...]", a na tylnej klapie znajdował się numer [...]. Na bocznej szybie pojazdu umieszczona została naklejka z napisem "Cennik Usług Przewozowych" oraz naklejki z informacjami handlowymi.

6 Ostateczną decyzją Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2012 r. nr [...] utrzymano w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2012 r., nakładającą na skarżącą karę pieniężną w kwocie 8.000 zł.

7 Materialnoprawną podstawę nałożonej kary pieniężnej stanowił przepis art. 18 ust. 5 lit. b oraz lp. 2.9. załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 ze zm., dalej "utd").

8 W myśl art. 18 ust. 5 lit. b utd, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się umieszczania na pojeździe oznaczeń z nazwą, adresem oraz telefonem przedsiębiorcy. Naruszenie tego przepisu, zgodnie z lp. 2.9. załącznika nr 3 do powołanej ustawy, jest zagrożone karą pieniężną w wysokości 8.000 zł.

9 Według organu odwoławczego pojęcia nazwy przedsiębiorcy nie należy utożsamiać z firmą, pod którą przedsiębiorca figuruje we właściwym rejestrze lub ewidencji. Jak wskazał, w obrocie gospodarczym przedsiębiorcy posługują się różnymi nazwami. Nazwy przedsiębiorcy, co jest częstą praktyką, nie mają nic wspólnego z firmą danego przedsiębiorcy, chociaż bezsprzecznie jego działalności służą. Nie ma zatem znaczenia fakt, że umieszczona na pojeździe nazwa nie pokrywa się z firmą przewoźnika, z czego skarżąca wywodziła bezpodstawność nałożonej kary pieniężnej.

10 W ocenie organu wspomniane napisy zamieszczone na bokach pojazdu i na szybie pojazdu są nazwą strony w tym sensie, że służą jej identyfikacji, jako przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy osób. Identyczne oznaczenia w identycznych miejscach znajdują się na innych pojazdach, którymi skarżąca wykonuje przewozy osób. Tym samym oznaczenia te identyfikują skarżącą na rynku usług przewozu osób, co w świetle brzmienia art. 18 ust. 5 lit. b utd jest zakazane w odniesieniu do przewoźników wykonujących okazjonalne przewozy.

11 Organ nie podzieli argumentacji skarżącej, jakoby wobec braku napisu taxi, taksometru i lampy na dachu kontrolowany pojazd nie sugerował transportu drogowego taksówką i nie wprowadzał w błąd potencjalnych klientów. Celem zakazów określonych w art. 18 ust. 5 utd, poza ochroną konsumentów, jest także ochrona przewoźników wykonujących przewozy na podstawie licencji taksówkowej, której uzyskanie jest obwarowane znacznie bardziej rygorystycznymi wymogami, przed nieuczciwą konkurencją ze strony przewoźników nieposiadających licencji taksówkowej.

12 Zamieszczane na pojeździe oznaczenia w postaci nazwy, nr telefonu, strony internetowej czy inne identyfikujące danego przedsiębiorcę mają służyć pozyskiwaniu klientów. Taki sposób pozyskiwania klientów, zgodnie z wolą ustawodawcy, jest zarezerwowany wyłącznie dla taksówkarzy i stanowi on pewnego rodzaju przywilej przyznany tylko tym podmiotom, którzy uzyskali licencję taksówkową, a tym samym spełnili dodatkowe, znacznie surowsze wymagania niż przewoźnicy działający w oparciu o zwykłą licencję.

13 Z dniem 29 czerwca 2012 r., na co zwrócił uwagę organ, zmieniona została treść art. 18 ust. 5 pkt 2 utd. W myśl tego przepisu, przy wykonywaniu przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą zabrania się: umieszczania w sposób widoczny i czytelny z zewnątrz pojazdu oznaczeń z nazwą, adresem, telefonem, adresem strony internetowej przedsiębiorcy lub innych oznaczeń mających na celu identyfikację przedsiębiorcy, a także reklam usług taksówkowych i przedsiębiorców świadczących takie usługi. Ustawodawca widzi więc potrzebę zapewnienia większej i skuteczniejszej ochrony przedsiębiorców taksówkowych przed nieuczciwymi praktykami ze strony przedsiębiorców wykonujących przewozy okazjonalne.

14 Rozpoznając skargę na powyższą decyzję, wniesioną przez skarżącą, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., o czym była mowa na wstępie, skargę tę uwzględnił, uchylając zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

15 W ocenie Sądu pierwszej instancji, powołującego się na orzecznictwo, okolicznością istotną, z punktu widzenia odpowiedzialności za naruszenie zakazu ustanowionego w przepisie art. 18 ust. 5 lit. b utd, jest oznaczenie pojazdu skarżącej napisami umieszczonymi na boku pojazdu o treści "przewóz osób". Natomiast, jak uznał organ, oznakowanie to ("przewóz osób") w połączeniu z ciągiem cyfr [...] stanowi nazwę skarżącego przedsiębiorcy w rozumieniu art. 18 ust. 5 lit. b) utd. Jednakże, co jest mankamentem postępowania administracyjnego, organ nie ocenił, czy umieszczenie wspomnianego oznaczenia może być traktowane jako zadośćuczynienie obowiązkowi odróżnienia pojazdów wykonujących przewóz osób na podstawie licencji, o której mowa w art. 5 ust. 1 u.t.d., od pojazdów którymi wykonywane są przewozy na podstawie licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką (art. 6 utd). W przypadku, gdy pojazd wykonujący przewóz osób jest wyraźnie oznaczony, konieczne staje się rozważenie, czy w ten sposób nie został osiągnięty cel ustawy, a tym samym, czy w istocie doszło do naruszenia zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. b) utd.

16 Z powyższych względów organ dopuścił się naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 5 lit. b) utd.

17 Główny Inspektor Transportu Drogowego wywiódł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oraz zasądzenie od skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych.

18 Skarga kasacyjna została oparta na obu podstawach zaskarżenia wskazanych w art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.).

19 Skarga kasacyjna zarzuca naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 134 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na przyjęciu, że organ nie ocenił wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności, bowiem uznając oznakowanie "przewóz osób", "[...]" za nazwę przedsiębiorcy organ nie ocenił, czy umieszczenie tego oznaczenia może być traktowane jako zadośćuczynienie obowiązkowi odróżniania pojazdów wykonujących okazjonalny przewóz drogowy osób od pojazdów wykonujących przewóz taksówkowy, podczas gdy do stwierdzenia naruszenia zakazu określonego w art. 18 ust. 5 lit. b) u.t.d. wystarczające jest ustalenie, że pojazd, którym wykonywane są przewozy okazjonalne, został oznaczony nazwą przedsiębiorcy, zaś okoliczność, czy nazwa ta w sposób dostateczny odróżniała pojazd od pojazdu wykonującego przewóz taksówkowy jest obojętna dla stwierdzenia naruszenia ww. zakazu, a co za tym idzie wskazana okoliczność jako niemająca znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy nie podlegała ustaleniom i ocenie organów.

20 Ponadto skarga kasacyjna zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 18 ust. 5 lit. b) utd, poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu przez Sąd pierwszej instancji, że przepis ten zabrania umieszczania na pojeździe tylko takich oznaczeń, które nie pozwalają na odróżnienie pojazdów wykonujących przewóz okazjonalny od pojazdów wykonujących przewozy taksówkowe, podczas gdy właściwa interpretacja wskazanego przepisu prowadzi do wniosku, iż zakaz określony w tym przepisie dotyczy każdego oznaczenia będącego nazwą przedsiębiorcy, bez względu na to, czy nazwa ta odróżnia pojazd wykonujący przewóz okazjonalny od pojazdów świadczących usługi taksówkowe, czy też nie.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

22 Skarga kasacyjna nie jest oparta na usprawiedliwionych podstawach.

23 Na wstępie niniejszych rozważań podkreślić należy, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd pierwszej instancji.

24 W sytuacji, kiedy skarga kasacyjna zarzuca naruszenie prawa materialnego oraz naruszenie przepisów postępowania, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega zarzut naruszenia przepisów postępowania. Do kontroli subsumpcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy okaże się, że stan faktyczny przyjęty w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został skutecznie podważony. Stąd, wobec postawienia w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego oraz przepisów postępowania, jako pierwszy należało poddać ocenie zarzut naruszenia przepisów postępowania, przy czym w pierwszej kolejności należy to czynić pod kątem prawidłowości dokonanych ustaleń faktycznych, które wyznaczają przepisy prawa materialnego mające w sprawie zastosowanie. Taka kolejność postępowania uzasadniona jest w szczególności realiami niniejszej sprawy, gdyż Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji ze względów procesowych, a to z uwagi na naruszenie przepisów art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 ust. 5 lit. b) utd.

25 Naczelny Sąd Administracyjny przychyla się do stanowiska Sądu pierwszej instancji, że umieszczenie na pojeździe oznaczenia "przewóz osób" w połączeniu z ciągiem cyfr "[...]", które nie stanowią numeru telefonu przedsiębiorcy (a jedynie jego fragment), a także wyrazu "przewóz", nie uzasadnia jeszcze - wbrew stanowisku skargi kasacyjnej - uznania tego oznaczenia za nazwę przedsiębiorcy, a więc wypełnienie hipotezy przepisu art. 18 ust. 5 lit. b) utd. Ponadto Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone m.in. w wyroku z dnia 20 sierpnia 2014 r., sygn. akt II GSK 1063/13, powołujące się na wcześniejsze orzecznictwo (por. np. wyroki NSA z 20 października 2009 r., sygn. akt II GSK 110/09 i z 19 stycznia 2010 r., sygn. akt II GSK 330/09), w myśl których za element nazwy przedsiębiorcy nie mogą służyć takie oznaczenie "przewóz osób", czy "przewóz", jak to miało miejsce w okolicznościach sprawy. Oznaczenie "przewóz osób", czy "przewóz" odnosi się bowiem do rodzaju wykonywanych usług transportowych, a nie do konkretnego przedsiębiorcy, działającego na rynku. Natomiast skarga kasacyjna nie podważyła skutecznie tej argumentacji.

26 Natomiast dopiero z dniem 29 czerwca 2012 r., w następstwie wspomnianej nowelizacji art. 18 ust. 5 pkt b) utd, zaostrzone zostały rygory w kwestii dopuszczalności oznaczania pojazdów wykonujących przewozy okazjonalne, w myśl których zakazane jest umieszczanie innych oznaczeń, które - nie będąc nazwą przedsiębiorcy - mogą identyfikować przedsiębiorcę, np. w wyniku jednolitego oznaczania pojazdów lub ich jednolitej kolorystki.

27 Zważywszy na naruszenie w zaskarżonej decyzji przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedwczesne jest odniesienie się do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

28 W tym stanie sprawy skarga kasacyjna, jako nieoparta na usprawiedliwionych podstawach, podlega oddaleniu (art. 184 p.p.s.a.).

29 O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.