Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2020 r., II GSK 2694/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2020 r., II GSK 2694/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Zabłocka (spr.) Sędzia NSA Maria Jagielska Sędzia del. WSA Izabella Janson Protokolant Jerzy Stelmaszuk po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Po 1161/16 w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 27 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. K. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu 2700 (dwa tysiące siedemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2017 roku sygn. akt III SA/Po 1161/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Poznaniu z dnia 27 września 2016r. w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

3 Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 W dniu 27 października 2015 r. w toku czynności kontrolnych funkcjonariusze celni ustalili, że w sklepie przy ulicy G. w miejscowości W., należącym do D. K., znajduje się urządzenie o nazwie H. S., bez numeru. Na podstawie okazanej umowy najmu z dnia 01.10.2015 r. ustalono, że właścicielem ww. urządzenia jest Firma R. F., której D. K. wynajął część lokalu wyposażonego w przyłącze elektryczne na eksploatację automatów do gier zręcznościowych. Miesięczny czynsz najmu strony określiły na kwotę 300 zł. W trakcie kontroli funkcjonariusze celni stwierdzili, że gry oferowane na przedmiotowym urządzeniu mają charakter losowy i są urządzane w celach komercyjnych.

5 Decyzją z dnia 8 stycznia 2016 r. Naczelnik Urzędu Celnego w Lesznie, działając na podstawie art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 2 ust. 5, art. 3, art. 4 ust. 1 pkt 1a, art. 89 ust. 1 pkt 2, art. 89 ust. 2 pkt 2, art. 90, art. 91 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn. Dz.U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej: "u.g.h."), wymierzył D. K. karę pieniężną w wysokości 12.000 zł za urządzanie gry na automacie poza kasynem gry.

6 Dyrektor Izby Celnej w Poznaniu decyzją z dnia 27 września 2016 r., na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W ocenie organu odwoławczego, gry na przedmiotowym automacie urządzane były z naruszeniem przepisów u.g.h., a w związku z tym stronie – jako podmiotowi urządzającemu te gry – należało wymierzyć karę pieniężną w orzeczonej wysokości.

7 Oddalając skargę Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał na treść uchwały składu siedmiu sędziów NSA z 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16 (publ. (cbois.nsa.gov.pl), i stwierdził, że jest nią związany.

8 Sąd zaakceptował ustalenia organu I instancji, że na spornym automacie były urządzane gry losowe w rozumieniu u.g.h. Stwierdził, że wobec tego, a także w związku z tym, że skarżący nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna, ani innego zezwolenia, o którym mowa w ustawie hazardowej, zasadnym było nałożenie na niego kary zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w wysokości określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.

9 WSA podzielił stanowisko organu, że gry na spornych automatach wypełniają definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., tj. są grami na urządzeniu elektronicznym o wygrane pieniężne, zawierającymi element losowości.

10 Sąd I instancji powołał się też na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2015 r., sygn. P 32/12 (Dz.U. poz. 1742), którym Trybunał Konstytucyjny orzekł, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy o grach hazardowych w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

11 Uznając skarżącego za "urządzającego gry" w rozumieniu przepisów u.g.h. Sąd I instancji wskazał, że potwierdza to zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, w tym umowa zawarta z dostawcą automatu do gier oraz przesłuchanie pracownicy sklepu. Skarżący, jako wynajmujący, podejmował czynności, które z jednej strony wykraczają poza zwykłe i typowe obowiązki wynajmującego, a z drugiej strony pozostają w ścisłym związku z jego działalnością gospodarczą. Skarżący odpłatnie udostępnił swój lokal, otwierał lokal dla swoich klientów, ale także dla osób grających na automacie, umożliwiał grę na tym automacie i jego zasilanie energią elektryczną. Przyjęte do sklepu urządzenie faktycznie pozostawało pod opieką skarżącego. W świetle całokształtu ustalonych w sprawie okoliczności organ celny prawidłowo uznał, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na przedmiotowym automacie w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

12 Z powyższych względów skargę, jako nieuzasadnioną, Sąd oddalił na podstawie art. 151 ustawy z dnia z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze. zm., dalej jako p.p.s.a.).

13 Skargę kasacyjną wywiódł skarżący zaskarżając powyższy wyrok w całości i wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji, ewentualnie, na podstawie art. 188 p.p.s.a. o rozpoznanie skargi, jeśli NSA uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona.

14 Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw, która to nowelizacja weszła w życie dnia kwietnia 2017 roku.

15 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumenty na poparcie podniesionego zarzutu.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.

18 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

19 Wskazać należy, że podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 p.p.s.a. Przepis art. 174 pkt 1 p.p.s.a. przewiduje dwie postacie naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne rozumienie określonej normy prawnej, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. Również druga podstawa kasacyjna wymieniona w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. - naruszenie przepisów postępowania - może przejawiać się w tych samych postaciach, co naruszenie prawa materialnego, przy czym w tym wypadku ustawa wymaga, aby skarżący kasacyjnie nadto wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.

20 W skardze kasacyjnej sformułowany został zarzut naruszenia prawa materialnego, przez błędną wykładnię przepisu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

21 Oceniając skargę kasacyjną przy zastosowaniu powyższych kryteriów oceny, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zarzut kasacyjny nie był skuteczny.

22 Powołany art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji stanowił, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego przepisu wysokość tej kary pieniężnej wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Zauważyć jednocześnie należy, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest, na gruncie art. 3 u.g.h., dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie i szereg następujących po tym przepisie norm ściśle określa wspomniane zasady i świadczy o tym, że działalność polegająca na urządzaniu gier hazardowych podlega ścisłej reglamentacji. Mając na uwadze ratio legis przepisów ustawy o grach hazardowych Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwienie ich sprawnego funkcjonowania, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń czy też zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. przykładowo wyroki NSA: z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4823/16, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5635/16, z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 1037/17, z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5313/16). W judykaturze przyjmowane jest również stanowisko, w świetle którego warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. przykładowo wyroki NSA z: 13 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3745/17 i z 15 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 677/17). W braku zatem, podnoszonej w motywach skargi kasacyjnej, definicji legalnej pojęcia "urządzającego gry" w judykaturze jednolicie przyjęto, że hipoteza art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. obejmuje podmioty prowadzące szeroko rozumianą, tj. obejmującą którąkolwiek, część lub wszystkie z powyżej wymienionych przesłanek, działalność, mającą na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu do gier hazardowych zgodnie z jego przeznaczeniem w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców.

23 Odnotować także trzeba, że w dotychczasowym orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, zgodnie z którym samo wynajęcie lokalu lub jego części w celu urządzania gier hazardowych nie przesądza ani o urządzaniu tych gier przez wynajmującego, ani też takiej okoliczności nie wyłącza, zaś każdorazowo w takich przypadkach organy administracji podatkowej mają obowiązek wnikać w rzeczywistą treść zawartej umowy (por. wyroki NSA: z 31 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 1033/17, z 30 sierpnia 2018 r., sygn. akt II GSK 350/18).

24 Mając na uwadze dotychczasowe rozważania odnośnie do wykładni pojęcia "urządzającego gry" należy uznać, że przyjęta przez WSA wykładnia tego przepisu jest prawidłowa.

25 Za trafne należy też uznać stanowisko Sądu I instancji, z którego wynika, że w rozpoznawanej sprawie organy dokonały niezbędnych ustaleń oraz prawidłowej ich oceny, pozwalających na przyjęcie, że skarżący był podmiotem "urządzającym gry".

26 WSA w zaskarżonym wyroku trafnie podniósł, że zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie, że czynności skarżącego zdecydowanie wykraczały poza obowiązki wynajmującego. Skarżący, jako wynajmujący, podejmował czynności, które z jednej strony wykraczają poza zwykłe i typowe obowiązki wynajmującego, a z drugiej strony pozostają w ścisłym związku z jego działalnością gospodarczą. Skarżący odpłatnie udostępnił swój lokal, otwierał lokal dla swoich klientów, a także dla osób grających na automacie, umożliwiał grę na tym automacie i jego zasilanie energią elektryczną. Przyjęte do sklepu urządzenie faktycznie pozostawało pod opieką skarżącego. Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organów orzekających w sprawie, że skarżący był podmiotem urządzającym gry na przedmiotowym automacie w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

27 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego całokształt zebranego materiału dowodowego uzasadniał, wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej, uznanie, że skarżący dokonywał czynności polegających na "urządzaniu gier na automatach poza kasynem gry", był zatem urządzającym gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

28 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

29 O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a.