Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2019 r., II GSK 225/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 kwietnia 2019 r., II GSK 225/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Urszula Wilk Protokolant Konrad Piasecki po rozpoznaniu w dniu 2 kwietnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej B. O. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 29 września 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 280/16 w sprawie ze skargi A. W. T. Spółki z o.o. w Cz. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2015 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy 1. uchyla zaskarżony wyrok; 2. oddala skargę; 3. zasądza od A. W. T. Spółki z o.o. w Cz. na rzecz B. O. 1.400 (jeden tysiąc czterysta) złotych tytułem kosztów postępowania sądowego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 29 września 2016 r., uwzględnił skargę A. W. "T." Spółki z o.o. w Cz. na decyzję Urzędy Patentowego RP z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie unieważnienia w części prawa ochronnego na znak towarowy słowno – graficzny, uchylając tą decyzję oraz orzekając o kosztach postępowania sądowego.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

4 decyzją z dnia [...] marca 2006 r. udzielono skarżącej prawa ochronnego na znak towarowy słowno - graficzny "[...]" o numerze [...] z pierwszeństwem od dnia 5 marca 2003 r., przeznaczony do oznaczania towarów z klasy 16, tj. czasopism, czasopism szaradziarskich, książeczek, broszur, ulotek, kalendarzy, plakatów i zeszytów.

5 Pismem z dnia 8 grudnia 2006 r., B. O., prowadząca A. P. K. M. B. O. w Rz., wniosła sprzeciw od tej decyzji, wskazując jako podstawę prawną art. 129 ust. 2 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (tekst jedn. Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm., dalej: p.w.p.).

6 Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] września 2010 r., unieważnił prawo ochronne na znak towarowy "[...]" w części dotyczącej towarów, tj. czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich, a w pozostałej części sprzeciw oddalił.

7 W wyniku wniesionej od tej decyzji skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., wyrokiem z dnia 7 listopada 2011 r., sygn. akt VI SA/Wa 1296/11, decyzję tą uchylił.

8 Objętą skargą decyzją dnia [...] maja 2015 r., Urząd Patentowy RP, orzekł o unieważnieniu prawa ochronnego na znak towarowy "[...]" o numerze [...] w zakresie towarów: czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich. W ocenie organu znak towarowy "[...]" pozbawiony był dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów z klasy 16. Kolegium stwierdziło, że poszczególne elementy szaty graficznej spornego znaku nie wykazywały żadnych cech, w szczególności w zakresie kolorystyki, fantazyjności lub sposobu, w jaki zostały połączone cyfry tworzące liczbę "[...]", które przyciągałyby uwagę właściwego kręgu odbiorców i mogłyby zatrzeć informacyjne znaczenie elementu słownego "[...]" oraz nadać spornemu znakowi charakter odróżniający. W znaku tym dominuje liczba "[...]", zaś jego poszczególne elementy graficzne nie nadają fantazyjnego charakteru temu oznaczeniu, lecz jedynie podkreślają przedmiotową liczbę i powodują łatwiejszą jej czytelność. W spornym znaku nie istniało także żadne wzajemne oddziaływanie pomiędzy jego poszczególnymi elementami, które mogłoby nadać całości zdolność odróżniającą.

9 Odnosząc się do kwestii nabycia przez sporne oznaczenie wtórnej zdolności odróżniającej organ - Urząd Patentowy wskazał, że strona przedłożyła jedynie materiały dotyczące innych znaków, a mianowicie słowno-graficznych znaków towarowych "[...] [...]" i uznał, że używanie przez uprawnionego w obrocie gospodarczym innego zarejestrowanego znaku towarowego nie dowodzi nabycia wtórnej zdolności odróżniającej znaku spornego. Uznał również, że sporny znak "[...]" nie mógł nabyć wtórnej zdolności odróżniającej na skutek przynależności do serii znaków towarowych z wyróżniającym elementem w postaci liczby. Ponadto organ stwierdził, że oznaczenie "[...]" należy do tej kategorii znaków opisowych, które nie mogą nabyć zdolności odróżniającej w rozumieniu art. 130 p.w.p.

10 Sąd I instancji uwzględniając skargę na tą decyzję, w pierwszej kolejności odniósł się do zarzutów naruszenia art. 129 ust. 1 pkt 2 i art. 129 ust. 2 pkt 2 p.w.p. oraz przepisów postępowania w zakresie ustalenia braku pierwotnej zdolności odróżniającej słownego znaku towarowego "[...]", stwierdzając, że Urząd Patentowy RP przeprowadził w tym zakresie pełną analizę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i na podstawie całokształtu okoliczności prawidłowo uznał, że sporny znak słowny "[...]" nie miał dostatecznych znamion odróżniających, albowiem składał się wyłącznie z elementów mogących służyć w obrocie do wskazania w szczególności rodzaju towaru, jego pochodzenia, jakości, ilości, wartości, przeznaczenia, sposobu wytwarzania, składu, funkcji lub przydatności. W wyniku przeprowadzonego badania organ doszedł do słusznego, w ocenie Sądu, wniosku, że słowny znak towarowy "[...]" pozbawiony był dostatecznych znamion odróżniających w odniesieniu do towarów w klasie 16 jak: czasopism zawierających szarady i czasopism szaradziarskich albowiem wskazuje na liczbę szarad zawartych w czasopismach skarżącej. Sąd zgodził się również z organem, że szata graficzna znaku nie była tego rodzaju, aby przyciągnęła uwagę właściwego kręgu odbiorców i mogłaby zatrzeć informacyjne znaczenie elementu słownego "[...]" oraz nadać spornemu znakowi charakter odróżniający.

11 Jako przyczynę uchylenia zaskarżonej decyzji Sąd I instancji wskazał, że organ orzekając w sprawie dokonał wadliwej wykładni pojęcia używania znaku towarowego, która sprzeczna jest z aktualną wykładnią prawa wspólnotowego a przede wszystkim z orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości. Ponadto, Sąd uznać, że bezpośrednią konsekwencją wadliwej wykładni przepisów prawa materialnego było niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz brak dokonania pełnej oceny przesłanek koniecznych przy ustaleniu podstaw do stwierdzenia nabycia przez sporny znak wtórnej zdolności odróżniającej, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7 k.p.a., 77 § 1 k.p.a., 107 § 3 k.p.a.

12 Zdaniem Sądu I instancji, analiza pojęcia używania znaku towarowego w rozumieniu przepisu art. 130 w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p., jaką zaprezentował organ była sprzeczna z wykładnią pojęcia rzeczywistego używania znaku, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyrokach wydanych w sprawie HaVE A BREaK (wyrok z 7 lipca 2005 r. C – 353/03) oraz w sprawie Cristal (wyrok z dnia 8 grudnia 2005, T – 29/04). Sąd wskazał, ze aktualnie w orzecznictwie europejskim powszechnie przyjęto stanowisko, że dodawanie do znaku dodatkowych elementów lub też używanie znaku w połączeniu z innym zarejestrowanym znakiem towarowym lub jako część złożonego znaku towarowego, także zarejestrowanego nie stanowią same z siebie przeszkody do stwierdzenia jego rzeczywistego używania (wyroki Trybunału Sprawiedliwości UE wydane w sprawach PROTI (wyrok z dnia 25 października 2012, C-533/11), LEVI’S (wyrok z dnia 18 kwietnia 2013 r. C – 12/12, a także Specsavers (wyrok z dnia 18 lipca 2013 r., C-252/12) oraz w wyroku z dnia 19 czerwca 2014 r. C-217/13 (pkt 74 w zw. z pkt 3 sentencji wyroku)).

13 Reasumując, Sąd uznał, że w świetle wyżej wymienionych orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości UE, Urząd Patentowy dokonał wadliwej wykładni art. 130 p.w.p. przez brak zbadania możliwości nabycia wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku słownego "[...]", w wyniku jego używania jako elementu innego znaku towarowego należącego do skarżącej spółki.

14 W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji podał art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

15 B. O., skargą kasacyjną zaskarżyła w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu:

16 I. naruszenie przepisów postępowania, a mianowicie:

17 1. art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pakt 1 lit. a) oraz art. 145 § 1 pakt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, kwestii wpływu naruszenia przez organ przepisu prawa materialnego i przepisów postępowania na wynik sprawy – i w ten sposób sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w taki sposób, że niemożliwe jest przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej;

18 2. art. 145 § 1 pakt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 130 p.w.p. poprzez brak dokonania przez WSA stosownej oceny wpływu stwierdzonego naruszenia przez Urząd art. 130 p.w.p. na końcowy wynik sprawy – i uchylenie decyzji Urzędu Patentowego na tej podstawie – podczas gdy Urząd Patentowy nie uchybił temu przepisowi prawa materialnego w taki sposób, który miał wpływ na wynik sprawy;

19 3. art. 145 § 1 pakt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez stwierdzenie naruszenia przez Urząd Patentowy przepisów postępowania, przy ocenie wtórnej zdolności odróżniającej spornego znaku "[...]" ([...]) i na tej podstawie uchylenie decyzji Urzędu – podczas gdy organ nie uchybił przepisom postępowania w taki sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy;

20 II. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:

21 1. art. 130 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię a to przez pominięcie, że istnieje kategoria znaków, które w pewnych okolicznościach nie mogą nabyć wtórnej zdolności odróżniającej oraz faktu, że takim właśnie znakiem jest sporny znak "[...]" ([...]) wobec czasopism szaradziarskich i zawierających szarady;

22 2. art. 130 p.w.p. poprzez błędne zastosowanie a to poprzez dopuszczenie możliwości nabycia przez sporny znak "[...]" ([...]) wtórnej zdolności odróżniającej na podstawi znaku "[...] P." ([...]), podczas gdy sporny znak nie mógł nabyć na tej podstawie wtórnej zdolności odróżniającej wobec oznaczonych towarów (czasopism szaradziarskich i zawierających szarady).

23 Podnosząc te zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

24 W odpowiedzi na skargę kasacyjną A. W. "T." Spółka z o.o. w Cz., wniosła o jej oddalenie ze względu na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia oraz o zsądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

25 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

26 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie, ponieważ ma usprawiedliwione podstawy.

27 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie NSA zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku Sądu I instancji, a nie postępowania administracyjnego i wydanych w nim rozstrzygnięć.

28 Natomiast stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom określonym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany.

29 Przepis art. 174 p.p.s.a stanowi z kolei, iż skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: a) naruszenia prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.) lub b) naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). W świetle cytowanych przepisów do autora skargi kasacyjnej należy wskazanie konkretnych przepisów prawa materialnego lub przepisów procesowych, które w jego ocenie naruszył Sąd I instancji i precyzyjne wyjaśnienie na czym polegało ich niewłaściwe zastosowanie lub błędna interpretacja - w stosunku do prawa materialnego, bądź wykazanie istotnego wpływu naruszenia prawa procesowego na rozstrzygnięcie sprawy przez Sąd I instancji – w odniesieniu do przepisów postępowania. A zatem Naczelny Sąd Administracyjny, z uwagi na ograniczenia wynikające ze wskazanych regulacji prawnych, nie może we własnym zakresie konkretyzować zarzutów skargi kasacyjnej, ani uściślać bądź w inny sposób ich korygować.

30 W niniejszej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną wskazała w poszczególnych punktach petitum skargi kasacyjnej (przytoczonych wyżej) zarówno zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa procesowego, co w jej ocenie miało istotny wpływ na wynik sprawy, jak i prawa materialnego poprzez jego błędna wykładnię i błędne zastosowanie. Naczelny Sąd Administracyjny po ich przeanalizowaniu zarzuty te podzielił.

31 Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa procesowego pomieszczonych w skardze kasacyjnej zacząć trzeba od najdalej idącego zarzutu naruszenia przez Sąd I instancji art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. "poprzez całkowite zaniechanie wyjaśnienia, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, kwestii wpływu naruszenia przez organ przepisu prawa materialnego i przepisów postępowania na wynik sprawy – i w ten sposób sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w taki sposób, że niemożliwe jest przeprowadzenie jego kontroli instancyjnej." W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w rozpoznawanej są podstawy aby uznać, że uzasadnienie zaskarżonego wyroku nie spełnia wymogów określonych przepisem art. 141 § 4 p.p.s.a. Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma być ponownie rozpatrzona przez organ administracji, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39), po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny. W rozpoznawanej sprawie występuje drugi z wymienionych przypadków. Uzasadnienie Sądu I instancji w zakresie powodu uchylenia zaskarżonej decyzji organu patentowego w niniejszej sprawie ogranicza się do stwierdzenia, iż przedstawiona w decyzji UP RP analiza pojęcia używania znaku towarowego w rozumieniu przepisu art. 130 p.w.p. w zw. z art. 129 ust. 1 pkt 2 p.w.p. jest sprzeczna z wykładnią pojęcia używania znaku, dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości UE w wyrokach wydanych w sprawie HaVE A BREaK (wyrok z 7 lipca 2005 r. C-353/03) oraz w sprawie Cristal (wyrok z 8 grudnia 2005 r. T-29/04) oraz w sprawie PROTI (wyrok z 25 października 2012 r. C-533/11), LEVI’S (wyrok z 18 kwietnia 2013 r. C-12/12), Specsavers (wyrok z 18 lipca 2013 r. C-252/12). Powołując wskazane wyroki TSUE jednocześnie Sąd I instancji nie dokonał wnikliwej i pogłębionej analizy tychże orzeczeń w kontekście wykładni art. 130 p.w.p., co powoduje, iż Naczelny Sąd Administracyjny nie może dokonać kontroli instancyjnej rozumowania Sądu I instancji w tym zakresie. Nadto kolejną wadą uzasadnienia zaskarżonego tu wyroku WSA jest to, iż Sąd ten nie odniósł się wnikliwie do jednolitej linii orzeczniczej Naczelnego Sądu Administracyjnego w analogicznych pod względem prawnym i faktycznym sprawach, która to linia została zresztą przywołana w zaskarżonej decyzji UP RP.

32 Odnosząc się do pozostałych zarzutów pomieszczonych w punkcie I i II petitum skargi kasacyjnej, a dotyczących naruszenia przez Sąd I instancji przepisów postępowania i prawa materialnego Naczelny Sąd Administracyjny je podzielił. Trzeba podkreślić, iż analogiczne sprawy (pod względem faktycznym i prawnym) były już przedmiotem orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sąd ten wypracował jednolita linię orzeczniczą w tym zakresie. Wskazać tu trzeba na wyroki NSA z: 20 grudnia 2012 r. (II GSK 1278/11), z 24 lipca 2013 r. (II GSK 38/12), z 2 października 2014 r. (II GSK 714/130), z 14 listopada 2014 r. (II GSK 1605/13), z 17 lutego 2015 r. (II GSK 2271/13), z 13 maja 2015 r. (II GSK 46214). We wszystkich wskazanych wyrokach Naczelny Sąd Administracyjny potwierdził brak pierwotnej i wtórnej zdolności odróżniającej dla takich znaków jak "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", "[...]", niepodzielając argumentacji strony skarżącej co do nabycia wtórnej zdolności odróżniającej tych znaków na podstawie materiałów dotyczących sprzedaży i reklamy znaków: "[...] P.", "[...] P.", "[...] P.", "[...] p.", "[...] P.". Jak słusznie podkreślono w skardze kasacyjnej wszystkie wymienione wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyły znaków analogicznych do spornego znaku "[...]" ([...]) oraz zostały wydane w analogicznym stanie faktycznym i prawnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym w pełni podziela poglądy i argumentację NSA zaprezentowaną we wskazanych wyrokach o braku nabycia przez tego typu znaki wtórnej zdolności odróżniającej w wyniku intensywnego i długotrwałego używania tych oznaczeń w postaci słowno-graficznych znaków towarowych – np. "[...] P.". Niewątpliwie wykazanie wtórnej zdolności odróżniającej wymaga nie tylko używania oznaczenia, ale używania go jako znaku towarowego oraz warunkiem jest aby w dacie zgłoszenia do rejestracji części innego znaku, przeciętny konsument rozpoznawał wyłącznie na podstawie tego znaku towar jako pochodzący od określonego przedsiębiorcy. Ten warunek nie został spełniony w niniejszej sprawie.

33 Mając zatem na względzie treść art. 188 p.p.s.a., który stanowi, iż: "Naczelny Sąd Administracyjny w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej, uchylając zaskarżone orzeczenie, rozpoznaje skargę, jeżeli uzna, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona", uchylił wyrok i oddalił skargę w niniejszej sprawie. O kosztach orzeczono w oparciu o art. 203 pkt 2 p.p.s.a.