Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r., II GSK 2361/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 października 2014 r., II GSK 2361/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Bała (spr.) po rozpoznaniu w dniu 14 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 27 czerwca 20124 r. sygn. akt VIII SA/Wa 1026/13 w sprawie ze skargi P. M. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 27 czerwca 2014 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1026/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., po rozpoznaniu skargi P. M., uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] października 2013 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. z [...] lipca 2013 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do chwili uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

4 Wyrokiem z 12 stycznia 2011 r., sygn. akt VIII SA/Wa 758/10, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uchylił decyzję Dyrektora ARiMR w W. z [...] maja 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. z [...] maja 2009 r. w przedmiocie płatności ONW. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 8 listopada 2012 r., sygn. akt II GSK 1527/11, oddalił skargę kasacyjną organu od powyższego wyroku.

5 Decyzją z [...] lipca 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w B. odmówił spółce cywilnej N. P. A. przyznania płatności ONW na 2010 r.

6 Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy powyższą decyzję. W ocenie organu II instancji grunty zgłoszone do płatności przez spółkę cywilną są zarządzane przez P. M. i stanowią część posiadanego przez niego gospodarstwa rolnego, a warunki do uzyskania płatności zostały sztucznie stworzone.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. uwzględnił skargę P. M. – wspólnika s.c. N. P. A. na powyższą decyzję.

8 W ocenie Sądu, organy ARiMR dopuściły się naruszenia przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Akta sprawy nie zawierają materiału dowodowego, którego ocena uzasadniałaby zasadność wniosku, że ktoś (P. M. samodzielnie lub z innymi osobami) stworzył sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami systemu wsparcia.

9 Jeżeli stawiany jest zarzut stworzenia "sztucznych warunków", to należy ustalić, kto takie warunki stworzył i w jakim celu. Należy także ustalić okoliczności towarzyszące tworzeniu poszczególnych podmiotów, które zdaniem organów były wykorzystywane do tworzenia "sztucznych warunków", przykładowo więzi natury prawnej, ekonomicznej i personalnej pomiędzy osobami zaangażowanymi w daną inwestycję.

10 Sąd wskazał, że ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji obowiązany będzie uwzględnić powyższe rozważania Sądu i ustalić w pierwszej kolejności, które przepisy prawa materialnego mogą mieć zastosowanie w sprawie, a następnie przeprowadzić postępowanie w celu dokonania ustaleń faktycznych umożliwiających prawidłowe zastosowanie tych przepisów. Obowiązany będzie także uzasadnić swoje rozstrzygnięcie w sposób spójny i logiczny, z uwzględnieniem realiów danej sprawy. Okoliczności faktyczne ustalone przez organy powinny znajdować swoje odzwierciedlenie w materiale dowodowym danej sprawy, ze wskazaniem numeru strony (karty), jeżeli organy opierają swoje rozstrzygnięcie na znacznej ilości dowodów uzyskanych w trakcie innych postępowań. Z akt sprawy powinno także wynikać, które dowody przeprowadziły organy orzekające w niniejszej sprawie, które dowody złożyła strona skarżąca, a także które dowody zostały uzyskane w trakcie innych postępowań.

11 P. M. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w części, w której została zawarta błędna ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia sprawy. Wniósł o rozpoznanie skargi na posiedzeniu niejawnym w trybie art. 182 § 2 p.p.s.a.

12 Zarzucił naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez zawarcie w wyroku błędnej oceny prawnej oraz wskazań co do dalszego postępowania, wskutek niewłaściwego zastosowania i błędnej wykładni art. 8 k.p.a. oraz art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. Urz. UE L z 2011r., Nr 25, str. 8; dalej rozporządzenie 65/2011).

13 W uzasadnieniu skarżący stwierdził, że chybione jest stwierdzenie Sądu, że okoliczność przyznawania spółce za lata poprzednie płatności ONW i odmowa przyznania tej płatności za rok 2010 nie stanowi o naruszeniu art. 8 k.p.a.

14 Skarżący nie zgodził się również ze stanowiskiem Sądu, że do oceny, czy doszło do stworzenia sztucznych warunków w rozumieniu art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 konieczna jest ocena działań także na etapie tworzenia beneficjentów, a nie tylko działań samego beneficjenta.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, więc podlega oddaleniu.

17 Przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. określa niezbędne elementy, jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, a mianowicie: zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, a jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji – wskazania, co do dalszego postępowania. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego z art. 141 § 4 p.p.s.a. zasadniczo, w sytuacji gdy nie zawiera stanowiska odnośnie stanu faktycznego przyjętego, jako podstawa zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak również, gdy sporządzone jest w sposób uniemożliwiający instancyjną kontrolę zaskarżonego wyroku. Uzasadnienie wyroku powinno być więc tak sporządzone, aby wynikało z niego, dlaczego sąd uznał zaskarżone orzeczenie za zgodne albo niezgodne z prawem. W przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji z uzasadnienia muszą wynikać jasne i precyzyjne wskazania co do dalszego postępowania.

18 W ocenie NSA uzasadnienie zaskarżonego wyroku jest zgodne z wymaganiami wynikającymi z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd I instancji przedstawił bowiem stan sprawy, stanowisko organów ARiMR i stanowisko skarżącego, a także podstawę prawną rozstrzygnięcia. Wskazania co do dalszego postępowania są zaprezentowane w sposób klarowny. Z uzasadnienia wynika, jakie czynności powinien podjąć organ, by rzetelnie ustalić, czy w sprawie stworzone zostały sztuczne warunki gospodarowania w celu osiągnięcia korzyści sprzecznych z celami wsparcia.

19 Okoliczność, że skarżący nie zgadza się ze wskazaniami Sądu I instancji nie świadczy o tym, że został naruszony przepis art. 141 § 4 p.p.s.a., gdyż jak zostało już powiedziane wyrok w pełni odpowiada prawu – zawiera wszystkie prawem wymagane elementy. WSA wyraźnie stwierdził, że ocena, czy zostały stworzone sztuczne warunki do otrzymania płatności ONW powinna być przeprowadzona z uwzględnieniem całokształtu okoliczności sprawy, po zbadaniu motywów leżących u tworzenia spółki, jej działania.

20 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza również, że zarzut naruszenia art. 4 ust. 8 rozporządzenia Komisji (WE) 65/2011 nie może zostać uwzględniony, ponieważ rozporządzenie to w dacie złożenia wniosku o przyznanie płatności jeszcze nie obowiązywało.

21 Na marginesie jednak można stwierdzić, że kwestia "sztucznego stworzenia warunków" dotyczy określonych ustaleń faktycznych. Stąd też Sąd I instancji trafnie zalecił, aby to organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń. Trybunał (szósta izba) w wyroku z dnia 12 września 2013 r. w sprawie C-434/12, stwierdził, że do sądu odsyłającego należy rozważenie obiektywnych dowodów pozwalających na stwierdzenie, że poprzez sztuczne stworzenie warunków wymaganych do otrzymania płatności z sytemu wsparcia EFRROW ubiegający się o taką płatność zamierzał wyłącznie uzyskać korzyść sprzeczną z celami tego systemu. W tym względzie sąd odsyłający może oprzeć się nie tylko na elementach takich jak więzi prawna, ekonomiczna lub personalna pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne, lecz także na wskazówkach świadczących o istnieniu zamierzonej koordynacji pomiędzy tymi osobami.

22 Z tego wyroku wynika zatem, że ustalenie stworzenia sztucznych warunków gospodarowania odnosi się nie tylko do działań samego beneficjenta, lecz również do działań pomiędzy osobami zaangażowanymi w podobne projekty inwestycyjne. Przy ocenie "sztucznego stworzenia warunków" nie można zatem ograniczać się tylko do oceny działań samego beneficjenta.

23 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.