Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2015 r., II GSK 1866/14
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 października 2015 r., II GSK 1866/14Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Magdalena Bosakirska Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Protokolant asystent sędziego Paulina Marchewka po rozpoznaniu w dniu 8 października 2015 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2571/13 w sprawie ze skargi A. N. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego 1. uchyla zaskarżony wyrok, 2. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. z dnia [...] sierpnia 2013 r., nr [...], 3. zasądza od Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. na rzecz A. N. 1425 zł (tysiąc czterysta dwadzieścia pięć złotych) tytułem kosztów postępowania sądowoadministracyjnego.
Uzasadnienie
2 Wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt V SA/Wa 2571/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. N. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2013 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010.
3 Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd I instancji wskazał, że Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w O. decyzją z [...] listopada 2010r. nr [...] przyznał A. N. płatności w łącznej kwocie 16.037,21 zł. w zakresie płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej do powierzchni grupy upraw podstawowych, uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych oraz płatności do upraw roślin strączkowych i motylkowych drobnonasiennych.
4 Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] lutego 2011r. nr [...] utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że powierzchnia do której przyznano wnioskodawcy płatności do trwałych użytków zielonych w 2006 r. wynosiła 4,88 ha i do takiej można przyznać płatność zwierzęcą za rok 2010. Z godnie z § 6 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. nr 40, poz. 326 ze zm., dalej: MRiRW), płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt (posiadanych w okresie referencyjnym od [...] kwietnia 2005 r. do [...] marca 2006 r.) przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność określona powyżej (tj. w 2006 r.).
5 A. N. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., która została przez Sąd uwzględniona w części utrzymującej w mocy decyzję organu I instancji w zakresie przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt V SA/Wa 844/11.
6 Pełnomocnik organu złożył skargę kasacyjną, w której wniósł o uchylenie wyroku I instancji, gdyż w ocenie organu skarżący nie spełnia warunków wymaganych do przyznania płatności zwierzęcej do takiej powierzchni, jaką deklarował, gdyż nie nabył wszystkich gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego należącego do rolnika.
7 Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 26 marca 2013r., sygn. II GSK 2438/11 oddalił skargę kasacyjną organu, potwierdzając w części prawidłowość rozważań Sądu pierwszej instancji.
8 NSA w uzasadnieniu wskazał, że słusznie Sąd I instancji wskazał na konieczność zbadania możliwości zastosowania przepisu § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia MRiRW, co jest na tyle istotne, że wnioskodawca spełniał warunki przyznania płatności zwierzęcej (również przy uwzględnieniu regulacji unijnych). Dla potrzeb przyznania płatności przejmującemu gospodarstwo rolne konieczne jest przekazanie gospodarstwa w całości. Błędnie jak wskazał NSA, Sąd pierwszej instancji powołał się na treść art. 74 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz.U.UE.L.2004.141.18; dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004 ) odnośnie regulacji dotyczącej przekazywania gospodarstw rolnych, gdyż w dacie złożenia wniosku o płatności obowiązywał art. 82 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Jednak treść obu przepisów zawiera analogiczną treść i nie usprawiedliwia wniosku o uchylenie przedmiotowego wyroku. Ponadto zdaniem NSA, w wyroku WSA niesłusznie wskazuje się na naruszenie przez organ treści art. 10 k.p.a., gdyż ustawa o płatnościach w ramach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego rezygnuje z niektórych zasad ogólnych zasad postępowania administracyjnego. Ustawodawca, ograniczył zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu (art. 10 k.p.a.) jedynie do sytuacji, gdy strona wystąpi ze stosownym żądaniem.
9 Na skutek wyroku NSA, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] czerwca 2013r. uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w O. z [...] listopada 2010 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, wskazując na konieczność uwzględnienia wyroków sądów administracyjnych i oceny, czy wnioskodawca spełnia wymogi uzyskania płatności zwierzęcej na podstawie § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia MRiRW.
10 Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji w O. wydał w dniu [...] sierpnia 2013r. nr [...] decyzję w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010 w części dotyczącej uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (do powierzchni 4,88 ha). Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ pierwszej instancji powołał się na przepis § 6 ust. 2 i § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia MRiRW, uznając, że nie zaistniały przesłanki z § 10 ust. 3, gdyż wnioskodawca nie nabył wszystkich gruntów rolnych należących do rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą.
11 Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] października 2013 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie przyjęte przez organ pierwszej instancji.
12 W uzasadnieniu organ stwierdził, że w roku 2009 powierzchnia gospodarstwa rolnego A. N. uległa zwiększeniu, o grunty w stosunku do których wygasła zawarta w dniu [...] marca 2013r., pomiędzy stroną jako wydzierżawiającym (właścicielem gruntów) a J. N. (jako dzierżawcą) – umowa dzierżawy. Powyższe, co wskazał Dyrektor znalazło odzwierciedlenie we wnioskach strony składanych na rok 2009 i 2010, strona zgłosiła do płatności zwierzęcych powierzchnię 14,81 ha.
13 Organ podkreślił, że przepis § 10 ust. 3 rozporządzenia MRiRW, reguluje kwestię przejęcia gruntów rolnych, w sytuacji gdy następuje ich nabycie. Natomiast nie obejmuje przypadku, gdy grunty rolne niejako "wracają w posiadanie" ich właściciela, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie. Zdaniem Dyrektora regulacja przepisu § 5 b ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 14 marca 2008 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 44, poz.269) wskazuje, na konieczność załączenia, w przypadku ubiegania się o płatność zwierzęcą na podstawie § 10 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą (...), obligatoryjnego załącznika, którym jest oświadczenie rolnika o przeniesieniu na jego rzecz własności wszystkich gruntów rolnych, zawierające imię i nazwisko oraz numer identyfikacyjny zbywcy gruntów; umowa na podstawie, której została nabyta własność wszystkich gruntów rolnych, odpis orzeczenia sądu na podstawie, którego nabyta została własność. Zdaniem organu przepisy nie pozostawiają wątpliwości, że ustawodawcy chodziło o uregulowanie sytuacji nabycia własności (nie zaś przejęcia posiadania) gruntów rolnych po ich właścicielu, któremu była przyznana płatność zwierzęca.
14 Dalej zdaniem organu odwoławczego przesłanką uzyskania płatności na podstawie przepisu § 10 ust. 3 jest nabycie wszystkich gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego poprzedniego właściciela. Nie została spełniona przesłanka nabycia gruntów rolnych od podmiotu, któremu wcześniej przyznano płatność zwierzęcą. Strona bowiem była właścicielem będących przedmiotem dzierżawy gruntów rolnych od roku 2001 (w tym roku nabyła gospodarstwo od A. Ż.) w roku 2001 zaś nie funkcjonował system płatności zwierzęcych.
15 Na powyższą decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa A. N. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W., wnosząc o jej uchylenie.
16 W odpowiedzi na skargę Dyrektor M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
17 Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę.
18 W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że organy w sposób pełny i prawidłowy dokonały analizy treści § 10 ust. 3 rozporządzenia MRiRW, a także wykazały, że wnioskodawca nie spełnił obligatoryjnych przesłanek warunkujących możliwość przyznania płatności zwierzęcych w oparciu o ten przepis.
19 A. N. aby otrzymać płatności zwierzęce musiałby spełnić wszystkie przesłanki wskazane w ww. przepisie, co w niniejszej sprawie, jak trafnie przyjął organ nie miało miejsca. Jak wynika z akt sprawy, podstawą do przyznania płatności zwierzęcej w stosunku do powierzchni mniejszej niż zadeklarowana przez skarżącego była okoliczność, iż wnioskodawca nie spełnił warunków do przyznania płatności do wszystkich gruntów wchodzących w skład gospodarstwa rolnego. W dniu [...] marca 2009 r. wygasła umowa dzierżawy zawarta pomiędzy poprzednim właścicielem A. Ż. a J. N. i J. N. Tym samym A. N. zostały zwrócone dzierżawione grunty. We wniosku na 2010 rok A. N. zadeklarował areał 14,81 ha, zwiększając tę powierzchnię o 9,93 ha. Płatność została naliczona do powierzchni 4,88 ha.
20 W niniejszej sprawie grunty, które deklaruje wnioskodawca były jedynie dzierżawione przez J. N. i J. N. (zgodnie z umową załączoną do akt sprawy), natomiast A. N. był właścicielem tych gruntów od 2001 r., i nie mógł nabyć własności tych gruntów, gdyż poprzedni posiadacz (dzierżawca) nie był ich właścicielem. Zatem wnioskodawca aby spełnić warunki uprawniające do przyznania płatności musiałby nabyć wszystkie grunty rolne należące do rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą, a także konieczne jest przekazanie gospodarstwa w całości.
21 Reasumując, w ocenie WSA skarżący nie nabył całości gospodarstwa rolnego będącego własnością rolnika, któremu przyznano płatność zwierzęcą, tym samym skarżący nie spełnił przesłanki warunkującej uzyskanie płatności na podstawie § 10 ust. 3 ww. rozporządzenia. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie daje także podstaw do postawienia organom sformułowanych w skardze zarzutów naruszenia art. 7, art. 8 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy nie mogły naruszyć wymienionych wyżej przepisów, ponieważ ich nie stosowały.
22 A. N. złożył skargę kasacyjną na orzeczenie Sądu I instancji, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania.
23 Skargą kasacyjną skarżący zarzucił:
24 1. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
25 a) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 1 i 2 p.p.s.a. oraz art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. poprzez brak należytej kontroli postępowania administracyjnego skutkującego oddaleniem skargi i nieuchyleniem decyzji Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] października 2013 r., nr [...] oraz utrzymanej nią w mocy decyzji organu I instancji, pomimo tego, że zostały one wydane z naruszeniem art. 3 ust 1 i ust 2 Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tj: Dz. U. 2012 r. poz. 1164) polegającym na przyjęciu, iż organy administracyjne zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy w sposób pozwalający na ustalenie, że A. N. nie spełnia wymogów do przyznania płatności w trybie przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2009 Nr 40, poz. 326);
26 b) art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez jego pominięcie i ograniczenie rozstrzygnięcia do zarzutów podnoszonych przez A. N. w skardze co w konsekwencji doprowadziło do braku merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i oddalenia skargi jednocześnie utrzymanie w mocy decyzji organów administracji, które wydane zostały z istotnym naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, w tym m.in. art. 80 Ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. 2013 r. poz. 267, dalej: k.p.a.);
27 c) art. 141 § 4 p.p.s.a. w związku z art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wadliwą konstrukcję uzasadnienia polegającą na wybiórczym i niedostatecznym wyjaśnieniu i uzasadnieniu podstawy prawnej i motywów zapadłego rozstrzygnięcia, w którym sąd nie odniósł się zupełnie do podnoszonych przez skarżącego zarzutów, w tym przede wszystkim zarzutów błędnej interpretacji przepisów Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2009 Nr 40, poz. 326), w skrócie zwanego dalej "rozporządzeniem MRiRW z 2009 r." a co za tym idzie sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego wyroku w sposób uchybiający przepisom postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkowało nierozpoznaniem jej istoty;
28 d) art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. poprzez nieuwzględnienie skargi i nieuchylenie zaskarżonych decyzji mimo naruszenia prawa materialnego, które polegało na:
29 - błędnej wykładni, a w konsekwencji niezastosowaniu § 10 ust 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. 2009 Nr 40, poz. 326) poprzez przyjęcie, iż odwołujący nie spełnia w okolicznościach sprawy warunków do jego zastosowania i przyznania płatności w oparciu o przepisy przedmiotowego rozporządzenia;
30 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego, a mianowicie:
31 a) § 10 ust 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U.2009 Nr 40, poz. 326) poprzez jego błędna wykładnię, a w konsekwencji przyjęcie, iż odwołujący nie spełnia w okolicznościach sprawy warunków uprawniających go do przyznania płatności, bowiem musiałby nabyć wszystkie grunty rolne należące do rolnika, któremu co najmniej raz przyznano płatność zwierzęcą, a także konieczne jest przekazanie gospodarstwa w całości;
32 b) art. 7 ust 1, art. 21 ust 1 i art. 24 c Ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jednolity: Dz. U. 2012 r. poz., 1164) zwaną dalej w skrócie "ustawą o płatnościach" poprzez ich pominięcie w niniejszej sprawie i w konsekwencji przyznanie płatności do powierzchni mniejszej niż obszar posiadanych gruntów rolnych.
33 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący przedstawił argumentację wniesionych zarzutów oraz stanowisko w sprawie.
34 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. wniósł o oddalenie skargi kasacyjnej oraz zasądzenie kosztów postępowania.
35 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
36 Skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.
37 W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zmianami, powoływanej dalej jako p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.
38 Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.
39 W związku z powyższym podkreślić należy, że zawarty w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię § 10 ust. 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest usprawiedliwiony. Wnoszący skargę kasacyjną powołując w jej podstawie wskazany przepis prawa materialnego, trafnie dostrzegł, że wykładnia przeprowadzona przez Sąd I instancji w zakresie odnoszącym się do przyjętego warunku przekazania gospodarstwa rolnego oraz rozumienia pojęcia "nabycia" jest nieprawidłowa.
40 Podkreślić należy, że wyrokiem z dnia 26 marca 2013 roku wydanym w sprawie sygnatura akt II GSK 2438/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 14 września 2011 roku sygnatura akt V SA/Wa 844/11, którym to wyrokiem Sąd I instancji uchylił obie decyzje organu w części dotyczącej przyznania tzw. płatności zwierzęcej. Skutkiem tego było ponowne rozpoznanie sprawy przed organami administracji publicznej i wydanie w tym zakresie decyzji administracyjnych objętych niniejszym postępowaniem.
41 W pierwszej kolejności należy zauważyć, że w przywołanym wyżej wyroku NSA zaakceptował stanowisko WSA w W., iż przy wykładni § 10 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 roku należy uwzględnić regulacje unijne, a nadto stwierdził, że organ jest zobligowany do zawarcia w uzasadnieniu decyzji ustaleń faktycznych koniecznych dla rozważenia możliwości zastosowania w sprawie regulacji zawartych w § 10 ust. 3 w/w rozporządzenia.
42 Przypomnieć więc należy, że rozporządzenia jako jedna z form wtórnego prawa wspólnotowego, są aktami prawnymi, które obowiązują w całości i podlegają bezpośredniemu stosowaniu w państwach członkowskich. Bezpośrednia skuteczność związana jest z tym, że normy prawa wspólnotowego podlegające bezpośredniemu stosowaniu "winny wywierać w całości właściwe im skutki prawne, w sposób jednolity we wszystkich państwach członkowskich, od momentu wejścia w życie i przez cały okres obowiązywania" (por. wyrok ETS z dnia 9 marca 1978 r. w sprawie Amministrazione delle Finanze dello Stato przeciwko Simmenthal SpA, C - 106/77, ECR 1978, s. 629). Wskazana powyżej okoliczność bezpośredniego stosowania rozporządzenia w państwach członkowskich nie wyklucza jednakże nałożenia na państwa członkowskie obowiązku wydania odpowiednich aktów normatywnych (przepisów wykonawczych), gdy wymagają tego przepisy rozporządzenia. Europejski Trybunał Sprawiedliwości wskazał, że jeżeli to na państwach członkowskich spoczywa obowiązek wykonania rozporządzenia, to takie wykonanie musi być spełnione zgodnie z prawem krajowych w zakresie dotyczącym formy i trybu (por. wyrok ETS z dnia 6 czerwca 1972 r. w sprawie Schlüter & Maack przeciwko Hauptzollamt Hamburg - Jonas, 94/71, ECR 1972, s. 307).
43 Mając na uwadze, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego jest wynikiem działań wykonawczych w stosunku do wskazanych rozporządzeń wspólnotowych, odtworzenie normy prawnej stanowiącej podstawę przyznania skarżącemu uprawnienia do płatności zwierzęcej z tytułu przejęcia (nabycia) gospodarstwa rolnego uwzględniać musi wnioski wypływające z obowiązującego w tym zakresie prawa wspólnotowego.
44 W związku z powyższym zauważyć należy, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 roku ustanawiające szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina, w zakresie odnoszącym się do "przekazania gospodarstwa" określa przede wszystkim jego dopuszczalną formę prawną. Przyjmując, że "przekazanie" wyraża się w sprzedaży, dzierżawie lub jakiejkolwiek innej transakcji podobnego rodzaju, rozporządzenie zezwala, by forma ta odnosiła się nie do gospodarstwa, ale do "danych jednostek produkcyjnych". Dzięki temu, przekazanie gospodarstwa rolnego jako całości może być zrealizowane pomiędzy przejmującym a przekazującym w postaci przekazania "danych jednostek produkcyjnych", a więc działek rolnych, pod różnymi tytułami prawnymi w stosunku do każdej z nich.
45 Ponadto przypomnieć należy, że zagadnienia dotyczące uprawnienia do "płatności zwierzęcej" w sytuacji przekazania gospodarstwa rolnego innemu rolnikowi były wielokrotnie przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2007 r. (§ 4) i 2008 r. (§ 5), gdzie uregulowania co do warunków uzyskania uprawnienia do "płatności zwierzęcej" były ukształtowane podobnie (por. wyrok NSA z dnia 10 sierpnia 2010 r., sygn. akt II GSK 722/09, wyrok NSA z dnia 13 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 997/09, wyrok NSA z dnia 28 stycznia 2011 r., sygn. akt II GSK 108/10, wyrok NSA z dnia 16 marca 2011 r., sygn. akt II GSK 361/10, wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2011 r., sygn. akt II GSK 447/10). Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że wobec jednoznacznej treści przepisów prawa, uprawnienie do "płatności zwierzęcej" należy wiązać z sytuacją rolnika ubiegającego się o tę płatność, a nie jego poprzednika, zaś w przypadku przekazania gospodarstwa sytuacja prawna przekazującego, co do zasady, nie wpływa na sytuację prawną przejmującego i nie można uznać, że ma on takie uprawnienia, jak gdyby posiadał gospodarstwo i zwierzęta w okresie referencyjnym. Podkreślić należy, że na podstawie szczególnych uregulowań przyjętych w trzech kolejnych rozporządzeniach Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w roku przekazania gospodarstwa przejmujący otrzymywał płatność na takich zasadach jak przekazujący (§ 6 rozporządzenia z 2007 r., § 8 ust. 2 rozporządzenia z 2008 r. i § 12 ust. 4 rozporządzenia z 2009 r.).
46 W orzecznictwie NSA prezentowane jest stanowisko, które skład NSA orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, że rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2009 r. wprowadziło natomiast nowe uregulowanie zawarte w § 10 normujące w sposób korzystny sytuację prawną nabywcy gospodarstwa w kolejnych latach po roku przejęcia gospodarstwa (por. wyrok NSA z 3.10.2011 roku sygn. akt II GSK 896/10 niepublikowany).
47 Stosownie do treści § 10 ust. 1 w/w rozporządzenia, w przepisie tym uregulowana jest sytuacja prawna następcy, który sam nie spełnia warunków do przyznania "płatności zwierzęcej". To nowe uregulowanie pozwala mu "korzystać" z sytuacji prawnej poprzednika, jeżeli poprzednik ten, co najmniej raz, uzyskał "płatność zwierzęcą" na podstawie rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2007 r., 2008 r. lub 2009 r.
48 Natomiast w § 10 ust. 3 w/w rozporządzenia uregulowana jest sytuacja prawna nabywcy gospodarstwa, który sam spełnia warunki do przyznania "płatności zwierzęcej" (posiadał zwierzęta w okresie referencyjnym, otrzymał płatność uzupełniającą w 2006 r.), a ponadto nabył gospodarstwo od rolnika, który co najmniej raz uzyskał "płatność zwierzęcą" na podstawie rozporządzeń Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 2007 r., 2008 r. lub 2009 r. (czyli nabył gospodarstwo od rolnika, który także spełniał warunki do przyznania "płatności zwierzęcej"). Taki nabywca otrzymuje płatność, która zostaje wyliczona na podstawie sumy maksymalnej powierzchni ustalonej dla zbywcy i nabywcy. Jednocześnie zauważyć należy, że taki sposób obliczania "płatności zwierzęcej" obowiązuje dla nabywcy w kolejnych latach następujących po roku przekazania (§ 10 ust. 4 rozporządzenia).
49 W związku z powyższym w ocenie NSA skoro płatności mają charakter przedmiotowy i odnoszą się do posiadanych gruntów rolnych to w przypadku przeniesienia posiadania działek rolnych podmiot je nabywający nabywa jednocześnie samodzielne uprawnienie do złożenia wniosku o przyznanie płatności do nabytych działek, z tym jednakże zastrzeżeniem, że wniosek taki, by był skuteczny, a więc wiązał się z otrzymaniem pomocy, musi być między innymi złożony w ustawowym terminie. W tym stanie rzeczy "nabycie’, o którym mowa w § 10 ust. 3 w/w rozporządzenia może być rozumiane jako przekazanie "danych jednostek produkcyjnych", a więc działek rolnych, pod różnymi tytułami prawnymi w stosunku do każdej z nich. W tym stanie rzeczy także przeniesienie posiadania, po wygaśnięciu umowy dzierżawy, działek gruntu stanowiących własność rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności "zwierzęcej" może być objęta pojęciem "nabycia", o którym mowa w tym przepisie prawa. Z tych względów przy ocenie przesłanek warunkujących zastosowanie w sprawie regulacji określonej w § 10 ust. 3 w/w rozporządzenia należy uwzględnić przedstawioną wykładnię.
50 Nadto zauważyć należy, że podnoszone przez Sąd I instancji argumenty związane z treścią § 5b ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 roku w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego winny być rozważone przy uwzględnieniu przedstawionych wyżej uwag oraz okoliczności stanu faktycznego, z którego wynika, że skarżący od 2001 roku był właścicielem gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziły także działki gruntu objęte umową dzierżawy i których posiadanie skarżący odzyskał w 2009 roku na skutek wygaśnięcia umowy dzierżawy, a które to okoliczności były znane organowi. Pamiętać bowiem należy, że czym innym będzie działanie na podstawie wniosku, a czym innym wyjaśnienie okoliczności zawartych we wniosku jeżeli budzą one wątpliwości organu. Dla wyjaśnienia tych wątpliwości można podjąć określone czynności kontrolne.
51 Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny biorąc pod uwagę treść art. 188 w p.p.s.a., w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 9 kwietnia 2015 roku o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2015, poz. 658), w związku z art. 2 ustawy z 9 kwietnia 2015 roku uznał, że istota sprawy została dostatecznie wyjaśniona i w oparciu o tę podstawę prawną uchylając zaskarżone orzeczenie rozpoznała skargę.
52 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie z art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 185 § 1 p.p.s.a. i w związku art. 145 § 1 pkt 1 lit.a p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 200 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.
Powołane przepisy
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 7
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 8
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 10
- Kodeks postępowania administracyjnego, art. 77 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 1
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 2
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 3 (§ 2)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 133 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 134 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 141 (§ 4)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 145 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 151
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 174
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 185 (§ 1)
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 188
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 200
- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 203