Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2019 r., II GSK 3021/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 maja 2019 r., II GSK 3021/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 4 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Lu 863/15 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od R. S. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1.800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 4 lutego 2016 r. (sygn. akt III SA/Lu 863/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie (dalej: WSA), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę R. S. (dalej zwanego "Skarżącym") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej zwanego "GITD") z [...] maja 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

3 WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

4 W dniu 21 grudnia 2014 r. na autostradzie A4 w Gliwicach funkcjonariusze Inspekcji Transportu Drogowego przeprowadzili kontrolę autobusu marki [...] (nr rej. [...]). Pojazdem tym w momencie kontroli kierował J. K., przy czym w pojeździe byli również obecni kierowcy A. W. i D. K. Skontrolowanym autobusem wykonywano w imieniu Skarżącego międzynarodowy transport drogowy osób - okazjonalny przewóz zorganizowanej grupy osób na trasie [...] - Polska. W trakcie kontroli ustalono brak rejestrowania przez urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności pojazdu i przebytej drogi. Ustalono, że kierowcy A. W. i D. K. nie rejestrowali swojej aktywności na karcie kierowcy od godz. 21:34 dnia 20 grudnia 2014 r. do momentu kontroli, czyli godz. 6:36 dnia 21 grudnia 2014 r. Stwierdzono ponadto, że kierowcy A. W. i D. K. skrócili dzienny czas odpoczynku o 7 godzin i 11 minut, ponieważ w 30-godzinnym okresie rozliczeniowym rozpoczętym 20 grudnia 2014 r. odebrali jedynie 1 godzinę i 49 minut z minimum 9 godzin nieprzerwanego odpoczynku.

5 Decyzją z [...] lutego 2015 r. Śląski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej zwany "WITD"), działając m.in. na podstawie art. 92a ust. 1 i 2 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.; dalej zwanej "utd") oraz lp. 6.2.1, lp. 5.3.1 i lp. 5.3.2 załącznika nr 3 do utd, nałożył na Skarżącego karę pieniężną w wysokości 10 000 zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku.

6 Skarżący złożył odwołanie od decyzji WITD. Stwierdził, że kierowcy A. W. i D. K. w dniu kontroli znajdowali się w pojeździe bez jego wiedzy, mieli zapewniony nocleg w celu odbycia wymaganego dobowego odpoczynku i mieli wrócić do miejsca zamieszkania autobusem liniowym.

7 Decyzją z [...] maja 2015 r. GITD utrzymał w mocy decyzję WITD. GITD uznał, że w czasie kontroli kierowcy J. K., D. K. i A. W. wykonywali międzynarodowy zarobkowy przewóz osób w załodze 3-osobowej, przy czym kierowcy A. W. i D. K., mimo że znajdowali się pojeździe i byli w trakcie okresu gotowości, nie rejestrowali swojej aktywności (nie włożono karty kierowcy do slotu tachografu cyfrowego). Zdaniem GITD, nie było podstaw do wyłączenia odpowiedzialności Skarżącego za stwierdzone naruszenia w oparciu o art. 92b i art. 92c ust. 1 utd. Skarżący nie prowadził bowiem nadzoru nad pojazdem oraz nad kierowcami wykonującymi zlecone zadanie przewozowe, skoro nie kontaktował się z żadnym z kierowców, aby zweryfikować, czy przewóz odbywa się zgodnie z obowiązującymi przepisami. Wobec tego GITD uznał, że Skarżący nie wykazał się należytą starannością w organizacji pracy.

8 Skarżący złożył do WSA skargę na decyzję GITD. Zarzucił naruszenie art. 6, art. 7 w związku z art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.; dalej zwanej "kpa") oraz art. 92b, art. 92c i art. 93 utd. Podniósł w szczególności, że spełnił przesłanki określone w art. 92b ust. 1 i 2 utd, ponieważ wykupił nocleg dla kierowców A. W. i D. K., zapewnił im środki na zakup biletów autobusowych na powrót do domu, a także zapewnił podróżującym w dniu kontroli trzeciego kierowcę, który mógł zakończyć zadanie przewozowe.

9 WSA oddalił skargę.

10 WSA stwierdził w szczególności, że na podstawie art. 92b i art. 92c utd możliwe jest zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Zdaniem WSA, takie zwolnienie może mieć miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia (kierowca) lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi jednak wykazać, że dołożył należytej staranności, tzn. że organizując przewóz uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. WSA zwrócił przy tym uwagę, że istnieje domniemanie odpowiedzialności przewoźnika za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje bowiem pracę kierowców, sprawuje nad nimi nadzór oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców, przeciwdziałając naruszeniom prawa.

11 Zdaniem WSA, organy administracji trafnie uznały, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły okoliczności zwalniające skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 92b ust.1 i art. 92c ust. 1 utd. Wykupienie przez Skarżącego noclegu dla kierowców A. W. i D. K. oraz zapewnienie im środków na zakup biletów autobusowych na powrót do domu nie jest wystarczające do tego, aby uwolnić się od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie - niezależnie od tego, że Skarżący nie udowodnił tych kwestii. W ocenie WSA, Skarżący nie wykazał, że tak zorganizował pracę kierowców, aby nie doszło do naruszenia przepisów o transporcie drogowym i czasie pracy kierowców.

12 Skarżący złożył skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA, a także zasądzenie kosztów postępowania.

13 Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

14 1) naruszenie przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 oraz art. 151 ppsa w związku z art. 6, art. 7, art. 77. art. 80 i art. 107 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na dokonaniu przez WSA całkowicie błędnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu, że Skarżący nie zapewnił w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy, co w niniejszej sprawie skutkowało niespełnieniem przesłanek wskazanych w art. 92b oraz art. 92c utd;

15 2) naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 92b i art. 92c utd, przez jego niewłaściwe zastosowanie przejawiające się w niedopuszczeniu możliwości ewentualnego zastosowania tego przepisu w niniejszej sprawie w sytuacjach, kiedy kierowcy mieli zapewniony nocleg w miejscu przekazania pojazdu trzeciemu kierowcy oraz zapewniono im środki na zakup biletów autobusowych na powrót do domu.

16 W uzasadnieniu Skarżący stwierdził w szczególności, że już sam fakt zaangażowania trzeciego kierowcy do realizacji zadania przewozowego powinien być kluczowy dla udowodnienia tezy o zapewnieniu właściwej organizacji pracy w przedsiębiorstwie. Trzeci kierowca przejął bowiem autobus właśnie w celu uniknięcia skrócenia odpoczynku przez kierowców A. W. i D. K. Ponadto kierowcy ci złożyli oświadczenia odnotowane przez kontrolującego w protokole kontroli, że decyzję o pozostaniu w pojeździe podjęli sami, bez zgody pracodawcy.

17 Na rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pełnomocnik Skarżącego podtrzymał stanowisko i wnioski zawarte w skardze kasacyjnej, a pełnomocnik GITD (radca prawny) wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, podtrzymując stanowisko prezentowane przez organ dotychczas w sprawie.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

20 Skarga kasacyjna w tej sprawie została skierowana przeciwko wyrokowi WSA, którym ten Sąd uznał za prawidłową decyzję GITD w przedmiocie nałożenia na Skarżącego, w którego imieniu był wykonywany międzynarodowy transport drogowy osób, kary pieniężnej za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi oraz skrócenie dziennego czasu odpoczynku kierowców.

21 W tym miejscu przypomnieć należy, że skarga kasacyjna jako sformalizowany środek odwoławczy od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny orzeczenia, musi spełniać zawarte w prawie wymagania, aby mogła okazać się skuteczna.

22 Zgodnie z art. 174 ppsa skargę kasacyjną można oprzeć wyłącznie na naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (pkt 1) lub na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 2). Wskazanie i uzasadnienie podstaw kasacyjnych należy przy tym do koniecznych cech skargi kasacyjnej (art. 176 ppsa). Przez przytoczenie podstaw kasacyjnych rozumieć należy przede wszystkim dokładne wskazanie tych przepisów prawa (z uwzględnieniem podziału na jednostki redakcyjne, jeżeli taki podział występuje), które - zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną - uległy naruszeniu przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Uzasadnienie skargi kasacyjnej ma zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych przez wyjaśnienie, na czym naruszenie polegało i przedstawienie argumentacji na poparcie odmiennej wykładni przepisu, niż zastosowana w zaskarżonym orzeczeniu, lub uzasadnienie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" przepisu, zaś w odniesieniu do uchybień przepisom procesowym - wykazanie, że zarzucane uchybienie rzeczywiście mogło mieć wpływ na wynik sprawy.

23 Przytoczenie podstawy kasacyjnej musi być precyzyjne, gdyż - z uwagi na związanie sądu kasacyjnego granicami skargi kasacyjnej - Naczelny Sąd Administracyjny może uwzględnić tylko te przepisy, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej jako naruszone. Nie jest natomiast władny badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 września 2000 r., sygn. akt IV CKN 1518/2000, OSNC 2001/3, poz. 39 oraz postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 sierpnia 2004 r., sygn. akt FSK 299/04, OSP 2005/3, poz. 36).

24 Poprzedzenie rozpatrzenia skargi kasacyjnej przypomnieniem tych zasad było zatem niezbędne, albowiem Naczelny Sąd Administracyjny bada legalność zaskarżonego wyroku w zakresie zakwestionowanym przez skargę kasacyjną, a nie rozpoznaje ponownie sprawy w jej całokształcie.

25 W skardze kasacyjnej kwestionuje się wyrażone w wyroku stanowisko WSA, stawiając zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 i 151 ppsa – przez dokonanie błędnej oceny materiału dowodowego, przejawiającej się w uznaniu, że Skarżący nie zapewnił w swoim przedsiębiorstwie właściwej organizacji i dyscypliny pracy oraz zarzut naruszenia przepisów materialnoprawnych tj. art. 92b i art. 92c utd przez "jego niewłaściwe zastosowanie".

26 W pierwszej kolejności zauważyć należy, że artykuły 92b i 92c utd dają możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przewóz drogowy od przewidzianej w art. 92a ust. 1 utd odpowiedzialności administracyjnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, w tym m.in. dotyczących czasu pracy kierowców. Są to jednak dwa różne przepisy, obejmujące swoimi dyspozycjami różne sytuacje, których skuteczne wykazanie prowadzi do wyłomu w obiektywnej odpowiedzialności przedsiębiorcy.

27 Zgodnie z art. 92c ust. 1 utd nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1) lub za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2), lub od dnia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (pkt 3). Przepisy ust. 1 pkt 2 stosuje się odpowiednio w przypadku nałożenia kary przez uprawniony zagraniczny organ.

28 W myśl zaś art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 utd nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców właściwych przepisów oraz prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego.

29 Nie stanowi zatem właściwego, pozwalającego na zakreślenie granic skargi kasacyjnej, sprecyzowania zarzutu powołanie się na dwa różne przepisy, obejmujące różne sytuacje i składające się z kilku jednostek redakcyjnych (każdy), jako mające zastosowanie w sprawie. Skarżący w osnowie zarzutu naruszenia prawa materialnego, zarzucając błąd subsumcji polegający na wadliwym niepodciągnięciu stanu faktycznego sprawy pod normy zawarte w art. 92b i art. 92c utd, nie wskazuje czy ten stan faktyczny stanowi podstawę uwolnienia się od odpowiedzialności zawartą w art. 92c utd – i w której jego części, czy też w art. 92b – i ewentualnie w którym ustępie. Przy tym wskazując na naruszenie art. 92b i art. 92c utd autor skargi kasacyjnej pisze o naruszeniu "tego przepisu".

30 Ponownie podkreślić należy, że jeśli przepis składa się z kilku jednostek redakcyjnych, to obowiązkiem strony wnoszącej skargę kasacyjną jest sprecyzowanie którą z nich uważa za naruszoną. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem uprawniony do poszukiwania intencji strony wnoszącej skargę kasacyjną, bo takie działanie naruszałoby obowiązek wynikający z art. 183 § 1 ppsa (wyrok NSA z 16 kwietnia 2014 r., sygn. akt II GSK 367/13 - treść tego, jak i dalej powoływanych wyroków jest dostępna w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Sądowi nie wolno więc samodzielnie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej ani ich uściślać, ani w inny sposób korygować (por. wyroki NSA z: 30 marca 2004 r., sygn. akt GSK 10/04, Mon. Praw. 2004/9, poz. 392; z 7 września 2004 r., sygn. akt FSK 102/04). Tym bardziej Naczelny Sąd Administracyjny nie jest uprawniony do zastępowania autora skargi kasacyjnej i "dopasowywania" tego przepisu, który mógłby być uznany za odpowiedni w danej sytuacji faktycznej. To rzeczą autora skargi kasacyjnej jest bowiem wykazanie i uzasadnienie, dlaczego stan faktyczny sprawy uzasadnia zastosowanie konkretnego przepisu, a nie jednego z kilku. W doprecyzowaniu postawionego w petitum skargi kasacyjnej zarzutu nie pomaga również uzasadnienie rozpatrywanej skargi kasacyjnej, albowiem zamiast uzasadniać i ewentualnie precyzować zarzut wadliwego niezastosowania przepisu pozwalającego na uwolnienie Skarżącego od odpowiedzialności, stawia się w nim zupełnie inny zarzut, a mianowicie "obrazy przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię a to art. 92b i art. 92c ustawy o transporcie drogowym wobec zaistnienia przesłanek wielokrotnie wskazywanych przez skarżącego, które umożliwiały zastosowanie rzeczonych przepisów w niniejszej sprawie". Przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie, że aczkolwiek ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie określa warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie skargi kasacyjnej, to należy przyjąć, że ma ono za zadanie wykazanie trafności zarzutów postawionych w ramach podniesionej podstawy, co oznacza, że musi zawierać argumenty mające na celu "usprawiedliwienie" przytoczonej podstawy kasacyjnej. W związku z tym w uzasadnieniu należy odnieść się nie tylko do poglądu przyjętego przez sąd, ale również sprecyzować własne stanowisko wobec zaskarżonego wyroku, czyli wskazać właściwe znaczenie interpretowanego przepisu i właściwą jego subsumcję (por. wyroki NSA z: 5 sierpnia 2004 r. sygn. akt FSK 299/04 z glosą A. Skoczylasa OSP 2005, Nr 3, poz. 36; 9 marca 2005 r., sygn. akt GSK 1423/04; 10 maja 2005 r., sygn. akt FSK 1657/04; 12 października 2005 r., sygn. akt I FSK 155/05; 23 maja 2006 r., sygn. akt II GSK 18/06; 4 października 2006 r., sygn. akt I OSK 459/06). Aby uniknąć wszelkich wątpliwości, co do treści poszczególnych zarzutów, uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno być na tyle dokładne, aby pozwalało na sformułowanie zwrotu stosunkowego o zgodności bądź niezgodności zaskarżonego wyroku z prawem. W rozpoznawanym przypadku autor skargi kasacyjnej zarzucając wadliwe niezastosowanie przepisów powinien przede wszystkim wskazać, który z dwóch, naruszonych jego zdaniem przepisów, miał zastosowanie w sprawie i jakie elementy stanu faktycznego odpowiadają temu konkretnemu unormowaniu. Omawiany zarzut nie spełnia jednak tych kryteriów, dlatego też nie mógł stanowić skutecznej podstawy kasacyjnej.

31 Podobne wady odnaleźć można również w zarzucie naruszenia prawa procesowego. Autor skargi kasacyjnej kwestionując prawidłowość i kompletność przeprowadzonego postępowania dowodowego i zarzucając błędną kontrolę dokonaną przez WSA odnośnie do przestrzegania przepisów procesowych na etapie postępowania administracyjnego, wymienił jako naruszone te przepisy (art. 6, art. 7, art. 77, art. 80 i art. 107§ 3 kpa), jednocześnie nie wykazał w jaki konkretny sposób uchybiono każdemu z nich. Z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika jednak, że zdaniem Skarżącego doszło do niedostatecznych ustaleń faktycznych i błędnej oceny materiału dowodowego, a WSA to zaakceptował.

32 W tym miejscu zauważyć trzeba, że zakres koniecznych ustaleń dowodowych jest uzależniony od treści i wykładni prawa materialnego, które znajduje w sprawie zastosowanie. WSA uznał, że w dyspozycji art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 utd nie mieszczą się sytuacje, które są skutkiem zachowania kierowcy, ale które wynikają z braku właściwych rozwiązań organizacyjnych po stronie pracodawcy w zakresie umożliwienia pracownikom przestrzegania przepisów oraz dyscyplinowania ich co do przestrzegania tych przepisów. W zakresie tych regulacji nie mieszczą się również kwestie związane z właściwym doborem pracowników (ryzyko osobowe), gdyż to na przedsiębiorcy spoczywają obowiązki właściwego doboru osób współpracujących z nim, zachowania należytej staranności, właściwego systemu motywacyjnego, szkoleniowego, czy innego rodzaju środków dyscyplinujących, tak aby nie dochodziło do naruszeń przepisów ustawy o transporcie drogowym. Zwolnienie przedsiębiorcy z odpowiedzialności za naruszenie może mieć miejsce, gdy wyłączną winę za powstanie naruszenia ponosi osoba trzecia lub gdy naruszenie prawa jest wynikiem okoliczności całkowicie niezależnych od przewoźnika. Przedsiębiorca musi wykazać, że organizując przejazd uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać, a jedynie wskutek niezależnych okoliczności lub nadzwyczajnych zdarzeń doszło do naruszenia prawa. Istnieje domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenie prawa przez kierowcę. Przewoźnik organizuje pracę kierowców i sprawuje nad nimi nadzór. Ponosi on ryzyko prowadzenia przedsiębiorstwa transportowego oraz posiada instrumenty prawne i faktyczne, aby zapewnić należyte wykonywanie obowiązków przez kierowców, przeciwdziałając naruszeniom prawa. Ciężar udowodnienia okoliczności wymienionych w art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 spoczywa na przedsiębiorcy. Na Skarżącym spoczywał zatem ciężar wykazania, że dołożył należytej staranności organizując przewóz i nie miał wpływu na naruszenie prawa przez kierowcę, przy czym brak ten musiał istnieć realnie.

33 W skardze kasacyjnej nie doszło do zakwestionowania tej wykładni, gdyż, jak wyżej wskazano, zarzut dotyczący prawa materialnego nie okazał się skuteczny. Zatem ocena materiału dowodowego jako spójnego i kompletnego musi odnosić się do przyjętej interpretacji prawa materialnego.

34 W tej sytuacji należy się zgodzić z WSA, że okoliczności wykupienia noclegu dla kierowców oraz zapewnienia środków na zakup biletów autobusowych na powrót do domu kierowców nie są wystarczające do tego, aby uwolnić się od odpowiedzialności. Dodać do tego można, że Skarżący nie podejmował żadnych prób wykazania, że stosował w przedsiębiorstwie właściwe zasady wynagradzania i organizacji pracy, o których mowa w art. 92b ust. 1 utd. Z materiału dowodowego nie wynika, by przedsiębiorca podjął skuteczne i realne działania w celu zapewnienia przestrzegania przez zatrudnionych kierowców przepisów regulujących wykonywanie przewozu drogowego. Nie wynika też, aby zapewnił nadzór nad realizacją zadania przewozowego. Brak nie tylko skutecznego, ale nawet jakiegokolwiek nadzoru, eliminującego mogące występować naruszenia, świadczy o tym, że Skarżący nie może też powoływać się na art. 92c ust. 1 utd, twierdząc że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło na skutek zdarzeń i okoliczności, których nie mógł on przewidzieć.

35 Z tych wszystkich względów, uznając zarzuty skargi kasacyjnej za bezzasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ppsa ją oddalił.

36 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 ppsa i art. 205 § 2 ppsa w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.), zasądzając od Skarżącego na rzecz GITD 1800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, w sytuacji gdy radca prawny reprezentujący organ nie prowadził sprawy w postępowaniu przed WSA.