Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., II GSK 2704/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lutego 2020 r., II GSK 2704/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej W. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt III SA/Łd 26/17 w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od W. W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi 1.200 (jeden tysiąc dwieście) złotych tytułem częściowego zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, wyrokiem z dnia 29 marca 2017 r. oddalił skargę W. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Łodzi z dnia [...] listopada 2016 r., w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

4 w wyniku przeprowadzonej w dniu 24 stycznia 2014 r. kontroli lokalu mieszczącego się w K. przy ul. P. [...], ujawniono włączone i przygotowane do gry urządzenia o budowie identycznej jak automaty do gier o nazwie HOT SPOT nr [...] i CASINO GAMES nr [...]. Przeprowadzone na automatach eksperymenty wykazały losowy i komercyjny charakter gier jakie można było na nich przeprowadzić.

5 Ustalenia kontroli stały się podstawą decyzji Naczelnik Urzędu Celnego II w Łodzi z dnia [...] lipca 2015 r., którą wymierzono skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

6 Objętą skargą decyzją Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ twierdził, że skarżący urządzał gry hazardowe w poddanym kontroli lokalu, co potwierdzała treść umowy z dnia 2 stycznia 2014 r., zawartej pomiędzy nim, a A. P. prowadzącym działalność gospodarczą G.. Z umowy najmu powierzchni oraz zeznań świadków wynikało, że skarżący wynajął powierzchnię poddanego kontroli lokalu w celu zainstalowania i eksploatacji na niej urządzeń elektronicznych. W jej ramach strona zobowiązała się zapewnić i dostarczać energię elektryczną niezbędną dla prawidłowego funkcjonowania urządzenia (maszyny były podłączone do prądu), utrzymywać urządzenia i ich otoczenie w czystości (sprzątanie otoczenia maszyn i wycieranie kurzu z ekranu należało do obowiązków zatrudnionych przez niego pracowników), miała informować właściciela automatu o usterkach, uszkodzenia i nieprawidłowościach w działaniu automatu. Skarżący z tytułu umowy uzyskiwał czynsz, ponadto, co wynikało z zeznań pracowników lokalu, wstawienie automatów wpłynęło na większą liczbę klientów baru. Organ zwrócił również uwagę na okoliczność, że skarżący zobowiązał się w okresie obowiązywania umowy do zachowania zakazu konkurencji. Zasadnym wobec tego było nałożenie na niego kary, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. z 2016 r., poz. 471 ze zm., dalej: u.g.h.).

7 Oddalając skargę na tą decyzję Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, że zasadnie uznano skarżącego za urządzającego gry na automatach poza kasynem gry, co wynikało z niebudzącego wątpliwości stanu faktycznego sprawy wynikającego z ustaleń poczynionych w trakcie kontroli.

8 Zasadność oceny organów wynikała, zdaniem Sądu z umowy zawartej przez skarżącego z właścicielem automatów do gier A. P. (firma G.) oraz podjęcia czynności związanych z nadzorem nad automatami i zadbaniem o ich estetykę. Skarżący zgodnie z umową podnajmu części lokalu otrzymywał miesięcznie 200 zł plus podatek VAT, tytułem czynszu (§ 8 umowy). Zobowiązał się nie podejmować współpracy z innymi podmiotami w zakresie dotyczącym umowy (§ 6 umowy). Z zeznań skarżącego i jego pracowników wynikało natomiast, że mieli oni ścierać kurz z ekranów oraz utrzymywać czystość powierzchni przylegającej do automatów. Ponadto skarżący zobowiązał się powiadamiać podnajemcę o wystąpieniu ewentualnych awarii urządzeń, telefonując na podany mu numer. W świetle ustaleń, a także okoliczności udostępniania energii elektrycznej niezbędnej do funkcjonowania automatów, organ prawidłowo przyjął, że skarżący uczestniczył aktywnie w procesie urządzania nielegalnych gier na automatach.

9 Odnosząc się do zarzutu wymierzenia kar na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wobec uznania art. 14 ust. 1 u.g.h., w świetle orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE w sprawach połączonych C-213/11, C-214/11 i C-217/11 za przepis techniczny, który wobec braku notyfikacji jest bezskuteczny, Sąd I instancji przywołał uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16.

10 W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: p.p.s.a.).

11 W. W., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

12 1. prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 u.g.h. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że skarżący jest urządzającym gry na automatach poza kasynem gry w rozumieniu ww. przepisu, a w konsekwencji błędne przyjęcie, że skarżący może być adresatem decyzji;

13 2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 120, art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, poprzez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, rozpatrzenie materiału dowodowego w sposób wybiórczy, niezasadne przyjęcie, że skarżący jest urządzającym gry na automatach poza kasynem gry, podczas gdy z zebranego materiału dowodowego nie można wywieść takiego wniosku, przez co Sąd I instancji, jak i organy dopuściły się dowolnej oceny dowodów, a sam fakt ścierania kurzu z automatów oraz utrzymywania w czystości części przylegających do nich przez pracowników skarżącego nie świadczy o tym, że skarżącego można określić mianem urządzającego gry na automatach poza kasynem gry.

14 Podnosząc te zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Łodzi oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

15 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego radcy prawnego według norm przepisanych.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw w związku, z czym podlega oddaleniu jako bezzasadna.

18 Podniesione w petitum wywiedzionego przez stronę środka zaskarżenia zarzuty, tak naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania, w swojej istocie sprowadzają się do błędnego, zdaniem skarżącego, zastosowania w stosunku do niego normy z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., wobec błędnych wniosków wyciągniętych zarówno przez organy jak i Sąd I instancji z materiału dowodowego niniejszej sprawy.

19 Ocenę prawidłowości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi w aspekcie postawionych mu zarzutów poprzedzić należy wykładnią powołanego przepisu, albowiem ta mieć będzie wpływ na ustalenie prawidłowości lub wadliwości twierdzeń organów wynikających z ustaleń faktycznych, które zostały w pełni zaakceptowane przez Sąd I instancji.

20 Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Stosownie zaś do art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h., wysokość kary pieniężnej wynosi 12.000 zł od każdego automatu.

21 Jak słusznie zauważył autor skargi kasacyjnej w jej motywach, pojęcie "urządzającego gry", o którym mowa w powołanym art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., nie zostało zdefiniowane w ustawie. Jednakże jak wynika z orzecznictwa, za urządzanie gier hazardowych uznawany jest ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. np. wyroki NSA z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 2255/16, z 27 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 5527/17). W sprawach podmiotów, którym nie można wprost przypisać cechy urządzającego gry na automacie, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej mają zatem za zadanie dokładnie wyjaśnić ich udział w tego rodzaju przedsięwzięciu. W celu ustalenia odpowiedzialności takiego podmiotu istotne jest udowodnienie, że wykonywał on konkretne czynności pozwalające na przypisanie mu cechy urządzającego gry na automatach (por. np. wyroki NSA z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5311/16; II GSK 5743/16).

22 W świetle powyższego oraz postawionych zarzutów skargi kasacyjnej, przypomnienia wymaga, że podstawę faktyczną uznania skarżącego za urządzającego gry w rozumieniu powołanej regulacji stanowiły ustalenia poczynione podczas przeprowadzonej w lokalu "B. M." w K. kontroli, w toku której przeprowadzono eksperyment mający wskazać na charakter ujawnionych urządzeń, przesłuchania świadków, w tym skarżącego oraz umowy najmu związanej z urządzeniami, jaką skarżący zawarł z A. P. (PPU G.).

23 Zgodnie z umową podnajmu części lokalu skarżący otrzymywał miesięcznie 200 zł plus podatek VAT, tytułem czynszu (§ 8 umowy). Zobowiązał się nie podejmować współpracy z innymi podmiotami w zakresie dotyczącym umowy (§ 6 umowy). Pracownicy lokalu mieli ścierać kurz z ekranów oraz utrzymywać czystość powierzchni przylegającej do automatów. Ponadto skarżący zobowiązał się powiadamiać podnajemcę o wystąpieniu ewentualnych awarii urządzeń, telefonując na podany mu numer.

24 Stwierdzić należy, że ustalenia te wynikają wprost z analizy treści wymienionych dowodów. Ponadto, jak wynikało z zeznań świadków, także skarżącego, automaty były podłączone do prądu zaś dbanie o czystość dotyczyło nie tylko ekranu automatów ale i ich bezpośredniego otoczenia, a fakt ich obecności w lokalu wpłynął również na większą ilość klientów przychodzących do baru.

25 Powyższe ustalenia w zestawieniu z przywołaną już wykładnią art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., czynią prawidłową kontrolę objętej skargą decyzji Dyrektora Izby Celnej w Łodzi, jaką przeprowadził Sąd I instancji akceptując stanowisko organu o uznaniu skarżącego za urządzającego gry na umieszczonych w jego lokalu automatach.

26 Niewątpliwie bowiem o zasadności takiego stanowiska przemawiał fakt, iż skarżący umożliwiał działanie automatów poprzez ich podłączenie do prądu, przy czym zauważyć należy, że umowa nie określała tejże kwestii w jakikolwiek sposób, w tym nie przewidywała ustalenia podmiotu ponoszącego koszty zużycia energii elektrycznej, czy też zwrotu lub innej formy rozliczenia wynikających z tego tytułu kosztów eksploatacji. Umowa wyłącznie określała wysokość czynszu za najem powierzchni lokalu powiększonej o podatek VAT. Ponadto, skarżący przyjął obowiązek związany z umową, choć nie wynikający wprost z jej treści, informowania najemcy o awarii urządzeń, a więc w swej istocie sprawował bezpośrednią, osobiście lub poprzez zatrudnionych w lokalu pracowników, pieczę nad działaniem automatów. Dbał również, co wynika z jednoznacznych zeznań świadków – obsługi baru, o zachowanie czystości automatów i ich bezpośredniego otoczenia, co niewątpliwie miało wpływać na atrakcyjność z nich skorzystania oraz komfort osób grających na tych urządzeniach.

27 Okoliczności te świadczą, wbrew stanowisku zawartemu w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż skarżący był współurządzającym gry na ujawnionych podczas kontroli automatach, gdyż uczestniczył w procesie udostępniania i niezakłóconego działania posadowionych w jego lokalu urządzeń.

28 Powyższe czyni niezasadnymi oba sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty.

29 Brak jest bowiem podstaw do stwierdzenia naruszenia, które stawia skarga kasacyjna w punkcie 2 jej petitum, gdyż przywołany materiał dowodowy pozwalał na poczynienie niezbędnych ustaleń w zakresie spełnienia lub naruszenia norm określonych w ustawie o grach hazardowych zaś jego rozpatrzenie nie nosi cech wybiórczego potraktowania dowodów zgromadzonych w sprawie lecz oparcia się przez organ o kluczowe dla regulacji określonej w art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy wyjaśnienia i ustalenia faktyczne. W niewadliwie ustalonym stanie faktycznym, wskazującym w sposób klarowny i nie pozostawiający wątpliwości na charakter działań ciążących i wykonywanych przez skarżącego w związku z umową najmu części powierzchni lokalu przeznaczonej na urządzenia elektroniczne – automaty (§ 4 umowy z 2 stycznia 2014 r.), prawidłowo zastosowano w stosunku do strony normę określoną w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., konsekwencją, czego było nałożenie kary w kwocie 24.000 zł z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry i co zasadnie zostało zaaprobowane przez Sąd I instancji.

30 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

31 O kosztach, jak w punkcie 2 sentencji wyroku, postanowiono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi częściowy zwrot kosztów postępowania kasacyjnego z uwagi na ten sam nakład pracy pełnomocnika organu w związku odpowiedzią na skargę kasacyjną wywiedzioną w przedmiotowej sprawie jaki i tożsamych sprawach, w których Waldemar Wolski poddała kontroli sądu administracyjnego rozstrzygnięcia organu administracji skarbowej w Łodzi (por. sprawy II GSK 984/18 i II GSK 587/19).