Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2024 r., II GSK 2414/21

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2024 r., II GSK 2414/21

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) Protokolant asystent sędziego Natalia Składanek po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 9 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 160/19 w sprawie ze skargi A. S.A. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 21 grudnia 2018 r. nr 2801-IOC.48.29.2018.MP w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o systemie monitorowania drogowego przewozu towarów 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. S.A. w W. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie 1.350 (tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 I.

3 Decyzją z 28 września 2018 r. znak [...] Naczelnik Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie, działając na podstawie art. 207 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 800 ze zm.), art. 22 ust. 2, art. 26 ust. 1, 2 i 5 ustawy z 9 marca 2017 r. o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów (Dz. U. z 2017 r. poz. 708 ze zm. - dalej jako ustawa o SENT) nałożył na przewoźnika A. S.A. w W. karę pieniężną w wysokości 10.000 zł za nieuzupełnienie zgłoszenia przewozu o numerze referencyjnym SENT[...] o dane, o których mowa w art. 5 ust. 4 pkt 1 lit. a, b, c, d, e, f, g, h ustawy o SENT.

4 Organ wyjaśnił, że 21 czerwca 2018 r. o godz. 17.20 na drodze krajowej nr 7 w Elblągu funkcjonariusze Służby Celno-Skarbowej przeprowadzili kontrolę przewozu towaru objętego pozycją CN 2710, przewożonego zespołem pojazdów składającym się z ciągnika samochodowego marki Man o numerze rejestracyjnym [...] i naczepy ciężarowej marki Stokota o numerze rejestracyjnym [...].

5 Funkcjonariusze zweryfikowali dane zawarte w zgłoszeniu przewozu towarów o numerze SENT[...] stwierdzając, że przewoźnik nie uzupełnił zgłoszenia o dane dotyczące: przewoźnika (nazwa i adres siedziby), numeru NIP, środka transportu (numery rejestracyjne), daty faktycznego rozpoczęcia i planowanej daty zakończenia przewozu, numeru licencji, miejsca dostarczenia towaru i dokumentu przewozowego towarzyszącego towarowi.

6 Zdaniem organu powyższe podlega karze.

7 II.

8 Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej spółki, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie, decyzją z 21 grudnia 2018 r. znak 2801-IOC.48.29.2018.MR, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.

III.

9 Wyrokiem z 9 maja 2019 r. sygn. akt I SA/Ol 160/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę skarżącej spółki na ww. decyzję DIAS w Olsztynie.

10 IV.

11 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła A. S.A. w W. zaskarżając go w całości i zarzucając na zasadzie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa procesowego poprzez stwierdzenie ważności decyzji, mimo iż nieprawidłowo ustalono właściwość organu odwoławczego, i przyjęto, że jest nim Dyrektor Izby Skarbowej w Olsztynie w miejsce Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie, tj. spółka zarzucił naruszenie art 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w związku z art. 26 ust. 5 ustawy o SENT w zw. z art. 26 ust. 2 ustawy o SENT w zw. z art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej, w efekcie czego decyzja nie została unieważniona.

12 Strona skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Olsztynie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

13 V.

14 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 VI.

17 Skarga kasacyjna jest niezasadna.

18 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego przeprowadzonego przez WSA, które ustawodawca enumeratywnie wylicza w art. 183 § 2 p.p.s.a.

VII.

19 Jedynym zarzutem sformułowanym w skardze kasacyjnej, który w myśl zasady dyspozycyjności, wyznacza zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, jest zarzut niedostrzeżenia przez WSA nieważności decyzji DIAS w Olsztynie z uwagi na rozstrzygnięcie sprawy w postępowaniu odwoławczym przez organ niewłaściwy miejscowo (zdaniem strony powinien to być DIAS w Warszawie, właściwy według siedziby skarżącej spółki).

20 Odnosząc się zatem do meritum, w granicach wyznaczonych sformułowanym w skardze kasacyjnej zarzutem procesowym, należy zauważyć, że zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy o SENT karę pieniężną nakłada naczelnik urzędu celno-skarbowego właściwy dla miejsca kontroli przewozu towarów, z wyjątkiem art. 30.

21 Wskazany przepis zastrzega właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewozu towarów, ustalając właściwość miejscową organu I instancji według kryterium terytorialnego, wyznaczonego nie siedzibą podmiotu poddanego kontroli, a miejscem samej kontroli. Wprost łączy więc właściwość organu z miejscem, w którym dokonywana jest czynność kontroli.

22 Z kolei w art. 26 ust. 5 ustawy o SENT wskazano, że w zakresie nieuregulowanym w ustawie do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy Ordynacji podatkowej.

23 W art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej określono właściwość miejscową organów podatkowych wskazując, że jeżeli ustawy podatkowe nie stanowią inaczej, właściwość miejscową organów podatkowych ustala się według miejsca zamieszkania albo adresu siedziby podatnika, płatnika, inkasenta lub podmiotu wymienionego w art. 133 § 2. Istotny jest jednak art. 26 ust. 2 ustawy o SENT, zastrzegający właściwość miejscową według siedziby organu właściwego dla miejsca kontroli przewożonych towarów, czyli odmiennie względem zasady ogólnej wynikającej z art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej, stanowiąc tym samym lex specialis wobec przywołanego unormowania.

24 Stosownie natomiast do powołanego w skardze kasacyjnej art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej, w przypadku wydania w pierwszej instancji przez naczelnika urzędu celno-skarbowego decyzji innej niż decyzja, o której mowa w § 1, odwołanie od tej decyzji służy do dyrektora izby administracji skarbowej właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego.

25 Postępowanie w zakresie wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej z ustawy o SENT nie jest jednak postępowaniem podatkowym, lecz postępowaniem administracyjnym, do którego wyłącznie odpowiednio stosuje się przepisy Ordynacji podatkowej. Sformułowanie "stosuje się odpowiednio" oznacza więc, że część przepisów może być stosowana wprost, część z uwzględnieniem specyfiki danego postępowania, a więc z odpowiednimi modyfikacjami, a część nie będzie w ogóle stosowana.

26 Skoro art. 26 ust. 2 ustawy o SENT wyklucza stosowanie art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej w postępowaniu przed naczelnikiem urzędu celno-skarbowego w sprawach o wymierzenie kary pieniężnej za naruszenia sprecyzowane w ustawie o SENT, to użytego w art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej zwrotu "właściwego dla kontrolowanego w dniu zakończenia postępowania podatkowego" nie można odnosić do spraw, w których zasada wynikająca z art. 17 § 1 Ordynacji podatkowej nie znajdzie zastosowania. Ponadto art. 221a § 2 Ordynacji podatkowej nawiązuje do właściwości obowiązującej w dniu zakończenia postępowania podatkowego. W literaturze przedmiotu przyjmuje się, że dniem zakończenia postępowania podatkowego jest dzień wydania decyzji podatkowej. W realiach niniejszej sprawy byłaby to więc decyzja wymierzająca karę pieniężną. W dacie jej wydania obowiązywała jednak zasada określona w art. 26 ust. 2 ustawy o SENT, ustalająca właściwość miejscową według miejsca kontroli przewozu towarów.

27 Tym samym, skoro właściwy miejscowo dla kontrolowanego podmiotu na dzień zakończenia postępowania (wydania decyzji w pierwszej instancji) był Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie, podległy instancyjnie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie i pozostający w jego zasięgu terytorialnym, to ten właśnie dyrektor był właściwy do rozpatrzenia odwołania skarżącej spółki. Nie ma zatem mowy o nieważności wydanej decyzji, o której mowa w art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.

28 Ta linia orzecznicza jest już utrwalona i skarga kasacyjna nie wnosi żadnych nowych okoliczności, które mogłyby wskazywać na potrzebę rewizji utartego stanowiska.

29 Ponadto, rozwiewając wszelkie wątpliwości jakie początkowo pojawiały się w orzecznictwie, ustawodawca znowelizował przepisy ustawy o SENT i dodał do art. 26 ustęp 4a w brzmieniu "Organem odwoławczym od decyzji naczelnika urzędu celno-skarbowego nakładającej karę pieniężną jest dyrektor izby administracji skarbowej właściwy ze względu na siedzibę naczelnika urzędu celno-skarbowego, który wydał decyzję w pierwszej instancji." Zmiana w tym zakresie wprowadzona została z dniem 4 września 2019 r. na podstawie art. 1 pkt 22 lit. b ustawy z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o systemie monitorowania drogowego i kolejowego przewozu towarów oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1556).

30 Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut skargi kasacyjnej za niezasadny i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

31 O kosztach postępowania kasacyjnego (punkt 2 sentencji wyroku) orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) i § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935).