Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., II GSK 3125/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2017 r., II GSK 3125/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Kacper Tybuszewski po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "M." Sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 17 grudnia 2014 r. sygn. akt I SA/Po 217/14 w sprawie ze skargi "M." Sp. z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt I SA/Po 217/14 oddalił skargę M sp. z o. o. w B (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu (dalej: Dyrektor) z dnia [...] grudnia 2013r. nr [...] w przedmiocie obciążenia spółki kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych.

3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że Naczelnik Urzędu Celnego w Pile (dalej: Naczelnik) w ramach prowadzonego postępowania w sprawie cofnięcia poświadczenia rejestracji automatu do gier o niskich wygranych o nazwie HOT SPOT, nr fabryczny [...] zlecił Jednostce Badającej upoważnionej przez ministra właściwego ds. finansów publicznych, tj. Izbie Celnej w Przemyślu - Wydział Laboratorium Celne (dalej: jednostka badająca) przeprowadzenie badania sprawdzającego. W dniu 15 lutego 2013 r. jednostka badająca wydała opinię stwierdzającą, że automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ustawie z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2009 r. Nr 201, poz. 1540 ze zm. – dalej: u.g.h.). W treści opinii stwierdzono, że badany automat nie spełnia następujących warunku ochrony przed możliwością modyfikacji oprogramowania, warunku o którym stanowi art. 129 ust. 3 u.g.h. w zakresie maksymalnej jednorazowej wygranej i maksymalnej stawki za grę, wymogu wyposażenia w system trwałej rejestracji i zapamiętywania danych, warunku zabezpieczenia liczników elektronicznych i elektromechanicznych przed próbą zmiany wskazań oraz nie wypełnia warunku wyposażenia automatu w widoczne dla grających informacje umieszczone w sposób uniemożliwiający ich usunięcie bez uszkodzenia lub zniszczenia automatu.

4 Naczelnik postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r. obciążył skarżącą kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych w wysokości 1.364,66 zł.

5 Orzekając na skutek zażalenia Dyrektor postanowieniem z dnia [...] grudnia 2013 r. uchylił postanowienie Naczelnika z dnia [...]lipca 2013 r. w części dotyczącej wysokości kosztów badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych i obciążył spółkę kosztami w kwocie 900,00 zł, w pozostałej części utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał i omówił podstawy prawne regulujące kwestię kosztów postępowania. Dokonując weryfikacji wysokości kosztu badania sprawdzającego organ odwoławczy uznał, że Naczelnik błędnie wliczył w ten koszt kwotę 464,66 zł, stanowiącą koszt dostarczenia do Jednostki Badającej badanego urządzenia i następnie jego odebrania. Powyższe uzasadniało uchylenie postanowienia Naczelnika w części dotyczącej wysokości kosztów badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych i obciążenia spółki kosztami w kwocie 900,00 zł.

6 Sąd I instancji uzasadniając motywy podjętego rozstrzygnięcia wskazał, że przedmiotem sporu jest zasadność obciążenia skarżącej kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Zdaniem WSA organ trafnie ocenił, że w sprawie sporne koszty obciążają skarżącą spółkę, gdyż zaistniały podstawy do zastosowania art. 23b ust. 5 u.g.h.

7 Jednocześnie Sąd I instancji podkreślił, że organ odwoławczy wskazał i omówił podstawy prawne regulujące kwestie kosztów postępowania, potwierdzając słuszność ustalenia kosztów w drodze postanowienia. WSA wskazał, że w sprawie miało miejsce uzasadnione podejrzenie, które zostało poparte opinią biegłego potwierdzającą, że przedmiotowy automat narusza warunki określone w ustawie o grach hazardowych. Sąd I instancji podkreślił, że zawarty w opinii z dnia 15 lutego 2013 r. wniosek końcowy z badania sprawdzającego został sformułowany w sposób jednoznaczny, przesądzający o negatywnej ocenie spełnienia przez automat warunków ustawowych do jego zakwalifikowania jako automatu do gier o niskich wygranych. Powyższe ustalenia potwierdziły więc zasadność wystąpienia "uzasadnionego podejrzenia", bowiem po pierwsze udowodniły że przedmiotowy automat umożliwia grę o wyższe stawki niż dopuszczalne przez ustawodawcę i z przekroczeniem dozwolonej stawki za jedną grę, a po drugie - stanowiły podstawę do zastosowania art. 23b ust. 5 u.g.h. w postępowaniu wpadkowym w przedmiocie obciążenia podmiotu kosztami badania sprawdzającego.

8 Sąd I instancji wskazał, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy poddanie badaniu sprawdzającemu automatu do gier o niskich wygranych przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier było konieczne dla wyjaśnienia stanu faktycznego w prowadzonym postępowaniu "głównym" w sprawie cofnięcia rejestracji automatu. Dla wypełnienia obowiązku zebrania materiału dowodowego Naczelnik posiadał uprawnienie procesowe, aby żądać od strony przedstawienia dowodu w postaci opinii upoważnionej jednostki, która stwierdzałaby, czy przedmiotowy automat do gier o niskich wygranych spełnia (czy nie spełnia) warunki określone w ustawie o grach hazardowych. Ponieważ jednak automat znajdował się w tym czasie w dyspozycji organu celnego (w związku z jego zatrzymaniem), a nie w dyspozycji eksploatującej go spółki, przeprowadzenie badania sprawdzającego zostało zlecone bezpośrednio przez organ w ramach postępowania dowodowego. Negatywny wynik badania upoważnił organ I instancji do wydania postanowienia o obciążeniu spółki kosztami badania sprawdzającego przedmiotowego automatu do gier o niskich wygranych.

9 Sąd I instancji potwierdził zasadność weryfikacji przez organ odwoławczy kosztów badania sprawdzającego. WSA uznał, że organ zasadnie uchylił postanowienie Naczelnika w części określającej wysokość kosztu badania sprawdzającego oraz określił ten koszt na kwotę 900 złotych. W dalszej części uzasadnienia Sąd I instancji przedstawił szerokie rozważania na temat techniczności przepisów, w tym kwestii oceny przepisów u.g.h. mających zastosowanie w sprawie. W ocenie Sądu I instancji przepis art. 129 ust. 3 u.g.h. nie ma charakteru przepisu technicznego w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i nie wymagał notyfikacji.

10 W konkluzji WSA stwierdził, że przepis art. 23b ust. 5 u.g.h. został notyfikowany i jako taki mógł bez zastrzeżeń stanowić podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.

11 Skarżąca zaskarżając powyższy wyrok domaga się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

12 Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisu art. 129 ust. 3 u.g.h. poprzez jego błędne zastosowanie.

13 Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

14 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

15 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem zaistniały okoliczności do rozpoznania skargi kasacyjnej.

16 Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu prawa procesowego, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

17 Skarga kasacyjna spółki nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

18 W ocenie NSA nieskuteczność skargi kasacyjnej wynika z jej wadliwości formalnej. Skarga kasacyjna to profesjonalny i sformalizowany środek prawny. Z treści art. 176 § 1 pkt 1-3 wynikają elementy konieczne takiej skargi, bez których nie może ona skutecznie kwestionować wyroku wydanego w pierwszej instancji. Pośród koniecznych elementów skargi kasacyjnej ustawa wskazuje w art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. konieczność przytoczenia podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Podstawy kasacyjne zostały określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., zatem warunkiem uznania skargi kasacyjnej za spełniającą wymogi prawa jest określenie przez stronę występującą z takim środkiem podstaw zaskarżenia. Sąd II instancji w postępowaniu kasacyjnym jest związany tymi podstawami. Z urzędu nie może przyjmować żadnej z nich, jeżeli nie zostały one jednoznacznie wskazane przez stronę.

19 Skarga kasacyjna spółki w ogóle nie wskazuje podstawy kasacyjnej. W jej petitum strona powołuje art. 173 § 1 i § 3 p.p.s.a. Jednak te przepisy nie są określeniem podstaw kasacyjnych. Art. 173 § 1 p.p.s.a. określa tylko rodzaj środka zaskarżenia od wyroków lub niektórych postanowień wydawanych przez wojewódzki sąd administracyjny. Natomiast art. 173 p.p.s.a. nie posiadał i nie posiada § 3, zatem trudno uznać w jakim zakresie mógł być naruszony nieistniejący przepis przez wyrok skarżony przez spółkę.

20 Zasadniczo wymogi formalne skargi kasacyjnej stanowią o jej skuteczności. Jedyny wyjątek w tym zakresie, dopuszczalny w orzecznictwie zgodnie z uchwałą NSA z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA nr 1/2010, poz. 1, to ten, który pozwala uznać skargę kasacyjną za skuteczną, mimo wad formalnych, co do określenia podstaw kasacyjnych i zarzutów, jeżeli z treści uzasadnienia tej skargi daje się w sposób jednoznaczny ustalić jakie zarzuty formułuje strona i w ramach której podstawy kasacyjnej stawia te naruszenia. Wówczas Sąd II instancji mimo wady formalnej może rozpoznać skargę kasacyjną, jednak tylko w takim zakresie, jaki wynika z treści uzasadnienia.

21 Rozpoznawana skarga kasacyjna nie spełnia nawet tak określonego warunku, a więc tego, który wynika z powołanej wcześniej uchwały NSA. W ogóle odnosi się do treści art. 129 i 135 u.g.h. stosowanych w innej sprawie niż ta, która jest przedmiotem skarżonego wyroku. Skarżony wyrok zapadł w zakresie kosztów badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych, a nie stosowania przepisów przejściowych u.g.h.

22 Z tych powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie.