Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015 r., II GSK 1916/14

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 października 2015 r., II GSK 1916/14

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Tomasz Haintze po rozpoznaniu w dniu 7 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. Spółki z o.o. w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 w sprawie ze skargi T. Spółki z o.o. w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu wprowadzania do obrotu handlowego zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. Spółki z o.o. w K. na rzecz Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów 3600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. oddalił skargę T. Sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za wprowadzenie do obrotu zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego.

3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że podczas kontroli przeprowadzonej w dniach [...] sierpnia 2012 r. w supermarkecie T. przy ul. [...] w B. przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej w B., pobrano do badań laboratoryjnych próbkę produktu o nazwie "masło [...]" z datą minimalnej trwałości "12.08", oznaczonego nazwą producenta: M. Sp. z o.o. Jednocześnie pobrano i zabezpieczono próbkę kontrolną produktu.

4 Badania wykonane przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w O. w zakresie cech organoleptycznych i fizyczno-chemicznych wykazały, że produkt nie odpowiadał wymaganiom zawartym w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1234/2007 z dnia 22 października 2007 r. (zał. XII, XV), ustanawiającym wspólną organizację rynków rolnych oraz przepisy szczegółowe dotyczące niektórych produktów rolnych (Dz. U. L 299 z 16.11.2007 r., s. 1 ze zm.), z uwagi na obecność tłuszczu obcego w tłuszczu mlecznym. W badanej próbce występowało około 14,01% tłuszczu obcego, co było niezgodne z rozporządzeniem Komisji (WE) Nr 273/2008 z dnia 5 marca 2008 r. ustanawiającym szczegółowe zasady stosowania Rozporządzenia Rady (WE) Nr 1255/1999 w odniesieniu do metod analizy oraz oceny jakości mleka i przetworów mlecznych (Dz.U. L 88 z 29.03.2008 r. s. 1). Stwierdzono ponadto niższą zawartość tłuszczu ogółem (średnio 67% zamiast deklarowanych 82%), wyższą zawartość wody (29,6-29,7% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 16%), wyższą zawartość suchej masy beztłuszczowej (3,0-3,2% zamiast wymaganej przepisami nie więcej niż 2%) oraz niewłaściwe cechy organoleptyczne (smak i zapach nieczysty oraz obcy posmak). Powyższe ustalenia udokumentowano w sprawozdaniu z badań z dnia [...] sierpnia 2012 r.

5 Po zapoznaniu się z wynikami badań T. Sp. z o.o. nie skorzystała z przysługującego jej prawa do złożenia wniosku o przebadanie próbki kontrolnej.

6 Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Inspekcji Handlowej w B. decyzją z dnia [...] lutego 2013 r., wydaną na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 oraz ust. 3 i 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. Nr 187, poz. 1577 ze zm. – powoływanej dalej jako ustawa o jakości handlowej), wymierzył spółce karę pieniężną wysokości 123.400 zł za wprowadzenie do obrotu jednej partii "masła [...]", będącego artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej.

7 W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że dodanie tłuszczu obcego oraz większa od dopuszczalnej ilość wody skutkowały brakiem możliwości uznania danego produktu jako masło.

8 Po rozpoznaniu odwołania spółki od powyższej decyzji Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. utrzymał ją w mocy. Organ podkreślił, że stwierdzone w wyniku kontroli nieprawidłowości, szczególnie obecność tłuszczu obcego niedozwolonego w maśle oraz zwiększona zawartość wody (blisko dwukrotnie wyższa niż określają przepisy) kosztem udziału tłuszczu mlecznego (obniżony o 15 pkt procentowych), wskazywały na zafałszowanie produktu określone w art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej. Uwidocznienie w oznakowaniu nieprawdziwej nazwy wyrobu, składu oraz nadanie produktowi wyglądu zgodnego z przepisami jest oczywistym wprowadzaniem w błąd konsumentów oraz istotnym naruszeniem ich interesów.

9 Organ stwierdził, że decyzja została skierowana do właściwego podmiotu, którym, zgodnie z art. 2 pkt 8 ustawy o Inspekcji Handlowej, jest kontrolowany, zaś zapobiegnięcie wprowadzeniu do obrotu zafałszowanego masła było w mocy strony.

10 Zdaniem Prezesa UOKiK, skarżąca miała prawo do przebadania próbki kontrolnej, z czego jednak nie skorzystała, pozbawiając się tym samym możliwości dochodzenia swoich praw.

11 T. Sp. z o.o. wniosła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., zarzucając jej m.in. naruszenie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej polegające na przyjęciu, że w rozumieniu ustawy sprzedawca detaliczny, niebędący producentem, jest wprowadzającym artykuł rolno-spożywczy do obrotu.

12 Skarżąca zarzuciła ponadto, że organ dopuścił dowód ze sprawozdania z badań, sporządzonego przez Laboratorium Kontrolno-Analityczne Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z siedzibą w O., które dotyczyło próbki nieprawidłowo pobranej do badania laboratoryjnego i niewłaściwie przechowywanej, a także uznał za wiarygodne wyniki badań laboratoryjnych, które zostały wykonane dnia [...] sierpnia 2012 r., to jest po terminie przydatności towaru do spożycia,

13 Sąd I instancji, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.

14 W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji podniósł, że w wykładni prawa żywnościowego pojęcie "wprowadzania do obrotu" dotyczy każdego etapu obrotu i nie jest zawężone jedynie do pierwszego wprowadzenia na rynek. W kwestii tej art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej odsyła do definicji zawartej w art. 3 pkt 8 rozporządzenia 178/2002, gdzie "wprowadzenie na rynek" oznacza "Posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucję i inne formy dysponowania".

15 Sąd I instancji stwierdził zatem, że organy administracji prawidłowo uznały skarżącą za wprowadzającą do obrotu zakwestionowaną partię masła. Przy czym samo stwierdzenie - udowodnienie faktu wprowadzania zafałszowanego artykułu rolno-spożywczego do obrotu jest przesłanką wystarczającą do nałożenia stosownej kary. Nie ma przy tym znaczenia czy zafałszowanie nastąpiło z winy danego podmiotu, czy też nie.

16 Zdaniem Sądu, wbrew zarzutom skarżącej, z akt administracyjnych sprawy wynika, że brała ona czynny udział w postępowaniu, odbierając korespondencję do niej kierowaną i składając przewidziane prawem środki odwoławcze. Organ kontrolny doręczał jej wszelką korespondencję, pouczając co do przysługujących środków prawnych. Pismo inspekcji z dnia [...] sierpnia 2012 r., przekazujące skarżącej sprawozdanie z badań, zawierało informację o prawie złożenia wniosku o zbadanie znajdującej się w supermarkecie próbki kontrolnej zakwestionowanego produktu. Skarżąca z tego uprawnienia nie skorzystała, powołując się na jego bezcelowość ze względu na upływ terminu przydatności badanego produktu.

17 Odnosząc się do zarzutu nieprawidłowego pobrania do badania laboratoryjnego próbki produktu i jej niewłaściwego przechowywania, Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 kwietnia 2012 r. w sprawie szczegółowego trybu pobierania i badania próbek produktów przez organy Inspekcji Handlowej (Dz. U. z 2012 r., poz. 496), próbka produktu powinna być przechowywana w sposób i w warunkach zabezpieczających produkt przed zmianą jakości lub cech charakterystycznych. W § 4 określony został natomiast termin i warunki, w jakich ma być dostarczona próbka do badań tj. niezwłocznie, nie później niż w terminie 7 dni od dnia pobrania próbki z zachowaniem warunków uniemożliwiających zmianę jakości produktu lub cech charakterystycznych. O tym, że w niniejszej sprawie próbka była przechowywania prawidłowo, świadczy protokół przyjęcia próbki produktu do badań, zgodnie z którym Laboratorium w O. oceniło przydatność próbki do badań jako właściwą. Próbka została dostarczona do laboratorium w dniu [...] sierpnia 2012 r. (pięć dni po pobraniu próbki przez inspektorów), czyli w terminie określonym w rozporządzeniu.

18 W sprawozdaniu z badań z dnia [...] sierpnia 2012 r. oznaczono datę przeprowadzenia badania jako [...] sierpnia 2012 r., a zatem niezasadny jest zarzut przeprowadzenia badań po terminie przydatności produktu, który mijał w dniu [...] sierpnia 2012 r.

19 T. Sp. z o.o. zaskarżyła wyrok WSA w W. z dnia 7 kwietnia 2014 r. sygn. akt VI SA/Wa 1850/13 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

20 Skarżąca zarzuciła zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w rozumieniu ustawy sprzedawca detaliczny, nie będący producentem, jest wprowadzającym artykuł rolno-spożywczy do obrotu, oraz że sprzedawca detaliczny podlega karze administracyjnej, jeżeli oferowany przez niego artykuł rolno-spożywczy nie odpowiada jakości handlowej określonej w przepisach o jakości handlowej lub deklarowanej przez producenta w oznakowaniu tego artykułu.

21 Ponadto skarżąca postawiła zarzut naruszenia postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:

22 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i lit. c i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 32 ust. 2 i art. 40a ust. 5 ustawy o jakości handlowej, polegające na oddaleniu skargi na decyzję organu II instancji, opartą na wadliwie ustalonym stanie faktycznym — wynikach badań próbek przeprowadzonych z naruszeniem przepisów, oraz polegające na oddaleniu skargi i nieuchyleniu zaskarżonej decyzji z uwagi na błędne uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, że w sprawie zaistniały przesłanki do nałożenia kary administracyjnej,

23 b) art. 134 § 1, art. 141 § 4, art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77, 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. — Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), poprzez nierozpatrzenie wszystkich okoliczności sprawy, oddalenie skargi bez należytego uzasadnienia i nieuchylenie zaskarżonej decyzji, podczas gdy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa procesowego, co prowadzi do sytuacji, iż uchybienia proceduralne organów, polegające na błędnym ustaleniu stanu faktycznego, zaniechaniu przez organy administracji podjęcia czynności procesowych zmierzających do zebrania pełnego materiału dowodowego i do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, arbitralnym potraktowaniu przedmiotowej sprawy bez rozpatrzenia w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, zyskały akceptację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W.

24 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podkreśliła, że ustawa o jakości handlowej nie definiuje pojęcia "wprowadzenia", a zatem pojęcie to należy rozumieć w sposób ogólnie przyjęty. Z kolei definicję ustawową pojęcia "obrót" wprowadza art. 3 pkt 4 ustawy o jakości handlowej, odwołując się do czynności, które są wymienione w art. 3 pkt 8 rozporządzenia nr 178/2002.

25 Zdaniem skarżącej, wprowadzenie do obrotu ma miejsce w chwili, gdy producent (wytwórca) dokonuje sprzedaży towaru na rzecz czy to odbiorcy hurtowego, czy też detalicznego i inicjuje obrót tym artykułem. Zgodnie z art. 17 ust. 1 rozporządzenia nr 178/2002, podmiot działający na rynku spożywczym na etapie dystrybucji ma obowiązek zapewniać zgodność żywności z wymogami prawa żywnościowego właściwymi dla jego działalności. W szczególności oznacza to, że na sprzedawcy ciąży obowiązek odpowiedniego przechowywania i sprawdzania daty przydatności do spożycia, ale nie ciąży na nim obowiązek wyprodukowania artykułu rolno-spożywczego zgodnie z wymogami prawa żywnościowego.

26 Ponadto skarżąca podniosła, że podsumowanie badań laboratoryjnych sporządzono po upływie przydatności do spożycia, zaś w terminie zakreślonym do złożenia wniosku do zbadania próbki kontrolnej produkt był już przeterminowany, a nawet staranność w jego przechowywaniu (mrożenie), której w ocenie skarżącej organ I instancji nie zachował, nie daje gwarancji, iż właściwości zakwestionowanego artykułu rolno-spożywczego pozostały bez zmian.

27 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania.

28 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

29 Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

30 Nie ma całkowicie racji wnoszący skargę kasacyjną, kwestionując uznanie sprzedawcy detalicznego, na podstawie art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 21 grudnia 2000 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, za wprowadzającego artykuł rolno-spożywczy do obrotu. Kwestię tę rozstrzyga bowiem ta ustawa, definiując pojęcie obrotu (art. 3 pkt 4) przez odesłanie do art. 3 pkt 8 Rozporządzenia (WE) nr 178/2002 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 28 stycznia 2002 r. ustalającego ogólne zasady i wymagania prawa żywnościowego, powołującego Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności oraz ustanawiającego procedury w zakresie bezpieczeństwa żywności. Obrotem w rozumieniu ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych jest zatem wprowadzenie na rynek, czyli posiadanie żywności lub pasz w celu sprzedaży, z uwzględnieniem oferowania do sprzedaży lub innej formy dysponowania, bezpłatnego lub nie oraz sprzedaż, dystrybucja i inne formy dysponowania.

31 Wynika z tego w sposób jednoznaczny, że na użytek zastosowania art. 40a ust. 1 pkt 4 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych przez wprowadzającego do obrotu artykułu rolno-spożywcze należy rozumieć każdego, kto dokonuje wyżej wymienionych czynności, a zatem również sprzedawcę detalicznego nie będącego producentem artykułu oferowanego do sprzedaży.

32 Wnoszący skargę kasacyjną również bezzasadnie zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów postępowania przez zaakceptowanie decyzji administracyjnych, wydanych z naruszeniem wymagań dotyczących ustalenia stanu faktycznego sprawy. Wbrew stwierdzeniom skarżącego okoliczności faktyczne nie budzą w tej sprawie żadnych wątpliwości. Nie ma żadnych podstaw do kwestionowania zarówno faktu oferowania przez skarżącego masła do sprzedaży, jak i tego, że oferowane masło było artykułem rolno-spożywczym zafałszowanym w rozumieniu art. 3 pkt 10 ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych. Dowodzą tego wynika badań laboratoryjnych masła. Sąd I instancji ustalił, na podstawie dowodów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że badanie masła pobranego do kontroli w dniu [...] sierpnia 2012 r. przeprowadzono w dniach [...] sierpnia, czyli w terminie przydatności tego masła do spożycia (ten ostatni termin upływał z dniem 12 sierpnia). Tych faktów wnoszący skargę kasacyjną nie podważył, nie wnioskował również o zbadanie próbki kontrolnej zakwestionowanego masła.

33 Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).