Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r., II GSK 2405/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 kwietnia 2016 r., II GSK 2405/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Stanisław Gronowski Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W z dnia 17 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 3220/13 w sprawie ze skargi M G na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [..] września 2013 r. nr [..] w przedmiocie kary za przejazd pojazdem ponadnormatywnym 1) oddala skargę kasacyjną; 2) zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz M G 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 17 kwietnia 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W (dalej: WSA w W lub Sąd I instancji) uwzględnił skargę M G (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] września 2013 r. w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

4 W dniu 11 kwietnia 2013 r. na drodze o dopuszczalnym nacisku do 10 ton, przeprowadzono kontrolę kombajnu zbożowego wraz z dwukołówką z hederem. Pojazdem kierował skarżący. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu stwierdzono, że jego szerokość wynosi 3,85 m. Kierowca nie okazał zezwolenia na przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych kategorii VII.

5 W związku z powyższym Wielkopolski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [..] czerwca 2013 r. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Organ wskazał, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej szerokości pojazdu o 0,85 m, a kierowca nie posiadał wymaganego w takiej sytuacji zezwolenia kategorii VII.

6 Decyzją z dnia [..] września 2013 r. GITD, po rozpoznaniu odwołania strony, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że nastąpiło przekroczenie dopuszczalnej szerokości o 22,07%, co uzasadniało nałożenie najsurowszej kary. W tym przypadku bez znaczenia pozostają inne parametry pojazdu (dmc i naciski na osie), gdyż nie zmienia to kwalifikacji prawnej naruszenia. Normy w zakresie dopuszczalnych parametrów pojazdu mają bowiem charakter bezwzględnie obowiązujący, a fakt ich naruszenia skutkuje koniecznością nałożenia kary pieniężnej.

7 WSA w W uwzględniając skargę na powyższą decyzję stwierdził, że bezspornie pojazd przekraczał dopuszczalną szerokość o 0,85 cm, co oznacza, że nie był normatywny.

8 Zdaniem Sądu, ustalenia faktyczne organu nie pozwalają na zastosowanie odpowiedzialności skarżącego w kwocie 15.000 zł. Organ pominął, że przypisanie kategorii VII nie zależy tylko od szerokości pojazdu. Załącznik Nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), dalej: p.r.d., (Lp. 7) stanowi, że zezwolenie kategorii VII dotyczy pojazdu nienormatywnego:

9 a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,

10 b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.

11 W wyniku kontroli ustalono tylko jeden parametr pojazdu - szerokość. Taka jednak szerokość pojazdu przewidziana jest także w zezwoleniu kategorii VI, gdzie oprócz szerokości występuje rodzaj drogi krajowej po jakiej pojazd się porusza: jednojezdniowej lub dwujezdniowej.

12 Kategoria VII zezwolenia ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy pojazd posiada wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą większą od wymienionych w kategorii I-VI. Dla stwierdzenia powyższego organ winien w toku kontroli zmierzyć nie tylko szerokość pojazdu, ale i rzeczywistą masę całkowitą. Organ nie wyjaśnił dwóch okoliczności dotyczących kategorii zezwolenia – mających istotny wpływ na wymiar kary pieniężnej:

13 1/ dla przypisania kategorii VII zezwolenia nie ustalił rzeczywistej masy całkowitej pojazdu i nie ustalił, czy pojazd spełnia warunki do wyłączenia kategorii VI;

14 2/ dla wyłączenia przypisania kategorii VI zezwolenia – konieczne jest ustalenie, że pojazd o szerokości 3,85 m kierowany przez skarżącego nie poruszał się drogą dwujezdniową klasy A, S i GP.

15 GITD zaskarżył wyrok w całości, domagając się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi organ zarzucił naruszenie:

16 1) przepisów postępowania - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2013 r. poz. 267), dalej: k.p.a., przejawiające się w mylnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że przy wydaniu uchylonego rozstrzygnięcia doszło do obrazy powołanych przepisów postępowania administracyjnego, podczas gdy ustalenia faktyczne w sprawie zostały poczynione prawidłowo, organ wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy mające dla jej rozpatrzenia istotne znaczenie, które pozwalają na przypisanie skarżącemu odpowiedzialności za dopuszczenie się do naruszenia w postaci przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż poruszał się on w dniu kontroli pojazdem o szerokości 3,85 metra i jedynie zezwolenie kategorii VII legitymowałoby przejazd pojazdu o wskazanej szerokości, natomiast ustalanie nacisków na osie, czy dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak chciał Sąd I instancji nie miało już znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem jedynym zezwoleniem, w oparciu o które skarżący mógł poruszać się kontrolowanym pojazdem, było zezwolenie kategorii VII, do czego odniesiono się w sposób wyczerpujący w uzasadnieniu uchylonej decyzji;

17 2) naruszenie prawa materialnego - art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 2, art. 140ab ust. 2 w zw. z art. 64d ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 1997 r. Nr 98, poz. 602 z późn zm.) w zw. z L.p. 7 załącznika nr 1 do ustawy poprzez stwierdzenie, że brak było podstaw dla przypisania stronie odpowiedzialności za naruszenie w postaci przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, podczas gdy skarżący poruszał się w dniu kontroli pojazdem nienormatywnym o szerokości 3,85 metra i jedynie zezwolenie kategorii VII legitymowałoby przejazd pojazdu o wskazanej szerokości (o jakie to zezwolenie już po kontroli wystąpił sam skarżący i którego mu udzielono), natomiast ustalanie nacisków na osie, czy dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, jak chciał Sąd I instancji, nie miało już znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, ani wpływu na treść rozstrzygnięcia, albowiem jedynym zezwoleniem, w oparciu o które skarżący mógł poruszać się kontrolowanym pojazdem, było zezwolenie kategorii VII, natomiast skarżący nie poruszał się drogą klasy: A, S czy GP, co wprost wynika z protokołu kontroli.

18 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

19 Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do rozpoznania skargi kasacyjnej.

20 Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

21 Jeżeli skarga kasacyjna oparta zostaje na obu podstawach z art. 174 p.p.s.a. w takiej sytuacji Sąd II instancji dokonuje, co do zasady, w pierwszej kolejności oceny podniesionych w tej skardze zarzutów z zakresu prawa procesowego. Konieczność zachowania takiej kolejności oceny wyroku Sądu I instancji wynika z tego, że odniesienie się do naruszeń prawa materialnego jest możliwie dopiero w sytuacji, gdy w postępowaniu kasacyjnym zostanie przesądzone, że stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z przepisami prawa albo że w postępowaniu kasacyjnym nie został skutecznie zakwestionowany.

22 Skarga kasacyjna Inspektora nie ma usprawiedliwionych podstaw, z tego powodu nie mogła prowadzić do uchylenia zaskarżonego wyroku.

23 W ocenie Sądu II instancji nietrafny jest zarzut naruszenia przepisów postępowania, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c/ p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., polegający na błędnym przyjęciu przez Sąd I instancji, że stan faktyczny sprawy został ustalony przez organy w wadliwy sposób, zwłaszcza w zakresie określenia istotnej dla sprawy okoliczności, jaką było ustalenie nacisków na osie lub dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu jakim poruszał się M G. Zdaniem Inspektora dla przypisania konkretnemu podmiotowi wykonującemu przejazd pojazdem nienormatywnym, dla którego wymagane jest zezwolenie kategorii VII, wystarczające jest tylko stwierdzenie szerokości pojazdu przekraczającej prawem określoną normę.

24 Z takim stanowiskiem nie można się zgodzić, gdyż przeczy temu wykładnia art. 64 ust. 1 i ust. 3 p.r.d. w związku z poz. 1.7. załącznika nr 1 do p.r.d. Zatem trafny jest pogląd Sądu I instancji, w którym wskazano, że przypisanie konkretnemu podmiotowi wykonującemu przejazd pojazdem nienormatywnym obowiązku realizowania tego przejazdu na podstawie zezwolenia kat. VII wymaga równoczesnego ustalenia, że pojazd posiada wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą większą od wymienionych w kategoriach I-VI. Stanowisko takie, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, znajduje uzasadnienie w treści art. 64 ust. 3 p.r.d., który stanowi, że wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się po drogach publicznych na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz rodzaje dróg, po których te pojazdy mogą się poruszać, określa tabela będąca załącznikiem nr 1 do ustawy. Z tego też powodu określenie jakie warunki muszą być spełnione dla poszczególnych kategorii zezwoleń należy wiązać z treścią znajdującą się w tabeli dla danego typu zezwolenia. Bez wątpienia przypisanie kategorii VII zezwolenia dla wykonywanego nienormatywnego przejazdu wymaga ustalenia, że pojazd posiada wymiary oraz rzeczywistą masę całkowitą większą od wymienionych w kategoriach I-VI, albo naciski osi tego pojazdu przekraczają wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 tony. Z treści tabeli wynika więc, że kategoria VII zezwolenia jest wymagana w dwóch sytuacjach, jednej, gdy wymiary pojazdu i rzeczywista masa całkowita nie spełnia warunków dla kategorii I-VI oraz w drugiej, gdy naciski osi przekraczają wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 11,5 tony. Treść tabeli jest ustawą, bo jest jej załącznikiem, dlatego należy wykładać ją jak każdy przepis prawa, a skoro z art. 64 ust. 3 p.r.d. wynika, że określenie parametrów nienormatywności pojazdu ma miejsce w załączniku, to tylko w kontekście tych regulacji można przypisywać określone rodzaje przewozów do przewidzianych kategorii zezwoleń. Posłużenie się w tabeli 1.7. załącznika zwrotem "oraz" nie pozostawia wątpliwości, że w tym przypadku mamy do czynienia z koniunkcją, a skoro tak, to dla poprawności wnioskowania muszą być spełnione obydwa człony tej koniunkcji. Inny sposób interpretacji tych przepisów jest niedopuszczalny, zwłaszcza taki, który kategorię VII zezwolenia wiązałby z treścią art. 64d ust. 1 p.r.d. zdanie drugie, a więc z którego wynikałoby, że zezwolenie takie wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na jego wymiary, masę lub naciski osi nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI, zatem którego skutkiem byłoby rozłączne traktowanie wymiarów, masy i nacisków na osi. Sąd II instancji zwraca uwagę, potwierdzając stanowisko WSA w W, że art. 64d ust. 1 p.r.d. nie jest przepisem określającym warunki poszczególnych kategorii zezwoleń dla przejazdów nienormatywnych. Analiza treści tego przepisu prowadzi do wniosku, że ma on charakter procesowy, bo wskazuje jaki organ i w jakiej sytuacji może wydać zezwolenie kategorii VII. Jednak by je wydać, to wcześniej muszą być spełnione warunki z art. 64 ust. 3 p.r.d., bo to ten przepis reguluje tę kwestię.

25 Z tych powodów Sąd II instancji stwierdza, że wyrok Sądu I instancji nie narusza przepisów postępowania wskazanych w zarzucie kasacyjnym, zatem nie było podstaw do ich uwzględnienia, gdyż nieustalenie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu kierowanego przez M G było niewyjaśnieniem istotnej okoliczności stanowiącej podstawę faktyczną wymierzenia kary.

26 Zdaniem Sądu II instancji nieskuteczny prawnie jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego. Brak skuteczności wynika z tego, że jest to zarzut przedwczesny. Sąd II instancji nie może dokonywać oceny skarżonego wyroku z punktu widzenia naruszeń prawa wskazanych w zarzucie, skoro stan faktyczny sprawy jest ustalony wadliwie. Dokonanie takiej oceny pozostawałoby w sprzeczności z istotą dwuinstancyjności postępowania sądowoadministracyjnego.

27 Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 2 p.p.s.a.