Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014 r., II GSK 1730/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 grudnia 2014 r., II GSK 1730/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędziowie NSA Krystyna Anna Stec Sędzia del. WSA Stefan Kowalczyk (spr.) Protokolant Marcin Chojnacki po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12 w sprawie ze skargi C. W. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z dnia 22 maja 2013 r. sygn. akt III SA/Kr 1284/12, Wojewódzki Sąd

3 Administracyjny w K. (dalej: Sąd I instancji) uwzględniając skargę C.

4 W. (dalej: Skarżącej) uchylił decyzję Dyrektora M. Oddziału

5 Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Dyrektor

6 ARiMR), z dnia [...] r., nr [...]i poprzedzającą ją decyzję

7 Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w

8 C. D. z dnia [...] ., wydaną w przedmiocie przyznania

9 płatności bezpośredniej na rok [...] obejmującej jednolitą płatność obszarową,

10 uzupełniającej obszarowej i płatności do krów oraz nałożenia sankcji.

11 Ze stanu sprawy przyjętego przez sąd pierwszej instancji wynikało, że :

12 W dniu [...]r. do Biura Powiatowego ARiMR w C. D.

13 wpłynął wniosek Skarżącej o przyznanie płatności bezpośredniej (OB) na rok[...],

14 obejmujący jednolitą płatność obszarową (JPO), uzupełniającą płatność

15 bezpośrednią do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych

16 na trwałych użytkach zielonych (tzw. płatność zwierzęcą - PZ) i płatność do krów i

17 owiec (PK). Wniosek obejmował przyznanie płatności do zadeklarowanego obszaru

18 działek rolnych o pow. [...] ha (do płatności [...]),[...] ha ( do płatności

19 uzupełniającej [...]) i 10 sztuk samic z gatunku bydło domowe ([...]).

20 Zgodnie z zapisami w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych, na

21 dzień [...] r. posiadaczem zgłoszonych przez Skarżącą sztuk bydła był jej

22 mąż T. W. Skarżąca pozostawała z nim we wspólności majątkowej

23 małżeńskiej, prowadziła wspólne gospodarstwo rolne i jest współposiadaczem

24 zwierząt ujawnionych do płatności do krów i owiec.

25 W toku postępowania mąż Skarżącej złożył oświadczenie, że pozostaje w

26 związku małżeńskim ze Skarżącą i wyraża zgodę na uwzględnienie zwierząt

27 będących w jego posiadaniu, przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje

28 płatność zwierzęca. Złożył także oświadczenie o wyrażeniu zgody na uwzględnienie

29 zwierząt, których był współposiadaczem, do płatności do krów i owiec, o którą ubiega

30 się Skarżąca. Jednocześnie wskazał, iż ubiega się też o płatność do krów.

31 Decyzją z [...]r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w

32 C. D. przyznał Skarżącej płatność [...] i [...] do powierzchni

33 zadeklarowanej, za [...] r. Odmówił natomiast przyznania płatności do krów i owiec

34 ([...]) i nałożył sankcję, argumentując, iż podane zwierzęta, na dzień [...]r.,

35 nie przebywały według danych systemowych w siedzibie Skarżącej, tylko jej

36 małżonka, a zdaniem organu posiadanie zwierząt które są zarejestrowane na

37 wnioskodawcę jest podstawowym kryterium przyznania wnioskowanej płatności.

38 Od powyższej decyzji Skarżąca złożyła odwołanie, wskazując, że zwierzęta

39 zarejestrowane są na jej męża, z którym wspólnie prowadzi gospodarstwo rolne i nie

40 posiada rozdzielności majątkowej.

41 Decyzją z dnia [...]. Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy zaskarżone

42 rozstrzygnięcie.

43 W uzasadnieniu podtrzymał stanowisko organu pierwszej instancji,

44 wymieniając jako przyczynę odmowy przyznania płatności do krów i owiec ([...]) to, że

45 zgłoszone do tej płatności sztuki bydła, nigdy nie były zarejestrowane w siedzibie

46 stada Skarżącej. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2b, 2c i ust. 7 ustawy z dnia 26

47 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (

48 Dz.U. z 2008.170.1051, dalej ustawa o płatnościach bezpośrednich) płatność do

49 krów i owiec ([...]) może być przyznana tylko rolnikowi, który złożył wniosek o

50 płatność [...]i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada krowy uprawniające

51 do płatności [...] (w odpowiednim wieku i ilości), zarejestrowane na siebie, w

52 odpowiednim dla ww. płatności terminie, w prowadzonym przez ARiMR odpowiednim

53 rejestrze dotyczącym zwierząt gospodarskich.

54 Natomiast brak zarejestrowania zwierzęcia zgłaszanego do płatności [...] na

55 osobę wnioskującą o przyznanie tych płatności, oznacza brak możliwości uzyskania

56 w/w płatności.

57 Zgody, o której mowa w art. 7 ust. 7 ww. ustawy udzielić może natomiast

58 jedynie osoba, na którą takie zwierzę zgłaszane do płatności [...] nie jest

59 zarejestrowane, ale która jest jego współposiadaczem (np. mąż osoby zgłaszającej

60 ww. zwierzę do płatności). Przepis ten powinien być bowiem odczytywany w

61 powiązaniu z przepisem art. 7 ust. 2b pkt 2 lit. b, wskazującym na podmioty które

62 mogą starać się o ten rodzaj wsparcia.

63 W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. Skarżąca

64 zarzuciła błędną interpretację art. 7 ust. 2b i 2c oraz ust. 7 ustawy o płatnościach

65 bezpośrednich, a także naruszenie art. 7, art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.

66 W uzasadnieniu powołała się na złożone do akt sprawy oświadczenia męża

67 wyrażające zgodę na zakwalifikowanie zgłoszonych zwierząt do płatności [...] i [...].

68 Podniosła też, że współposiada wraz z mężem zgłoszone zwierzęta na prawach

69 wspólności majątkowej małżeńskiej.

70 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

71 Wyrokiem z 22 maja 2013 r. (sygn. akt III SA/Kr 1284/12) Wojewódzki Sąd

72 Administracyjny w K. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją

73 decyzję organu I instancji oraz zasądził od Dyrektora ARiMR na rzecz Skarżącej

74 kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

75 W ocenie Sądu I instancji, organy dopuściły się naruszenia przepisów prawa

76 procesowego poprzez nieodniesienie się do konsekwentnie podnoszonego zarzutu,

77 iż Skarżąca wraz z małżonkiem są współwłaścicielami i współposiadaczami

78 gospodarstwa rolnego na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, w tym

79 również stada bydła.

80 Nadto, w ocenie Sądu, interpretacja art. 7 ustawy o płatnościach w ramach

81 systemu wsparcia bezpośredniego, dokonana przez organy, nie znajduje

82 potwierdzenia w treści tego przepisu.

83 Podkreślił, że warunkiem przyznania wsparcia specjalnego w formie płatności

84 do krów i owiec ([...]) jest spełnienie w danym roku warunków do przyznania jednolitej

85 płatności obszarowej oraz posiadanie w dniu [...] danego roku, co najmniej [...]

86 samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy życia,

87 znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod względem

88 gospodarczym lub środowiskowym. Potwierdzeniem stanu posiadania jest wpis

89 dokonany w rejestrze zwierząt, zawierający dane posiadacza zwierzęcia. W

90 przypadku gdy zwierzę, o którym mowa w art. 7 ust. 2b pkt 2 cyt. ustawy, w dniu 31

91 maja danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub

92 płatność do krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali

93 współposiadacze wyrażą zgodę.

94 Zwrócił jednocześnie uwagę, że choć w powołanej ustawie nie zdefiniowano

95 pojęcia posiadania, to w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się

96 cywilistyczne znaczenie tego pojęcia (art. 336 k.c.).

97 Zdaniem Sądu, sam wpis do rejestru nie przesądza o tym czy wnioskodawca

98 jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt czy nie. Dlatego organy powinny ustalić

99 zaistnienie w sprawie przesłanki posiadania zgłoszonego do płatności bydła również

100 na podstawie innych dowodów, po rozważeniu całości materiału dowodowego

101 zebranego w sprawie. Wskazał przy tym, że Skarżąca jest współwłaścicielem

102 zgłoszonych zwierząt oraz, że mąż Skarżącej złożył oświadczenie, z którego wynika

103 fakt współposiadania tych zwierząt wspólnie ze Skarżącą. Zarzucił również, że

104 Dyrektor ARiMR nie wyjaśnił, z jakich powodów w oświadczeniu wskazał, iż ubiega

105 się o płatność do krów i owiec ([...]).

106 W ocenie Sądu I instancji, tym samym doszło do naruszenia art. 7 ustawy o

107 płatnościach bezpośrednich poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że przepis ten

108 nie daje możliwości przyznania płatności do krów i owiec ([...]) także rolnikowi, który

109 złożył wniosek o płatność [...] i może ją otrzymać oraz posiada lub współposiada

110 krowy uprawniające do płatności [...], które są zarejestrowane na współposiadacza

111 tych zwierząt, nie wnioskującego o wsparcie tego rodzaju.

112 Zdaniem Sądu I instancji wykładnia przepisu zastosowana przez Dyrektora

113 ARiMR w sposób nieuprawniony pozbawia możliwości ubiegania się o płatności PK

114 tych współposiadaczy, którzy nie widnieją w rejestrze jako posiadacze zgłoszonego

115 bydła. Tym bardziej, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie identyfikacji i

116 rejestracji zwierząt (Dz.U. z 2008, Nr 204, poz. 1281) oraz rozporządzenia Ministra

117 Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 16 czerwca 2004 r. w sprawie szczegółowego

118 zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarskich oznakowanych

119 (Dz. U. z dnia 2 lipca 2004 r.), nie wynika obowiązek zamieszczania w rejestrze

120 danych na temat współposiadaczy.

121 We wniesionej od ww. wyroku skardze kasacyjnej, Dyrektor ARiMR wniósł o

122 uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sąd I instancji,

123 zarzucając:

124 I. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a. poprzez uwzględnienie skargi i

125 uchylenie decyzji pomimo braku naruszenia prawa materialnego, braku naruszenia

126 prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania i braku naruszenia prawa

127 procesowego,

128 II. naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i

129 niewłaściwe zastosowywanie art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz ust. 7

130 ustawy z dnia 26 stycznia 2007r. o płatnościach w ramach systemu wsparcia

131 bezpośredniego poprzez błędne przyjęcie, że:

132 - przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt

133 gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania

134 zwierząt i zakwalifikowanie ich do płatności,

135 - zwierzęta zarejestrowane nie na stronę, lecz na małżonka strony,

136 niedeklarującego jednocześnie gruntów do płatności, mogą być uwzględnione do

137 płatności za zgodą tegoż małżonka.

138 W treści uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazał na błędne uznanie przez Sąd

139 I instancji naruszenia art. 3 ust. 1 w zw. z ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

140 bezpośrednich bowiem ustawodawca w art. 7 ust. 2b pkt 2) lit. a) w zw. z ust. 2c oraz

141 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, ograniczył środki dowodowe w zakresie

142 wykazania faktu posiadania bydła wyłącznie do rejestru zwierząt gospodarczych.

143 Organ nie był bowiem zobowiązany do dokonywania dodatkowych wyjaśnień i

144 udowadniania faktu posiadania zwierząt w sytuacji, gdy to Skarżąca nie wykazała się

145 stosownym wpisem w rejestrze zwierząt, wymaganym ustawowo. Nie był również

146 zobowiązany do wyjaśnienia przyczyn złożenia omyłkowego oświadczenia małżonka

147 Skarżącej w sytuacji, gdy nie miało ono znaczenia w sprawie.

148 Jego zdaniem, wskazane przez Sąd I instancji naruszenie przez organ art. 3

149 ust.1 w zw. z ust 2 pkt 2 ustawy o płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 kpa,

150 wynika tylko z przyjęcia wyżej przytoczonej wykładni art. 7 ust. 2b w zw. z ust. 2c

151 oraz ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, stąd też uwzględnienie ww.

152 argumentacji Dyrektora ARiMR jednocześnie wpływa na zanegowanie stanowiska

153 Sądu I instancji.

154 Nie podzielił również poglądu Sądu I instancji, co do tego iż fakt posiadania

155 (współposiadania) zwierzęcia może być badany wszelkimi dostępnymi środkami

156 dowodowymi. Stwierdzenie takie stoi w sprzeczności z zapisem ustawy o

157 płatnościach bezpośrednich, która wpisowi do rejestru przypisuje wyłączną moc

158 dowodową w tym względzie. Przepis art. 7 ust. 2b pkt 2 lit c) ustawy o płatnościach

159 bezpośrednich nie daje możliwości przyznania płatności rolnikowi, który złożył

160 wniosek o płatność [...] oraz posiada (współposiada) krowy uprawnione do płatności

161 ([...]), ale zwierzęta te są zarejestrowane na współposiadacza tych zwierząt nie

162 wnioskującego o wsparcie. Przepis ten stanowi bowiem, iż posiadanie zwierząt musi

163 wynikać z zapisów rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych. Brak więc

164 zarejestrowania zwierzęcia zgłoszonego do płatności [...] na osobę wnioskująca o

165 płatność oznacza brak możliwości uzyskania ww. płatności do takiego zwierzęcia.

166 Natomiast zgodę, o której mowa w art. 7 ust. 7 ustawy, udzielić może tylko

167 osoba, na którą takie zwierzę nie jest zarejestrowane, ale która jest jego faktycznym

168 współposiadaczem i jednocześnie nie stara się o płatność.

169 Przepis ten musi być bowiem odczytywany łącznie z przepisem art. 7 ust. 2b

170 pkt 2 lit a) wskazującym na podmioty mogące starać się o ten rodzaj wsparcia - tj.

171 osoby, które spełniają warunki uzyskania płatności [...]. A contrario, osoby, które

172 takiego warunku nie spełniają, nie starają się bowiem o tą płatność, nie mogą też

173 otrzymać płatności [...].

174 Natomiast zgoda wyrażona przez współwłaściciela pozwala uniknąć sytuacji,

175 gdy poprawny pod względem administracyjnym wniosek byłby negowany z uwagi na

176 kwestie związane z cywilnymi prawami współposiadaczy do dysponowania

177 zwierzęciem zgłaszanym do płatności

178 Wskazał również, że nie ma żadnego znaczenia dla sprawy fakt, iż mąż

179 Skarżącej złożył oświadczenie, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie

180 zwierząt do płatności [...], w którym wskazał, iż stara się o tę płatność. Mąż Skarżącej

181 bowiem, nie deklarował gruntów do płatności [...], co warunkuje otrzymanie

182 płatności [...]. Natomiast gdyby złożył oświadczenie bez powyższego wskazania, iż

183 wyraża zgodę na zadeklarowanie przez Skarżącą krów, będących przedmiotem

184 współwłasności, do płatności [...], to zgoda taka nie mogłaby być uwzględniona przez

185 organ, gdyż krowy zarejestrowane były na męża Skarżącej a nie na nią, czego

186 wyraźnie wymaga przepis art. 7 ust. 2b ustawy o płatnościach bezpośrednich.

187 Wskazał również, że z ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie

188 identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz z rozporządzenia w sprawie szczegółowego

189 zakresu danych zamieszczanych w rejestrze zwierząt gospodarczych

190 oznakowanych, nie wynika obowiązek zmieszczenia w rejestrze danych na temat

191 współposiadaczy. Nie przesądza to jednak o wadliwości wykładni zastosowanej

192 przez organ, gdyż po pierwsze, świadczy to właśnie o tym, że zwierzęta są

193 rejestrowane zgodnie z tymi przepisami zawsze tylko na jedną osobę, a ponadto

194 zasady płatności określa generalnie ustawa o płatnościach bezpośrednich, która w

195 tym względzie ma pierwszeństwo zastosowania, a odsyła tylko w kwestiach

196 szczegółowych do innych przepisów.

197 Zwrócił uwagę, że

198 Wskazał również, że zasady finansowe w tym zakresie określono w

199 Rozporządzeniu Rady (WE) NR 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009r. ustanawiające

200 wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach

201 wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników,

202 zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr

203 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie 1782/2003 (Dz.U.UE L z dnia 31 stycznia

204 2009 r.) m.in. w art. 68 i nast. rozporządzenia. Państwa członkowskie natomiast

205 mogą doprecyzować sposób przyznawania płatności w zakresie nieuregulowanym

206 przepisami UE.

207 Dyrektor ARiMR, zwrócił również uwagę na szczególny charakter płatności

208 [...], które są świadczeniami dodatkowymi z tytułu samego posiadania krów, nie

209 wiążą się zaś z innymi obowiązkami. Stąd też wykazanie tego posiadania powinno

210 być interpretowane ściśle zgodnie z wymogami ustawowymi.

211 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

212 Skarga kasacyjna okazała się nie uzasadniona.

213 Zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia2002 roku - Prawo o

214 postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej:

215 p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszeniu

216 prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, oraz

217 naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ

218 na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi

219 kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w

220 granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność

221 postępowania.

222 Dyrektor ARiMR zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów

223 postępowania, a więc art. 145 § 1 lit a-c) p.p.s.a., w treści uzasadnienia skargi

224 kasacyjnej nawiązując do art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o płatnościach

225 bezpośrednich oraz art. 80 Kpa. Wywiódł bowiem, że w art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit. a) w

226 zw. z art. 7 ust. 2c i ust. 7 tej ustawy ustawodawca ograniczył środki dowodowe w

227 zakresie wykazania faktu posiadania bydła, wyłącznie do rejestru zwierząt

228 gospodarskich. Zarzucił również że Sąd I instancji nieprawidłowo uznał, iż

229 rozstrzygnięcie nie było poprzedzone wyczerpującym rozpatrzeniem całego materiału

230 dowodowego. Dyrektor ARiMR bowiem przeanalizował kwestie wpisu do rejestru, co

231 stanowiło wyłączny dowód w sprawie. Nie był on zobowiązany do dokonywania

232 dodatkowych wyjaśnień co do faktu posiadania zwierząt, w sytuacji gdy Skarżąca nie

233 wykazała się stosownym wpisem do rejestru zwierząt.

234 Nadto, Dyrektor ARiMR zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego

235 poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit.a) w zw.

236 z art. 7 ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich poprzez błędne

237 przyjęcie, że przepis ten nie stanowi podstawy do uznania, iż jedynie rejestr zwierząt

238 gospodarczych jest dowodem na wykazanie przez wnioskodawcę posiadania

239 zwierząt. Stwierdził również, że zwierzęta zarejestrowane nie na Skarżącą, lecz na

240 jej małżonka, który nie deklarował gruntów do płatności, nie mogą być podstawą do

241 udzielenia jej wsparcia specjalnego jakim jest płatność do krów ([...]), za zgodą tegoż

242 małżonka.

243 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 7 ust. 2b pkt. 2) lit a) w zw. z art. 7

244 ust. 2c oraz art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich, jako zarzutu który ma

245 zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, uznać należy, iż jest on nie

246 uzasadniony.

247 Zgodnie z art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ww. ustawy rolnikowi, który w danym

248 roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o

249 przyznanie tej płatności, przysługuje wsparcie specjalne w formie płatności do samic

250 gatunku bydło domowe (Bos taurus) i do samic gatunku owca domowa (Ovis aries),

251 zwane dalej "płatnością do krów i owiec", o ile w dniu [...] danego roku posiada

252 nie więcej niż [...] z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...]

253 życia, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych,

254 prowadzonego na podstawie przepisów o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

255 Natomiast zgodnie z brzmieniem art. 7 ust. 2 lit c) ww. ustawy płatność do

256 krów i owiec przysługuje do zwierząt, o których mowa w ust. 2b pkt 2, znajdujących

257 się w dniu [...]danego roku w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod

258 względem gospodarczym lub środowiskowym, co potwierdza wpis do rejestru

259 zwierząt gospodarskich oznakowanych, prowadzonego na podstawie przepisów o

260 systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

261 Gdy działka lub zwierzę, o którym mowa w ust. 2b pkt 2, w dniu [...]

262 danego roku jest przedmiotem współposiadania, płatności obszarowe lub płatność do

263 krów i owiec przysługują temu współposiadaczowi, na którego pozostali

264 współposiadacze wyrazili zgodę - art. 7 ust. 7 ww. ustawy.

265 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał,

266 iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich nie przesądza o tym czy tylko wnioskujący

267 o płatność jest posiadaczem zgłaszanych zwierząt, a jednocześnie że wpis ten nie

268 jest jedynym środkiem dowodowym za pomocą którego może on wykazywać, iż jest

269 w posiadaniu zwierząt określonych w art. 7 ust. 2 lit. b) pkt 2 lit. a) ustawy o

270 płatnościach bezpośrednich. Organy przyjęły bowiem, że jedynym kryterium

271 potwierdzającym posiadanie zwierząt było wpisanie rolnika do tzw. rejestru zwierząt

272 gospodarskich oznakowanych.

273 Przepis art. 7 ust. 2a) pkt. 2 lit a) ustawy o płatnościach bezpośrednich nie

274 formułuje bowiem kategorycznego warunku, iż posiadanie każdego z

275 współposiadaczy ubiegającego się o płatność musi wynikać z zapisów rejestru.

276 Wskazuje on jedynie, co wynika z jego sformułowania ( ...co potwierdza wpis do

277 rejestru...), że wpis do rejestru jest przesłanką wskazująca na to, iż dany rolnik jest w

278 posiadaniu zwierząt.

279 Wskazują na to również przepisy ustawy z dnia 2 kwietnia 2004 r. o systemie

280 identyfikacji i rejestracji zwierząt ( Dz.U. z 2004r.91.872 dalej ustawa o identyfikacji i

281 rejestracji zwierząt) oraz z rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia

282 16 czerwca 2004r w sprawie szczegółowego zakresu danych zamieszczanych w

283 rejestrze zwierząt gospodarczych oznakowanych ( Dz.U. 2004.152.1605), bowiem

284 nie przewidują one ujawniania w rejestrze danych na temat współposiadaczy, a

285 jedynie danych posiadacza zwierzęcia gospodarskiego.

286 Zauważyć również należy, że przepisy ustawy o systemie identyfikacji i

287 rejestracji zwierząt również w odniesieniu do bydła odwołują się do rozporządzenia

288 (WE) nr 1760/2000 z dnia 17 lipca 2000 r. ustanawiającego system identyfikacji i

289 rejestracji bydła i dotyczące etykietowania wołowiny i produktów z wołowiny oraz

290 uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 820/97 (Dz. Urz. WE L 204 z 11.08.2000,

291 str. 1, dalej rozporządzenie (WE) nr 1760/2000).

292 Tak więc zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11 lit. a) ustawy o systemie identyfikacji i

293 rejestracji zwierząt posiadaczem zwierzęcia, w odniesieniu do bydła, jest podmiot, o

294 którym mowa w art. 2 tiret trzecie ww. rozporządzenia (WE). Przepis ten stanowi, że

295 jest nim osoba fizyczna lub prawna odpowiedzialna za zwierzęta, na stałe lub

296 tymczasowo, w tym także w czasie transportu oraz na rynku.

297 Natomiast z preambuły rozporządzenia (WE) nr 1760/2000 wynika, że

298 wprowadzenie skutecznego systemu identyfikacji i rejestracji bydła ma na celu

299 utrzymanie i umocnienie zaufania konsumentów do bezpieczeństwa mięsa wołowego

300 poprzez poprawę przejrzystości warunków produkcji produktów mięsnych i ich

301 dystrybucji na rynku, w szczególności, jeżeli chodzi o przejrzystość ciągu informacji,

302 identyfikujących pochodzenie mięsa (pkt 4 i 5 preambuły).

303 Również w myśl art. 9 ust. 1 ustawy o systemie identyfikacji i rejestracji

304 zwierząt posiadacz zwierzęcia gospodarskiego, podmiot prowadzący miejsce

305 gromadzenia zwierząt oraz podmiot prowadzący zakład przetwórczy są obowiązani

306 zgłosić kierownikowi biura powiatowego Agencji, siedzibę stada, miejsce

307 gromadzenia zwierząt oraz miejsce unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich

308 w celu nadania numeru siedziby stada, numeru miejsca gromadzenia zwierząt lub

309 numeru miejsca unieszkodliwiania zwłok zwierząt gospodarskich.

310 Tak więc celem prowadzenia rejestru jest przede wszystkim poddanie kontroli

311 stad zwierząt, w szczególności pod kątem obserwowania zmian ilościowych oraz

312 miejsca pobytu i przemieszczeń stada. Tego typu działania prowadzone są dla

313 zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego co ma na celu

314 ochronę zdrowia ludzi i zwierząt (pkt 6 preambuły rozporządzenia nr 1760/2000).

315 Uznać należy więc, że wpis do rejestru nie ma na celu dokumentowania

316 "posiadania" stada przez danego posiadacza, a służyć ma skutecznemu

317 monitorowaniu przemieszczania się zwierząt, rejestrowania ich miejsca pobytu i ich

318 ilości, celem zapewnienia bezpieczeństwa żywności pochodzenia zwierzęcego. Sam

319 wpis posiadacza ma jedynie na celu ujawnienie osoby za te obowiązki

320 odpowiedzialnej.

321 Dokonując oceny jakim podmiotom i na jakich warunkach przysługuje płatność

322 do krów i owiec należy odnieść się również do przepisów rozporządzenia nr 73/2009

323 i użytych w nim pojęć.

324 Płatność, o którą ubiegała się Skarżąca należy do wsparcia specjalnego, o

325 której mowa art. 131 i w tytule III rozdział 5, m.in.w art. 68 ust. 1 i rozporządzenia

326 Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiające wspólne zasady dla

327 systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i

328 ustanawiające określone systemy wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenia

329 (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające

330 rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. U.UE L09.30.16 ze zm.- zwanego dalej

331 rozporządzeniem nr 73/2009).

332 Płatności określone w tym akcie, jak i w przepisach krajowych m.in. w ustawie

333 o płatnościach bezpośrednich przyznawane są rolnikowi.

334 Przepis art. 2 a rozporządzenia nr 73/2009 zawiera definicję pojęć "rolnik" i

335 "działalność rolnicza". W myśl art. 2a rozporządzenia nr 73/2009 "rolnik" oznacza

336 osobę fizyczną lub prawną lub grupę osób fizycznych lub prawnych, bez względu na

337 status prawny takiej grupy i jej członków w świetle prawa krajowego, których

338 gospodarstwo znajduje się na terytorium Wspólnoty, określonym w art. 299 Traktatu,

339 oraz która prowadzi działalność rolniczą.

340 Natomiast zgodnie z art. 2c rozporządzenia nr 73/2009 "działalność rolnicza"

341 oznacza produkcję, hodowlę lub uprawę produktów rolnych, włączając w to zbiory,

342 dojenie, chów zwierząt oraz utrzymywanie zwierząt do celów gospodarskich, lub

343 utrzymywanie gruntów w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska,

344 zgodnie z art. 6.

345 Mając na uwadze unormowania zawarte w rozporządzeniu nr 73/2009 i w

346 przytoczonych przepisach krajowych przyjąć należy, że ich wykładnia pozwala na

347 stwierdzenie, że uprawnionym do płatności do krów i owiec jest każdy z

348 współposiadaczy zwierząt, będący rolnikiem, a więc i Skarżąca. Przy czym winna

349 ona spełnić w danym roku warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej,

350 złożyć wniosek o przyznanie tej płatności, posiadać w dniu [...] danego roku nie

351 więcej niż [...] samic z gatunku bydło domowe mających co najmniej [...] miesięcy

352 życia i znajdujących się w siedzibie stada położonej w rejonie wrażliwym pod

353 względem gospodarczym lub środowiskowym.

354 Również brzmienie przepisu art. 7 ust. 7 ustawy o płatnościach bezpośrednich

355 koreluje z tak rozumianym art. 7 ust. 2b pkt 2 lit a) tej ustawy, bowiem ustawodawca

356 dopuszcza możliwość nie tylko współposiadania zwierząt o których mowa w art. 7

357 ust. 2b pkt 2 ww. ustawy, ale również możliwość ubiegania się każdego z tych

358 współposiadaczy o płatność do krów i owiec [...]. Stanowi on bowiem, że w

359 przypadku krów czy owiec, które są przedmiotem współposiadania płatność

360 przysługuje temu z współposiadaczowi na którego pozostali współposiadacze wyrażą

361 zgodę.

362 Brak jest natomiast podstaw do różnicowania sytuacji współposiadaczy

363 zwierząt w zależności od tego czy zostali oni wpisani do rejestru

364 Należy przy tym wskazać również na orzeczenia sądów w którym

365 prezentowane jest stanowisko co do znaczenia wpisu do rejestru, wskazujące, że

366 brak jest podstaw prawnych umożliwiających przyjęcie, że organ odmawia

367 przyznania płatności osobie, która nie widnieje w rejestrze, bez zbadania

368 rzeczywistego stanu posiadania. Wpis w rejestrze jest jednym z elementów, które

369 można wziąć pod uwagę przy ustalaniu stanu posiadania, nie można jednak

370 ograniczać się jedynie do tej kwestii ( wyrok NSA z dnia 9 lutego 2010 r. sygn. akt II

371 GSK 354/09, wyrok NSA z dnia 24 września 2009 r. o sygn. akt II GSK 58/09 oraz II

372 GSK 74/09, wyrok NSA z dnia 15 października 2009 r. sygn. akt II GSK 135/09,

373 wyrok WSA w Krakowie z dnia 14 lipca 2010r I SA/Kr 839/10).

374 W związku z powyższym należy podkreślić, iż konsekwencją przyjęcia, że

375 wpis do rejestru zwierząt nie może być jedynym dowodem na potwierdzenie

376 posiadania zwierząt przez rolnika ubiegającego się o płatność do krów i owiec, jest

377 uznanie że Skarżąca będąca współposiadaczem krów, nie będąca wpisanym

378 posiadaczem tych krów do rejestru zwierząt, spełniająca pozostałe warunki od

379 których uzależnione jest przyznanie tej płatności, określone w art. 7 ust. 2c pkt 2 lit a)

380 i 2c ustawy o płatnościach bezpośrednich jest uprawniona do ubiegania się o

381 płatność do krów i owiec.

382 Powyższe stanowisko, stanowi również o niezasadności zarzutu naruszenia

383 art. 145 § 1 pkt. 1 lit c) p.p.s.a. w zw. z art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy o

384 płatnościach bezpośrednich oraz art. 80 Kpa.

385 Organy bowiem wobec przyjęcia, iż wpis do rejestru zwierząt gospodarskich

386 jest jedynym możliwym dowodem na wykazanie posiadania zwierząt określonych w

387 art. 7 ust. 2b pkt. 2 lit c) i ust. 2c nie dokonały również żadnej dodatkowej kontroli,

388 celem zweryfikowania wniosku Skarżącej, opierając się tylko i wyłącznie na wpisie

389 danych do rejestru zwierząt.

390 Podkreślić należy, że zgodnie z art. 3 ust. 1, 2 i 3 ustawy o płatnościach

391 bezpośrednich, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji,

392 zostały wyłączone niektóre z zasad postępowania dowodowego wynikające z

393 kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności zasady w zakresie

394 rozkładu ciężaru dowodu co do zaistnienia określonych faktów.

395 W art. 3 ust. 3 ww. ustawy postanowiono, że ciężar udowodnienia faktu

396 spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Jednakże zgodnie z

397 art. 3 ust. 2 pkt 1 i 2 ww. ustawy organy Agencji mają stać na straży praworządności

398 i wyczerpująco rozpatrzeć cały materiał dowodowy.

399 Organy Agencji mają jednak w związku z twierdzeniami strony obowiązek

400 zgromadzić takie dowody, które pozwoliłyby na zweryfikowanie prawdziwość jej

401 twierdzeń co daje podstawę do wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału

402 dowodowego - art. 3 ust. 2 pkt 2 ustawy o dopłatach bezpośrednich, a więc winny

403 przeprowadzić kontrolę, tak aby skutecznie zweryfikować zgodność tych twierdzeń z

404 warunkami, na jakich przyznawana jest pomoc.

405 W niniejszej sprawie nie podjęto żadnych działań, m.in nie przeprowadzono

406 kontroli poprzestając na ustaleniu wpisu do rejestru. Natomiast Skarżąca

407 konsekwentnie twierdziła, iż wraz z mężem pozostaje w związku małżeńskim na

408 prawach wspólności majątkowej małżeńskiej, wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne

409 i są współposiadaczami zwierząt co do których wnieśli o płatność do krów i owiec.

410 Dodać należy, w odniesieniu do uwag Dyrektora ARiMR, co do oświadczenia

411 męża Skarżącej, w przedmiocie wyrażenia zgody na zgłoszenie zwierząt do płatności

412 PK, w którym wskazał, iż stara się o tę płatność, że Sąd w uzasadnieniu odniósł się

413 do tych okoliczności marginalnie. Kwestia ta nie stanowiła podstawy rozstrzygnięcia i

414 nie ma wpływu na kształt wyroku.

415 Wskazać również należy, iż w skardze kasacyjnej, sformułowano zarzut

416 naruszenia art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b) p.p.s.a ( w kształcie art. 145 § 1 pkt 1 lit a - c)

417 p.p.s.a. wskazanego w oparciu o podstawę naruszenia przepisów postępowania.

418 Jednak poza niejednoznacznym wskazaniem przepisu, skarga nie zawiera jego

419 uzasadnienia. Zarzut ten nie jest również powiązany z odpowiednimi przepisami

420 postępowania. Skarżący ograniczył się jedynie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej do

421 wskazania, iż Sąd nie podniósł zarzutów naruszenia prawa dającego podstawę do

422 wznowienia postępowania. Z tego względu zarzut te uznać należy za

423 nieuzasadniony.

424 W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

425 skargę oddalił.

426 -----------------------

427 3

428 Sygn. akt II GSK 1730/13

429 6

430 9

431 13

432 11

433 7