Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015 r., II GSK 2130/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 lutego 2015 r., II GSK 2130/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Sieńczyło - Chlabicz Sędzia NSA Jan Bała Sędzia del. WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Protokolant Szymon Janik po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P.N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 3 lipca 2013 r. sygn. akt IV SA/Po 374/13 w sprawie ze skargi P.N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym skargą kasacyjną wyrokiem sygn. akt IV SA/Po 374/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę P. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia skarżącemu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym:

4 Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] wydaną na podstawie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ i art. 15 ust.1 pkt 2 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (tekst jednolity: Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.; dalej: u.w.t.) oraz art. 104 i 107 k.p.a. - cofnął P. N. zezwolenia wydane w dniu 27 października 2008 r. nr [...] na sprzedaż napojów alkoholowych do 4,5 % zawartości alkoholu i na piwo, zezwolenie nr [...] powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu (z wyjątkiem piwa) i nr [...] powyżej 18 % zawartości alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w prowadzonym przez niego punkcie sprzedaży detalicznej w K. przy ul. S. 3.

5 W uzasadnieniu decyzji organ I instancji podał, iż zezwolenie na sprzedaż alkoholu cofa się w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów osobom nieletnim. Organ przytoczył treść zeznań nieletniego i sprzedawcy, których przesłuchano w toku postępowania administracyjnego. Pełnoletni obecnie J. K. zeznał, że sprzedawcą był straszy mężczyzna, który nie zażądał od kupującego dowodu osobistego. Natomiast Z. M. (sprzedawca) dokładnie opisał zdarzenie z dnia 16 czerwca 2011 r. i wskazał, że kupującym był dosyć wysoki mężczyzna, na którego twarz nie zwrócił uwagi. Zdaniem organu I instancji, zgromadzony materiał dowodowy oraz wyrok Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 sierpnia 2011 r. w sprawie Z. M. bezspornie wskazują, że w punkcie sprzedaży detalicznej w K. przy ul. S. 3 w dniu 16 czerwca 2011 r. pracownik tego sklepu (Z. M.) sprzedał alkohol w postaci 2 piw osobie nieletniej - co stanowi przesłankę do podjęcia przez organ decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Powołując się na uchwałę z dnia 30 października 2007 r. w składzie siedmiu sędziów, sygn. akt II GPS 2/07 organ stwierdził, że w razie nieprzestrzegania określonych w u.w.t. warunków sprzedaży napojów alkoholowych, organ zezwalający cofa wszystkie zezwolenia udzielone temu samemu podmiotowi na sprzedaż napojów alkoholowych w tym samym miejscu.

6 Po rozpoznaniu odwołania skarżącego P. N. od powyższego rozstrzygnięcia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż w świetle zebranych dowodów nie doszło do naruszenia przez organ I instancji przepisów ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Nieprzestrzeganie zasad obrotu napojami alkoholowymi odnosi się również do jednokrotnego zachowania, dlatego każdy przypadek sprzedaży alkoholu osobie nieletniej stanowi usprawiedliwioną podstawę do cofnięcia przedsiębiorcy pozwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Stwierdzenie przez organ I instancji naruszenia przepisów dotyczących obrotu alkoholem obligowało organ do cofnięcia skarżącemu zezwoleń, bowiem decyzja w tej kwestii nie jest w żadnym stopniu decyzją uznaniową, uzależnioną od woli i oceny organu.

7 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalając skargę P. N. podał, że zgodnie z materiałem dowodowym zebranym w aktach sprawy, w tym prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. z dnia 24 sierpnia 2011 r. sygn. akt VII K 655/11, uznano, że pracownik sklepu Z. M. w dniu 16 czerwca 2011 r. sprzedał nieletniemu dwie sztuki piwa i popełnił w ten sposób przestępstwo określone w art. 43 ust. 1 u.w.t. Okoliczności (fakty) potwierdzone prawomocnym wyrokiem sądu karnego należy uznać za udowodnione, a ustalenia co do faktów zawarte w sentencji prawomocnego wyroku sądu nie są przedmiotem postępowania dowodowego w sprawie i nie podlegają weryfikacji w odróżnieniu od innych faktów w postępowaniu administracyjnym. Według Sądu i instancji, dla ustalenia odpowiedzialności administracyjnej przedsiębiorcy nie ma znaczenia wina sprzedawcy, nie jest też ważne, czy przedsiębiorca miał świadomość, że dokonuje sprzedaży napoju alkoholowego osobie nieletniej, jak też, czy dokonał sprzedaży osobiście, czy przez zatrudnionego pracownika, na którego nie miał wpływu w momencie dokonywania sprzedaży i w końcu nie ma znaczenia ewentualny aspekt ekonomiczny. Sąd I instancji nie podzielił również zarzutu, że wpływ na rozstrzygnięcie mógłby mieć w sprawie fakt, że dorosły wygląd kupującego nie wzbudził u sprzedawcy podejrzenia, co do jego wieku. Według Sądu, subiektywne odczucie sprzedawcy co do wieku kupującego, nie może mieć wpływu na wynik sprawy, skoro ustawa o wychowaniu w trzeźwości wprowadza ostrą granicę wieku, sankcjonując kategorycznie sprzedaż alkoholu każdemu nieletniemu. Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że jednorazowe naruszenie ustawowego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych osobie niepełnoletniej uzasadniało cofnięcie stronie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

8 W skardze kasacyjnej P. N. wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P. ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi a także o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

9 Na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie prawa materialnego:

10 1) art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ u.w.t. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia stanowi wystarczającą podstawę do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych;

11 2) art. 15 ust. 2 u.w.t. poprzez jego błędną wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż uprawnienie sprzedawcy do żądania okazania przez kupującego dokumentu stwierdzającego jego wiek w razie powzięcia przez sprzedającego wątpliwości co do wieku kupującego, w rzeczywistości sprowadza się do obowiązku legitymowania każdej osoby kupującej alkohol.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie występuje.

14 Skarga kasacyjna została oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia prawa materialnego, co oznacza, że podstawą jej rozpoznania jest stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji, a mianowicie, że sprzedaż napoju alkoholowego (dwóch butelek piwa) osobie niepełnoletniej, którego dopuścił się pracownik skarżącego w dniu 16 czerwca 2011 r., miała charakter incydentalny.

15 WSA w P. uznał za prawidłowe cofnięcie P. N. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych, gdyż nawet jednorazowe naruszenie zasad sprzedaży jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia.

16 Zarzucając naruszenie art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ u.w.t. poprzez błędną wykładnię tego przepisu, skarżący kasacyjnie podnosi, że aby doszło do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia musi wystąpić co najmniej kilka zdarzeń, które można określić, jako sprzeczne z ustalonymi w ustawie zasadami. Natomiast naruszenia art. 15 ust. 2 u.w.t. poprzez błędną wykładnię autor skargi kasacyjnej upatruje w przyjęciu przez Sąd I instancji, że uprawnienie sprzedawcy do żądania okazania przez kupującego dokumentu stwierdzającego jego wiek w razie powzięcia przez sprzedającego wątpliwości co do wieku kupującego, w rzeczywistości sprowadza się do obowiązku legitymowania każdej osoby dokonującej zakupu alkoholu. Podczas gdy sprzedawca ma prawo do wylegitymowania nabywcy napoju alkoholowego, w sytuacji gdy istnieje wątpliwość, co do wieku nabywcy – nie jest to jednak jego każdorazowy obowiązek.

17 Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, postawione w skardze kasacyjnej zarzuty zmierzające do podważenia prawidłowości stanowiska Sądu I instancji nie są usprawiedliwione.

18 Należy bowiem podzielić dokonaną przez Sąd I instancji wykładnię przepisu art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ u.w.t., stanowiącego podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu cofającego zezwolenie na sprzedaż napojów alkoholowych. W myśl art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a/ omawianej ustawy "organ zezwalający" zobligowany został do cofnięcia udzielonego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, a w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim. Chodzi tu o każdy taki przypadek nawet jednostkowy. Użycie w powyższym przepisie liczby mnogiej ogranicza się wyłącznie do podkreślenia, że jest wiele zasad sprzedaży napojów alkoholowych. Nie oznacza to jednak, iż musi zaistnieć wiele przypadków "nieprzestrzegania" zasad sprzedaży napojów alkoholowych, aby wystąpiła przesłanka konieczna do podjęcia obligatoryjnej decyzji o cofnięciu zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W pełni uprawniona jest zatem teza, że jeżeli zostanie stwierdzony pojedynczy przypadek złamania zasady sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, to obowiązkiem organu zezwalającego jest cofnięcie wydanego zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Tego rodzaju sankcja jest niewątpliwie surowa, lecz taki cel przyświecał ustawodawcy w realizacji zasady wynikającej z art. 15 ust. 1 pkt 2 ustawy, zmierzającej do bezwzględnego zakazu sprzedaży napojów alkoholowych nieletnim. Głównym celem ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi jest uznanie życia obywateli w trzeźwości za niezbędny warunek moralnego i materialnego dobra narodu (preambuła ustawy). Przyjęte w niniejszej sprawie stanowisko składu orzekającego Naczelnego Sądu Administracyjnego jest zbieżne z jednolitym poglądem prezentowanym w orzecznictwie tego Sądu począwszy od 1 stycznia 2004 r. (patrz wyroki NSA z dnia 27 września 2005 r., sygn. akt II GSK 148/05, z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt II GSK 175/06, z dnia 31 stycznia 2007 r. sygn. akt II GSK 270/06, z dnia 29 sierpnia 2007 r. sygn. akt II GSK 111/07; z dnia 7 grudnia 2010 r. sygn. akt II GSK 971/09, z dnia 19 stycznia 2011 r. sygn. akt II GSK 90/10, z dnia 22 maja 2014 r. sygn. akt II GSK 388/13).

19 Należy przy tym dodać, że na podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie sprzedaży napojów alkoholowych spoczywa obowiązek zorganizowania jej w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszania zasad sprzedaży napojów alkoholowych określonych w ustawie, m.in. sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18 (v. art. 15 ust. 1 pkt 2 u.w.t. zabrania się sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom do lat 18). Instrumentem umożliwiającym usunięcie najmniejszych nawet wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy napojów alkoholowych jest uprawnienie do żądania okazania dokumentu tożsamości, zgodnie bowiem z art. 15 ust. 2 u.w.t. w przypadku wątpliwości co do pełnoletniości nabywcy sprzedający lub podający napoje alkoholowe uprawniony jest do żądania okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy.

20 Odnosząc się do zarzutu kasacyjnego naruszenia art. 15 ust. 2 u.w.t. przez błędną jego wykładnię należy wskazać, że autor skargi kasacyjnej za pomocą tego zarzutu w istocie usiłuje zakwestionować prawidłowość ustaleń, co do tego, że w dniu 16 czerwca 2011 r. pracownik skarżącego sprzedał alkohol osobie niepełnoletniej. Jak wynika bowiem z uzasadnienia powyższego zarzutu, skarżący kasacyjnie podnosi, że pracownik sprzedający alkohol nie miał żadnych wątpliwości, gdy chodzi o wiek kupującego (uważał, że jest to osoba pełnoletnia). Tym samym wnoszący skargę kasacyjną usiłuje podważyć fakt sprzedaży alkoholu osobie niepełnoletniej potwierdzony prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w K. w sprawie sygn. akt VII K 655/11. Tymczasem w świetle obowiązujących przepisów prawa regulujących postępowanie kasacyjne nie jest możliwe skuteczne kwestionowanie poprzez zarzut naruszenia prawa materialnego ustalonych faktów oraz ich oceny. Prawidłowość ustaleń faktycznych oraz ocenę tych ustaleń można zwalczać jedynie za pomocą zarzutu naruszenia przepisów postępowania, wykazując przy tym, że określone uchybienia proceduralne mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). (por. wyrok NSA z dnia 28 czerwca 2011 r., sygn. akt I OSK 166/11, LEX nr 1082668, wyrok NSA z dnia 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07, LEX nr 418209 oraz wyrok NSA z dnia 12 czerwca 2008 r., sygn. akt I FSK 920/07, LEX nr 468874). W sytuacji, w której skargi kasacyjnej nie oparto na drugiej podstawie określonej w art. 174 p.p.s.a., tj. na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny będąc związanym granicami skargi kasacyjnej, związany jest też oceną stanu faktycznego, która legła u podstaw zaskarżonego wyroku. W rozpatrywanej sprawie ustalono natomiast, że sprzedawca nie zażądał od kupującego okazania dokumentu stwierdzającego wiek nabywcy. Z. M. (sprzedawca) zeznał również, że nie zwrócił uwagi na twarz kupującego mężczyzny, a jedynie na to, że mężczyzna ten był dość wysoki (v. zeznania Z. M. - k. 59).

21 Uwzględniając powyższe, skarga kasacyjna podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.