Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r., II GSK 1762/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 marca 2017 r., II GSK 1762/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia del. WSA Pamela Kuraś-Dębecka Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 23 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. W. A., J. R. Spółki jawnej w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1796/14 w sprawie ze skargi A. W. A., J. R. Spółki jawnej w P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2014 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od A. W. A., J. R. Spółki jawnej w P. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z dnia 17 grudnia 2014 r., sygn. akt VI SA/Wa 1796/14 oddalił skargę A (dalej: skarżąca lub spółka) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: GITD) z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej.

3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu 16 lipca 2013 r. w Bydgoszczy na ul. Nowotoruńskiej zatrzymano do kontroli pojazd członowy składający się z dwuosiowego ciągnika marki Man o nr rej. [...] wraz z trzyosiową naczepą marki Kassbohrer o nr rej. [...]. Zespołem pojazdów kierował B R, który wykonywał przejazd z ładunkiem podzielnym w postaci papieru umieszczonego na paletach w imieniu skarżącej. Z przebiegu kontroli sporządzono protokół. Stwierdzono, że kontrolowany pojazd członowy poruszając się drogą powiatową o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t przekroczył dopuszczalny nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu.

4 Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...]Kujawsko-Pomorski Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.

5 Orzekając na skutek odwołania GITD decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...]utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał w szczególności, że w wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu członowego stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnych norm: nacisk pojedynczej osi napędowej 11,8 t (po odjęciu błędu pomiaru w wysokości 2% zaokrąglonych w górę do 0,1 t) - przekroczenie o 3,8 (przekroczenie o 38%). W ocenie organu II instancji stwierdzone naruszenia na drodze o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t uzasadniały nałożenie kary na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. 2012, poz. 1137 ze zm. - dalej: p.r.d.). Zdaniem organu odwoławczego w sprawie nie zaistniały przesłanki do umorzenia postępowania administracyjnego na podstawie art. 140 aa ust. 4 p.r.d. Ponadto w ocenie GITD strona nie dostarczyła dowodów z których wynikałoby wyłączenie jej odpowiedzialności za brak wymaganego zezwolenia.

6 Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia o oddaleniu skargi, Sąd I instancji w pierwszej kolejności wskazał przepisy prawne mające zastosowanie w sprawie oraz odniósł się do ustalonego stanu faktycznego. Zdaniem Sądu I instancji organy administracji drogowej słusznie przyjęły, że podnoszone przez skarżącą okoliczności nie usprawiedliwiają powstania naruszenia, a tym bardziej nie świadczą o dochowaniu należytej staranności w realizacji przez podmiot wykonujący przejazd czynności związanych z przewozem, jak również nie uprawdopodobniają, że przewoźnik nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Za gołosłowne uznał WSA wyjaśnienia skarżącej, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem. Jednocześnie Sąd I instancji wskazał, że samo skierowanie pracowników na szkolenia nie zwalania skarżącej z odpowiedzialności za naruszenie przepisów prawa ruchu drogowego.

7 Zdaniem Sądu I instancji zasadne jest stanowisko organów, że w sprawie nie miał zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 p.r.d., bowiem przewożony ładunek (papier na paletach) nie był ładunkiem sypkim. W ocenie WSA w zaistniałych okolicznościach sprawy nie można uznać, że skarżąca jako profesjonalny podmiot uczyniła wszystko, czego można od niej rozsądnie wymagać przy organizacji przewozu, tak aby uniknąć naruszenia prawa.

8 WSA podzielił pogląd reprezentowany w orzecznictwie, zgodnie z którym odpowiedzialność przewoźnika ma charakter obiektywny. Organy administracji ustalają jedynie, czy doszło, czy nie doszło do naruszenia przepisów ustawy. W przypadku stwierdzenia naruszeń, po stronie organu powstaje obowiązek nałożenia stosownej kary pieniężnej i od obowiązku tego organ administracji odstąpić nie może. Oznacza to, że odpowiedzialność administracyjna przewoźnika jest niezależna od winy, czy dobrej lub złej woli, wystarczające jest stwierdzenie samego faktu nieprzestrzegania nałożonych obowiązków. Dlatego też, co do zasady, bez znaczenia są okoliczności w jakich doszło do powstania naruszeń.

9 W konkluzji Sąd i instancji wskazał, że wobec stwierdzenia przekroczenia nacisku pojedynczej osi napędowej o 38% na drodze, po której mogą poruszać się pojazdy o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi do 8 t, organy administracji drogowej zasadnie nałożyły na skarżącą karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII.

10 Skarżąca zaskarżając wyrok w całości domaga się na podstawie art. 188 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) jego uchylenia w całości oraz rozpoznania skargi poprzez uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

11 Skarżąca zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła na podstawie art. 174 ust. 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., co skutkowało błędnym przyjęciem przez WSA w Warszawie, że w sprawie nie zachodzą przesłanki w rozumieniu art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. determinujące niewszczęcie postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, względnie umorzenie postępowania wszczętego w tej sprawie.

12 Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżąca przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

13 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

14 Zgodnie z treścią art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego.

15 Stosownie do treści art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów procesowych, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

16 Skarga kasacyjna spółki oparta została na podstawie kasacyjnej z art. 174 pkt 1 p.p.s.a. Na tej podstawie spółka zarzuciła wyrokowi Sądu I instancji naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., co doprowadziło do błędnego przyjęcia przez ten Sąd, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły przesłanki skutkujące koniecznością wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej z tytułu wykonywanego przejazdu pojazdem po drodze z naruszeniem przepisów prawa.

17 Zarzut tak sformułowany nie ma prawnego usprawiedliwienia, zatem nie mógł prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku. Wobec tego skarga kasacyjna podlegała oddaleniu.

18 W ocenie NSA istnieją dwa powody uznania zarzutu kasacyjnego za chybiony. Pierwszy ma charakter formalny. Sąd II instancji zauważa i podkreśla, że stosownie do treści art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna to formalny środek prawny. Skuteczność tej skargi jest wprost powiązana z koniecznością wypełnienia prawem nakazanych warunków. Braki w zakresie wymogów formalnych, co do zasady uniemożliwiają rozpoznanie skargi kasacyjnej, a w niektórych wyjątkowych sytuacjach stwarzają możliwość tylko ograniczonego odniesienia się do zarzutów przez Sąd II instancji.

19 Zakres takiego działania NSA wynika z uchwały z dnia 26 października 2009 r., I OPS 10/09, ONSAiWSA 2010, nr 1, poz. 1. Wychodząc z takiego założenia stwierdzić należy, że skarga kasacyjna spółki nie spełnia wszystkich wymogów formalnych przewidzianych ustawą dla tego środka prawnego. Przede wszystkim nie wskazuje naruszonych przez Sąd I instancji przepisów stosowanych przez ten Sąd. Przepisy prawne, które zostały w zarzucie zawarte nie są tymi, które mógł naruszyć Sąd I instancji, bo są to przepisy stosowane przez organy transportu drogowego w postępowaniu administracyjnym. Sąd I instancji nie wykonuje administracji, zatem nie stosuje materialnego prawa administracyjnego wprost jak wskazuje skarga kasacyjna, ale kontroluje sposób stosowania tego prawa. Zatem skarga kasacyjna powinna konkretyzować przepisy naruszone przez Sąd I instancji podczas prowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji, a nie przepisy stosowane przez organy.

20 Pojawienie się takiej wady w skardze kasacyjnej ma ten skutek, że Sąd II instancji może dokonać kontroli skarżonego wyroku tylko w takim zakresie, jaki można ustalić na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, o ile z jego treści daje się wyprowadzić stanowisko strony skarżącej kasacyjnie w jakim zakresie i w jaki sposób zarzuca Sądowi I instancji naruszenie przepisów, które były stosowane w postępowaniu sądowoadministracyjnym.

21 W rozpoznawanej sprawie należy przyjąć na podstawie uzasadnienia skargi kasacyjnej, że wyrok Sądu I instancji narusza art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., bo oddalona została skarga spółki, w sytuacji gdy były podstawy do jej uwzględnienia, gdyby Sąd I instancji dokonał poprawnego stosowania art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d., więc przyjąłby, że naruszenie przepisów prawa w związku z wykonywanym przejazdem samochodu spółki było skutkiem, który zaistniał pomimo tego, że spółka dochowała należytej staranności w realizacji czynności przewozu oraz że nie miała wpływu na powstanie tych naruszeń.

22 Zdaniem Sądu II instancji – i to jest drugi powód niezasadności zarzutu – stanowisko spółki nie ma oparcia w przepisach prawa. W orzecznictwie NSA nie budzi wątpliwości pogląd, zgodnie z którym art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. może mieć zastosowoanie tylko w tych sytuacjach, w których należyta staranność w wykonywaniu czynności przewozowych i brak wpływu na powstałe naruszenia ma charakter obiektywny i nie jest skutkiem funkcjonowania przedsiębiorcy. Okoliczności podnoszone przez spółkę nie spełniają tych kryteriów, zwłaszcza nie można w tych kategoriach traktować szkolenia kierowców i wykazywanie bezpośredniego wpływu przedsiębiorcy na ich działania. Oceny tych faktów nie zmienia przyjęcie odpowiedzialności za naruszenia prawa przez jednego z kierowców. Przewozu dokonuje przedsiębiorca, który odpowiada także za działania swoich pracowników -kierowców. Tym samym spółka nie wykazała, żeby w sprawie dochowała należytej staranności i nie miała wpływu na naruszenie prawa, tym samym nie można uznać, że art. 140aa ust. 4 pkt 1 p.r.d. został wadliwie niezastosowany.

23 Z tych wszystkich powodów oraz ze względu na treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak na wstępie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.