Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2018 r., II GSK 2339/16

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 czerwca 2018 r., II GSK 2339/16

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk Protokolant Mateusz Rogala po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2018 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 985/15 w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od M. R. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 26 października 2015 r. sygn. akt VI SA/Wa 985/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. R. na postanowienie Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, uchylił zaskarżone postanowienie.

3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że dnia [...] grudnia 2014 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego wydał decyzję o nałożeniu na M. R. kary pieniężnej w wysokości 15000 zł. Decyzja została doręczona stronie w dniu 10 grudnia 2014 r.

4 Pismem, nadanym w Urzędzie Pocztowym w dniu 27 grudnia 2014 r., strona wniosła odwołanie od powyższej decyzji.

5 W związku z powyższym Główny Inspektor Transportu Drogowego postanowieniem z dnia [...] lutego 2015 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Organ podkreślił, że termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 grudnia 2014 r. (środa). Zgodnie zaś z art. 57 § 5 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm., powoływanej dalej jako k.p.a.), termin do wniesienia odwołania uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe.

6 M. R. wniosła skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, podnosząc, że z uwagi na brak biegłości w stosowaniu prawa administracyjnego oraz zbieg terminów z okresem powszechnie uważanym za świąteczny, odwołanie złożyła w ustawowym terminie. W jej przekonaniu termin do złożenia odwołania upływał w dniu "powszechnie uznawanym za świąteczny" tj. 24 grudnia 2014 r. Wobec tego przyjęła, że koniec terminu przypada w dniu 27 grudnia 2014 r.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", wyrokiem z dnia 26 października 2015 r. uchylił zaskarżone postanowienie.

8 W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podkreślił, że przepisy określające zasady liczenia terminów ustawowych, których zachowanie warunkuje skuteczne dokonanie przez stronę czynności procesowych, powinny być interpretowane i stosowane przy uwzględnieniu konstytucyjnych gwarancji prawa do sądu, które wynikają z art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji RP oraz tym, że przepis art. 57 § 4 k.p.a. ma służyć nie tylko zdyscyplinowaniu strony do przestrzegania ustawowo określonego terminu do wniesienia skargi, ale równocześnie nakazuje tak liczyć ostatni dzień tego terminu, aby - obiektywnie rzecz ujmując - strona miała zapewnione normalne warunki dla skorzystania z prawa do wniesienia skargi także w ostatnim dniu terminu. Oznacza to, że w istniejących warunkach organizacji życia publicznego, także wtedy, gdy ostatni dzień do wniesienia skargi upływa w takim terminie jak w Wigilię Bożego Narodzenia, strona nie ma zapewnionych normalnych warunków dla skorzystania z prawa do wniesienia skargi. Sąd I instancji powołał się na twierdzenie skarżącej, że w miejscowości, w której zamieszkuje, brak jest urzędu pocztowego. W innej, leżącej w pobliżu, większej miejscowości także brak jest takiego urzędu. Nie można stwierdzić, by w innej miejscowości z uwagi na szczególność tego dnia można było skutecznie nadać przesyłkę. W ocenie Sądu I instancji, należało zatem uznać, że odwołanie zostało złożone w terminie.

9 Główny Inspektor Transportu Drogowego złożył od wyroku WSA w Warszawie z dnia 26 października 2015 r., sygn. akt VI SA/Wa 985/15 skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości. Organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji i zasądzenie kosztów postępowania.

10 Organ zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie prawa materialnego, tj.:

11 1. art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy (Dz. U. z 2015 r., poz. 90) w zw. z art. 57 § 4 k.p.a. polegającym na niewłaściwym jego zastosowaniu do Wigilii Bożego Narodzenia, podczas gdy ustawa ta nie wskazuje, aby Wigilia Bożego Narodzenia była dniem ustawowo wolnym od pracy;

12 2. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 77 ust. 2 Konstytucji RP w zw. z art. 1 ustawy o dniach wolnych od pracy oraz w zw. z art. 57 § 4 k.p.a. oraz art. 63 § 1 k.p.a. polegające na błędnej wykładni, przejawiającej się w tym, że niepotraktowanie Wigilii Bożego Narodzenia jako dnia zrównanego z dniem ustawowo wolnym od pracy narusza prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez sąd oraz zamyka drogę sądową dochodzenia naruszonych wolności lub praw, podczas gdy ustawodawca daje obecnie możliwość dokonania czynności procesowej także za pomocą faksu, środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą, bez konieczności korzystania z pośrednictwa urzędu pocztowego, co zapewnia stronie normalne warunki złożenia odwołania w każdym dniu roku kalendarzowego.

13 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej organ stwierdził, że kwestia upływu terminu jest okolicznością obiektywną w tym sensie, że jest niezależna od winy w uchybieniu terminowi. Przy jego obliczaniu nie bierze się zatem pod uwagę okoliczności faktycznych związanych z przyczynami uchybienia terminowi do dokonania określonej czynności procesowej.

14 Powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ stwierdził, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń.

15 Skarżąca nie skorzystała z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.

16 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

17 Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się zasadne i dlatego skarga kasacyjna została uwzględniona.

18 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że przedmiotem rozpoznania Sądu I instancji w rozpoznawanej sprawie była skarga na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Sądowa kontrola tego rodzaju postanowień sprowadza się do zbadania, czy organ prawidłowo ustalił, że w sprawie odwołanie zostało złożone z uchybieniem ustawowego terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji niezasadnie przyjął, że w sprawie nie doszło do przekroczenia terminu do wniesienia odwołania.

19 Zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a. odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W myśl zaś art. 57 § 5 pkt 2 k.p.a., termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w polskiej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Nie jest przedmiotem sporu, że decyzja organu I instancji – [...] Inspektora Transportu Drogowego została doręczona skarżącej w dniu 10 grudnia 2014 r. Termin do złożenia odwołania upływał zatem w dniu 24 grudnia 2014 r. (środa). Nie jest również kwestionowane przez skarżącą, że odwołanie nadała w placówce pocztowej dopiero w dniu 27 grudnia 2014 r. Sąd I instancji przyjął jednak, że z uwagi na szczególny charakter dnia 24 grudnia, tj. Wigilii Bożego Narodzenia oraz z uwagi na związane z tym trudności w nadaniu przesyłki, dzień ten powinien zostać potraktowany jako dzień wolny od pracy, a w związku z tym należało zastosować art. 57 § 4 k.p.a., w myśl którego, jeżeli koniec terminu przypada na dzień ustawowo wolny od pracy, za ostatni dzień terminu uważa się najbliższy następny dzień powszedni.

20 Przyjęte przez Sąd I instancji stanowisko nie znajduje jednak potwierdzenia w brzmieniu przepisów regulujących dni ustawowo wolne od pracy. W art. 1 ustawy z dnia 18 stycznia 1951 r. o dniach wolnych od pracy wymienione zostały dni uznane przez ustawodawcę za wolne od pracy i nie została wśród nich wymieniona Wigilia Bożego Narodzenia. Zawarty w tym przepisie katalog dni wolnych jest katalogiem zamkniętym. Skoro tak, to nie można zastosować wykładni rozszerzającej tego przepisu w ten sposób, aby kierując się wyjątkowym charakterem dnia 24 grudnia uznać go za dodatkowy, niewymieniony w ustawie, dzień wolny od pracy. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza ponadto, że analiza "organizacji życia publicznego", na którą powołuje się Sąd I instancji, nie pozwala na przyjęcie, że w dniu 24 grudnia nie jest możliwe załatwienie sprawy urzędowej lub nadanie przesyłki pocztowej. Powoływane przez Sąd I instancji orzeczenia NSA oraz Sądu Najwyższego dotyczące soboty, która z uwagi na obowiązujący w Polsce pięciodniowy tydzień pracy ma całkowicie odmienny charakter od dnia 24 grudnia, nie mogły stanowić przesądzającego argumentu w rozpoznawanej sprawie.

21 Argumenty Sądu I instancji dotyczące działania bądź niedziałania placówki pocztowej w miejscowości zamieszkania skarżącej lub w miejscowości pobliskiej mogłyby stać się przedmiotem rozpatrzenia jedynie w postępowaniu w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Tymczasem kontrolując postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania sąd, jak już wspomniano, bada jedynie, czy środek odwoławczy został złożony w ustawowym terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie nie budzi wątpliwości, że odwołanie skarżącej od decyzji organu I instancji zostało złożone z uchybieniem terminu i dlatego zasadnie organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminu do jego wniesienia.

22 Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 188 p.p.s.a. i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, uchylił zaskarżony wyrok i rozpoznał skargę, orzekając o jej oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.).