Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2019 r., II GSK 3016/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2019 r., II GSK 3016/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Małgorzata Rysz (spr.) Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Emilia Wiązowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Spółki A od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 sierpnia 2016 r. sygn. akt II SA/Bd 1418/15 w sprawie ze skargi Spółki A na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Toruniu z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia kosztami badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych 1. oddala skargę kasacyjną, 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 10 sierpnia 2016 r. (sygn. akt II SA/Bd 1418/15) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej zwany "WSA"), działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"), oddalił skargę Spółki A (dalej zwanej "Skarżącą") na postanowienie Dyrektora Izby Celej w Toruniu (dalej zwanego "Dyrektorem IC") z [...] października 2015 r. (nr [...]) w przedmiocie kosztów badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych.

3 WSA orzekał w następującym stanie sprawy.

4 Upoważniona przez Ministra Finansów jednostka badająca (Laboratorium Celne Izby Celnej w Białymstoku) przeprowadziła badanie sprawdzające automatu [...] eksploatowanego przez Skarżącą. Z opinii jednostki badającej wydanej 6 marca 2015 r. wynikało, że wskazany automat nie spełnia wymagań określonych w art. 129 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. Nr 201, poz. 1540 ze zm.; dalej zwanej "ugh").

5 Mając na uwadze negatywny wynik badania sprawdzającego, Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu postanowieniem z [...] maja 2015 r. obciążył Skarżącą kosztami badania sprawdzającego wskazanego automatu, w wysokości 900 zł. W podstawie prawnej orzeczenia Naczelnik Urzędu Celnego wskazał w szczególności art. 23b ust. 5 ugh w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Finansów z 26 kwietnia 2004 r. w sprawie ryczałtowych stawek opłat za badania lub analizy przeprowadzane przez laboratoria celne (Dz. U. Nr 94, poz. 913 ze zm.).

6 Skarżąca złożyła zażalenie na postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego. Wskazała m.in., że art. 129 i art. 135 ugh nie zostały poddane notyfikacji Komisji Europejskiej w trybie art. 8 ust. 1 dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. WE L 204 z 21 lipca 1998 r., s. 37 ze zm.; dalej zwanej "dyrektywą 98/34/WE") i wobec tego nie mogły stanowić podstawy do przeprowadzania czynności sprawdzających, ani tym bardziej obciążenia Skarżącej kosztami wykonania takich czynności.

7 Dyrektor IC postanowieniem z [...] października 2015 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego. Dyrektor IC wskazał, że ocena prawidłowości kwestionowanego rozstrzygnięcia sprowadzała się do oceny przesłanek będących podstawą jego wydania i nie mogła dotyczyć prawidłowości wydania rozstrzygnięcia głównego - o cofnięciu lub o odmowie cofnięcia rejestracji automatu. Dyrektor IC stwierdził, że projekt ustawy zawierającej art. 23b ust. 5 ugh został 16 września 2010 r. notyfikowany Komisji Europejskiej. Zdaniem Dyrektora IC, notyfikacji nie podlegały natomiast art. 129 ust. 1 i ust. 3 ugh.

8 Skarżąca złożyła do WSA skargę na postanowienie Dyrektora IC. Zarzuciła m.in. brak ustalenia wpływu art. 129 ust. 1 i 3 ugh na właściwość lub sprzedaż automatów o niskich wygranych i w konsekwencji błędną ocenę, wskazującą że przepisy te nie są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE i przyjęcie, że w rezultacie mogą być stosowane oraz stanowić wzorzec kontroli prowadzonej przez jednostkę badającą. W konsekwencji Skarżąca zarzuciła też naruszenie art. 23b ust. 5 ugh.

9 WSA oddalił skargę.

10 WSA uznał, że w niniejszej sprawie były podstawy do zastosowania art. 23b ust. 5 ugh, który określa, że koszty badania sprawdzającego obciążają podmiot eksploatujący automat do gier, jeśli w wyniku badania sprawdzającego zostanie potwierdzone, że automat ten nie spełnia warunków określonych w ustawie. Badanie automatu wykonane przez upoważnioną przez Ministra Finansów jednostkę badającą zakończyło się bowiem wynikiem negatywnym - stwierdzono, że przedmiotowy automat do gier o niskich wygranych nie spełnia warunków określonych w ugh (w tym w art. 129 ust. 3).

11 W ocenie WSA, Skarżąca nie zakwestionowała w skardze ani samego obowiązku poddania spornego urządzenia badaniu, ani kwalifikacji jednostki badającej, ani też kwoty, do której uiszczenia została zobowiązana. W skardze ograniczono się w zasadzie jedynie do zarzutów dotyczących: 1) braku ustalenia wpływu art. 129 ust. 1 i 3 ugh na właściwości i sprzedaż automatów o niskich wygranych, 2) błędnego przyjęcia, że nie jest to przepis techniczny i nie istniał w stosunku do niego wymóg notyfikacji, 3) uznania, że przepis ten może być stosowany i stanowić wzorzec kontroli przeprowadzonej przez jednostkę badającą. Zdaniem WSA, kwestie te nie miały jednak znaczenia dla niniejszego postępowania, ponieważ art. 129 ust. 3 ugh nie stanowił podstawy prawnej rozstrzygnięcia o kosztach postępowania. Kwestie dotyczące zastosowania tego przepisu mogą być przedmiotem oceny jedynie w postępowaniu głównym w przedmiocie cofnięcia rejestracji spornego automatu.

12 WSA zwrócił przy tym uwagę, że Komisji Europejskiej - zgodnie z postanowieniami dyrektywy 98/34/WE - notyfikowana została ustawa z 26 maja 2011 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 134, poz. 779 ze zm.), którą został dodany art. 23b ugh. Przepis ten mógł zatem stanowić podstawę wydania zaskarżonego postanowienia.

13 Skarżąca złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA, zaskarżając to orzeczenie w całości. Wniosła o wyznaczenie rozprawy, uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz orzeczenie o kosztach, w tym o kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

14 Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ppsa przez niezgodne z prawem zaakceptowanie dokonanego przez organy celne naruszenia art. 129 ust. 1 i 3, art. 135 oraz art. 23b ust. 5 ugh, wyrażającego się w przyjęciu niezasadnego rozstrzygnięcia, że przepisy te mogą stanowić podstawę dla przeprowadzenia czynności sprawdzających w niniejszej sprawie.

15 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej Skarżąca stwierdziła, że WSA nie rozpoznał istoty sprawy, ponieważ nie odniósł się merytorycznie do zarzutów Skarżącej, konstatując jedynie, iż zostały spełnione przesłanki obciążenia Skarżącej kosztami badania sprawdzającego. Skarżąca podniosła też argumenty dotyczące notyfikacji art. 129 ugh.

16 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy (poprzednio Dyrektor IC), zastępowany przez radcę prawnego, wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz orzeczenie o kosztach postępowania, w tym zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

17 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

18 Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, a zatem w zakresie wyznaczonym w podstawach kasacyjnych przez stronę wnoszącą omawiany środek odwoławczy, z urzędu biorąc pod rozwagę tylko nieważność postępowania, której przesłanki w sposób enumeratywny wymienione zostały w art. 183 § 2 tej ustawy, a które w niniejszej sprawie nie występują. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

19 Przed rozpoznaniem złożonej w niniejszej sprawie skargi kasacyjnej należy zauważyć, że objęta nią problematyka prawna była już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyroku z 15 marca 2017 r. (sygn. akt II GSK 5579/16). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela argumentację przedstawioną we wspomnianym orzeczeniu, która jest aktualna również na gruncie tej sprawy.

20 Skarga kasacyjna złożona w tej sprawie nie ma usprawiedliwionych podstaw.

21 Istota zarzutu skargi kasacyjnej sprowadza się do twierdzenia, że art. 129 ust. 1 i 3 oraz art. 135 ugh są przepisami technicznymi w rozumieniu art. 1 pkt 1 dyrektywy 98/34/WE, co - zdaniem Skarżącej - wynika z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 19 lipca 2012 r. w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11. W ocenie Skarżącej, brak notyfikacji tych przepisów Komisji Europejskiej sprawia, że nie mogły być stosowane w tej sprawie, a więc Naczelnik Urzędu Celnego nie miał podstaw do przeprowadzenia badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych, jak i do obciążenia Skarżącej kosztami tego badania.

22 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarzut ten jest chybiony. Problem technicznego charakteru wymienionych przepisów ugh nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie. Zauważyć należy, że art. 129 ust. 1 ugh reguluje zagadnienie prowadzenia działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych na podstawie zezwoleń udzielonych przed dniem wejścia w życie ugh i nie ma zastosowania przy rozstrzyganiu kwestii obciążenia - na podstawie art. 23b ust. 5 ugh - kosztami badania sprawdzającego. Z kolei art. 129 ust. 3 ugh zawiera definicję gry na automatach o niskich wygranych, która stanowi punkt odniesienia dla jednostki badającej podczas badania sprawdzającego automatu do gier o niskich wygranych. Nie ulega wątpliwości, że opinia jednostki badającej z badania sprawdzającego nie podlega weryfikacji w postępowaniu dotyczącym kosztów badania sprawdzającego (jak w rozpoznawanej obecnie sprawie), lecz w postępowaniu w sprawie cofnięcia rejestracji automatu.

23 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, niezrozumiały jest przy tym argument dotyczący naruszenia art. 135 ugh. Przepis ten określa według jakich reguł mogą być zmieniane zezwolenia udzielone przed wejściem w życie ugh, podczas gdy kontrolowane przez WSA postępowanie administracyjne zmiany zezwolenia nie dotyczy.

24 W konsekwencji wbrew stanowisku Skarżącej, możliwość obciążenia - na podstawie art. 23b ust. 5 ugh - kosztami badania sprawdzającego w razie, gdy automat nie spełnia ustawowych wymagań, nie jest zależna od uprzedniego ustalenia, że przepisy ustanawiające te wymagania mogą być stosowane. Takie stanowisko Naczelny Sąd Administracyjny zaprezentował m.in. w wyroku z 28 kwietnia 2016 r. o sygn. akt II GSK 2743/14.

25 Mając powyższe na uwadze, NSA na podstawie art. 184 ppsa oddalił skargę kasacyjną.

26 Na podstawie art. 207 § 2 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny odstąpił w całości od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego od Skarżącej (obecnie Spółka A w likwidacji z siedzibą w [...]) na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy.

27 PG