Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., II GSK 1670/15

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2017 r., II GSK 1670/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Korycińska Protokolant Małgorzata Ciach po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. Spółki z o.o. w L. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 847/14 w sprawie ze skargi A. Spółki z o.o. w L. W. na decyzję Dyrektora D. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] września 2014 r. nr [...] w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 27 marca 2015 r. sygn. akt III SA/Wr 847/14, oddalił skargę A. Sp. z o.o. w L. W. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z [...] września 2014 r. w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej w pomniejszonej wysokości.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia:

4 A. Sp. z o.o. złożyła wniosek do Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Dzierżoniowie (dalej: Kierownik Biura ARiMR) o przyznanie pierwszej płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. W sekcji VII wniosku Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych strona skarżąca zadeklarowała 45 działek ewidencyjnych położonych w powiatach dzierżoniowskim i kłodzkim w gminach D., Ł., N. i K..

5 Skarżąca na 17 działkach rolnych zadeklarowała realizację programu rolnośrodowiskowego, Pakiet 1 - Rolnictwo zrównoważone, wariant 1.1 - Zrównoważony system gospodarowania. W deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych wskazała, iż pakiet ten realizuje na 109,75 ha, jednakże z sumy powierzchni działek rolnych z przypisanym we wniosku pakietem wynikało, że skarżąca zadeklarowała 59,03 ha.

6 W dniu [...] czerwca 2013 r. Kierownik Biura ARiMR wezwał stronę do usunięcia braków formalnych wniosku polegających na niepodaniu powierzchni działek [...] i [...] w granicach działki ewidencyjnej w sekcji VIII wniosku oraz niewskazaniu rośliny uprawianej w plonie głównym na działkach rolnych [...] i [...], w wyniku czego spółka złożyła jego korektę.

7 W dniu [...] października 2013 r. skarżąca zgłosiła zmianę do wniosku, deklarując nowy pakiet 8 - Ochrona gleb i wód, wariant 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy na powierzchni 1,04 ha.

8 Kierownik Biura ARiMR decyzją z [...] lutego 2014 r. przyznał spółce płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości 21207,60 zł do powierzchni stwierdzonej 58,91 ha. Zgodnie z uzasadnieniem organu kwota zmniejszeń wyniosła 43,20 zł i wynikała ze zmniejszenia działki [...] o 0,12 ha.

9 Strona złożyła odwołanie od decyzji wnosząc o "przywrócenie" pakietu 1.1 na powierzchni 109,16 ha oraz pakietu 8.3.1 na powierzchni wnioskowanej 1,06 ha, wskazując na pomyłkę jaka została popełniona przy wypełnianiu wniosku, a mianowicie nie wpisaniu wariantu 1.1 przy działce R o powierzchni 52,88 ha. W odniesieniu do wariantu 8.3.1 strona podała, że poplon został zasiany i jest również wpisany w rejestrze rolnośrodowiskowym jak i w planie zarejestrowanym w B..

10 Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu (dalej: Dyrektor Oddziału ARiMR) decyzją z [...] września 2014 r. uchylił decyzję organu pierwszej instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia.

11 Kierownik Biura ARiMR, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z [...] czerwca 2014 r. przyznał skarżącej płatność rolnośrodowiskową na rok 2013 w wysokości 21.207,60 zł do powierzchni stwierdzonej 58,91 ha. W uzasadnieniu organ podał, że do płatności uwzględniono działki rolne z przypisanym wariantem 1.1. w części szczegółowej wniosku, zawierającej deklaracje działek rolnych. We wniosku skarżąca nie zadeklarowała do płatności rolnośrodowiskowej działek [...], [...] oraz [...] o łącznej powierzchni 55,94 ha. W korekcie wniosku z [...] września 2013 r. skarżąca wycofała z płatności działkę rolną [...]. Wobec różnic powierzchni pomiędzy deklaracją pakietów a częścią szczegółową wniosku skarżącą została zobowiązana do przedstawienia Planu działalności rolnośrodowiskowej. Plan dostarczony przez stronę nie został jednak przez organ uznany za wiarygodny dowód w sprawie, gdyż nie był podpisany ani przez doradcę rolnośrodowiskowego, ani też przez samego rolnika. Kierownik Biura ARiMR podał, że powierzchnia działki [...] została zmniejszona do powierzchni ewidencyjno-gospodarczej P., natomiast zmiana z [...] października 2013 r. polegająca na dodaniu nowego wariantu 8.3.1 nie mogła zostać uznana, ponieważ została złożona po ostatecznym terminie na dokonywanie tego typu zmian.

12 Spółka złożyła odwołanie od decyzji.

13 Dyrektor Oddziału ARiMR decyzją z [...] września utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

14 W uzasadnieniu organ podał, że strona w części VIII wniosku nie zadeklarowała wszystkich działek do płatności rolnośrodowiskowej. Tymczasem deklaracja powierzchni w kolumnie 9 VIII części wniosku po weryfikacji stanowi podstawę do przyznania płatności rolnośrodowiskowych.

15 Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że brak jest podstaw do przyznania płatności w ramach wariantu 1.1. do działki [...] oraz uznania za skuteczną zmianę do wniosku z [...] października 2013 r. polegającą na dodaniu nowego pakietu [...].

16 Organ odwoławczy podkreślił, że zmiana do wniosku polegająca na dodaniu nowego wariantu 8.3.1 - Międzyplon ścierniskowy w ramach programu rolnośrodowiskowego została zgłoszona po upływie terminu na dokonywanie tego typu zmian tj. po [...] czerwca 2013 r. Nie ma przy tym znaczenia, że skarżąca poplon wysiała i dokonała odpowiednich zapisów w rejestrze działań agrotechnicznych, a nawet to, że wariant ten został uwzględniony w Planie działalności rolnośrodowiskowej. Istotny jest bowiem w tym przypadku charakter terminu na złożenie wniosku o płatności i zgłaszania w nim zmian, który to jest terminem materialnoprawnym charakteryzującym się niemożliwością jego przywrócenia.

17 Na poparcie swego stanowiska organ przywołał przepis § 23 ust. 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm., dalej: rozporządzenie rolnośrodowiskowe) oraz treść art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2012, poz. 1164 ze zm.) z którego wynika, że wniosek o przyznanie płatności składa się w terminie od dnia [...] marca do dnia [...] maja. Termin, o którym mowa w ust. 2, nie podlega przywróceniu (ust. 3). Ponadto w myśl art. 11 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz.Urz. UE L. 316 z 2.12.2009, str. 65 dalej: rozporządzenie nr 1122/2009), pojedyncze wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia [...] maja. Powołując się zaś na treść art. 14 ust. 1-3 rozporządzenia nr 1122/2009 organ podkreślił, że jeżeli właściwy organ poinformował już rolnika o nieprawidłowościach w pojedynczym wniosku lub jeśli powiadomił go o zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, jeśli ta kontrola ujawni nieprawidłowości, poprawki zgodnie z ust. 1 nie są dozwolone odnośnie do działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości.

18 Zdaniem organu, analiza art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173, dalej: ustawa o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich), wyklucza możliwość przyznania stronie skarżącej płatności do wariantu 1.1 w przypadku działki [...] o powierzchni 52,88 ha, ponieważ w deklaracji działek rolnych, w której wnioskodawca ma obowiązek przypisać poszczególnym działkom rolnym uprawnienia do płatności w kolumnie 9, brak jest jakiegokolwiek kodu pakietu i wariantu rolnośrodowiskowego. W ocenie Dyrektora Oddziału ARiMR nie można uznać, jak chce tego strona, że nieprzypisanie kodu wariantu przy działce [...] jest niewielką pomyłką, gdyż w części wniosku Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych, gdzie znajduje się ogólna powierzchnia wariantu 1.1 uwzględnił powierzchnię tej działki. Zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa w przypadku pakietu 1 jest przyznawana, jeżeli pakiet ten realizowany jest na obszarze całego gospodarstwa rolnego. W związku z powyższym skarżąca miała obowiązek realizować zadania i wymogi dla tego pakietu na wszystkich działkach rolnych bez względu na to czy ubiegała się czy też nie o płatność do nich. Powyższe rodzi zobowiązanie wpisania w Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych całej powierzchni, na której wariant 1.1 jest realizowany.

19 W ocenie organu, brak deklaracji płatności przy działce [...] nie może także zostać uznany za błąd oczywisty, o którym mowa w art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, bowiem organ nie mógł na podstawie złożonych dokumentów wykryć, że strona zgłasza chęć uzyskania omawianej płatności poza wymienionymi i oznaczonymi kodem wariantu działkami rolnymi w sekcji VIII wniosku, co umożliwiłoby organowi ustalenie rzeczywistej woli strony.

20 Organ odwoławczy zwrócił również uwagę, że skarżąca nie wnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do działki [...], co potwierdza złożony i podpisany przez nią wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Żądanie strony o przyznanie jej płatności w wariancie 1.1 do omawianego areału zostało po raz pierwszy wyartykułowane w odwołaniu z [...] lutego 2014 r., a zatem po upływie materialnoprawnych terminów dla dokonania tej czynności. Mając powyższe na uwadze Dyrektor Oddziału ARiMR stwierdził, że płatność do tej działki nie może zostać przyznana.

21 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę na powyższą decyzję, wniesioną przez A. Sp. z o.o.

22 W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca w dniu [...] maja 2013 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013. Spółka we wniosku zadeklarowała jedynie powierzchnię 59,03 ha dla 17 działek w wariancie 1.1 pakietu 1. Niewątpliwie w części VIII wniosku Oświadczenie o sposobie wykorzystywania działek rolnych w zakresie spornej działki R, w pozycji określonej jako Dane do programów rolnośrodowiskowych (kolumny 7-9) nie złożyła deklaracji co do oznaczenia rośliny uprawnej ani nie podała numeru wariantu/ opcji. Ogólną zaś powierzchnię 109,75 ha dla wariantu 1.1 pakietu 1 wymieniła tylko w załączniku do wniosku zatytułowanym jako Deklaracja pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007 – 2013 w roku 2013 – w kolumnie 4.

23 WSA powołał się na art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. Z kolei zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej nr AGR 49533/2002 z dnia 5 czerwca 2002 r. do błędów o charakterze oczywistym należą między innymi błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), błędy powstałe w wyniku obrócenia liczb, błędy w numerze obrębu lub gminy, w rejestrze, błędy w numerach sąsiadujących działek.

24 W ocenie WSA organy obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej nie popełniła "oczywistego błędu" w rozumieniu art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009. Za błąd taki nie może być uznany brak deklaracji wariantu dla danej działki we wniosku pomocowym. Zgłoszenie bowiem konkretnej działki i otrzymanie następnie pomocy rolnośrodowiskowej do tej działki następuje według deklarowanego przez rolnika wariantu. Rolnik sam dokonuje wyboru działań rolnośrodowiskowych spośród pakietów rolnośrodowiskowych podzielonych na liczne warianty, które z kolei zawierają szczególne wymagania, wykraczające ponad wymagania podstawowe i sam wskazuje, na jakich konkretnie działkach (gruntach) i na jakiej ich powierzchni będzie te warianty realizował.

25 Wskazanie wariantu dla każdej z działek rolnych deklarowanej do płatności rolnośrodowiskowej jest istotną częścią wniosku i oznacza zgłoszenie żądania w tej materii. Informacje tego rodzaju nie mogą być pomijane, czy też różnorako interpretowane w sytuacji, w której wnioskodawca domaga się na ich podstawie przyznania płatności. Tego typu danebezpośrednio oddziałują na sferę prawną wnioskodawcy.

26 Zdaniem Sądu pierwszej instancji w rozpoznawanej sprawie organ nie miał możliwości wykrycia błędu na podstawie analizy treści wniosku, ponieważ na etapie składania wniosków kontrola ma jedynie charakter formalny i nie może ingerować w sferę materialnoprawną i będącą skutkiem wyrażenia woli przez wnioskodawcę. Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego, że zgodnie z § 10 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego płatność rolnośrodowiskowa dla pakietu 1 (bez względu na to czy wnioskodawca ubiega się o płatność), jest przyznawaną tylko, gdy jest on realizowany na obszarze całego gospodarstwa rolnego, co skutkuje koniecznością wykazania w załączniku do wniosku całkowitej powierzchni, lecz nie obliguje do faktycznego deklarowania w samym wniosku konkretnej działki wchodzącej w skład gospodarstwa. Wymogi pakietu 1 - Rolnictwo zrównoważone odnoszą się do wszystkich użytków w gospodarstwie, jednak płatność rolnośrodowiskowa przyznawana jest jedynie do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne. Organ nie może dociekać jaką powierzchnię gospodarstwa rolnego i do jakich wariantów ma intencję zgłaszać wnioskodawca. Postępowanie nie toczy się z urzędu, lecz wymaga oświadczenia woli strony i jest prowadzone na jej wniosek, którego zakres żądania określa samodzielnie strona (wnioskodawca). To na stronie skarżącej, jako wnioskodawcy, ciąży odpowiedzialność za prawidłowość nie tylko formalną, lecz przede wszystkim merytoryczną złożonego wniosku.

27 WSA uznał, że brak zgłoszenia danej działki we wniosku pomocowym do określonego wariantu nie może być zatem oceniany jako błąd oczywisty, lecz jako – choćby pod wpływem niezamierzonego błędu (niemającego waloru "oczywistego") - brak deklaracji (żądania), czyli niezłożenie oświadczenia woli strony o otrzymanie dopłaty z określonego tytułu. Ewentualne późniejsze zgłoszenie takiej działki może być uznane, zależnie od okoliczności sprawy, jedynie za poprawkę, czyli rozszerzenie zakresu żądania pierwotnego wniosku, tudzież zgłoszenie nowego wniosku, albowiem dotyczy sfery materialnoprawnej i nie może być poczytane jako kategoria sprostowania błędu oczywistego. Ewentualne poprawki, uzupełnienia wniosków, jeżeli nie mieszczą się w kategorii błędu oczywistego – mogą być wprawdzie zgłaszane, lecz nie w każdym czasie. Przesłanki takiego przyjęcia wynikają z pkt 28 preambuły rozporządzenia 1122/2009.

28 W ocenie Sądu pierwszej instancji, organ trafnie wywiódł, że w 2013 r. ostateczny termin o charakterze materialnoprawnym, a zatem nie podlegający przywróceniu (uwzględniający dopuszczalne opóźnienie wynoszące 25 dni), przypadał na dzień [...] czerwca 2013 roku. Tym samym, jeśli nawet potraktować, że skarżąca zgłosiła żądanie o przyznanie płatności w wariancie do działki [...], to nastąpiło to dopiero w odwołaniu złożonym [...] lutego 2014 r., analogicznie nie budzi jakichkolwiek wątpliwości, że zmiana wniosku przez zgłoszenie nowego pakietu 8 (wariant 8.3.1. Międzyplon środowiskowy) została złożona do organu [...] października 2013 r. W tej sytuacji w obu przypadkach nastąpiło to po upływie opisanego wyżej terminu dla skutecznego złożenia wniosku lub wprowadzenia zmian (poprawek) do wniosku. W rozpoznawanej sprawie nie zaistniała także, przewidziana w art. 73 rozporządzenia nr 1122/2009, możliwość odstąpienia od przewidzianych w rozporządzeniu zmniejszeń i wykluczeń, gdyż jeżeli nawet pierwotnie strona skarżąca miała zamiar deklarowania działki [...] we wniosku, to trudno znaleźć usprawiedliwienie dla niestarannego wypełnienia wniosku przez profesjonalnie prowadzący działalność rolniczą podmiot, co jest widoczne przy wstępnej ocenie wypełnionego formularza wniosku, zawierającego poprawki i skreślenia.

29 Sąd nie uwzględnił również zarzutów naruszenia przepisów postępowania - art. 7, art. 8, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a. i zauważył, że w art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, ustawodawca zdecydował się na odejście od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 k.p.a. W konsekwencji ustawodawca zrezygnował także z reguły postępowania dowodowego określonej w art. 77 § 1 k.p.a. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek a ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Stosownie natomiast do treści art. 21 ust. 2 pkt 3 i 4 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, organ udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania oraz zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania. W rozpoznawanej sprawie strona skarżąca z takimi żądaniami nie występowała. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia normy art. 10 § 1 k.p.a. a zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich organy administracji rozważyła zebrany w sprawie materiał dowodowy. WSA stwierdził, że wbrew przekonaniu skarżącej uzasadnienia obu decyzji spełniają wymogi prawidłowego motywowania przesłanek faktycznych oraz prawnych, które legły u podstaw rozstrzygnięcia.

30 A. Sp. z o.o. w L. W. zaskarżyła powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylnie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz zasądzenie kosztów postępowania.

31 Skarżąca zarzuciła Sądowi pierwszej instancji:

32 1. naruszenie przepisów prawa procesowego:

33 a) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania Kierownika Biura ARiMR oraz Dyrektora Oddziału ARiMR oddalił skargę, akceptując dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego, a konkretnie załącznika do wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013 z dnia 15 maja 2013 r. w postaci Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007 - 2013 w roku 2013, polegającą na przyjęciu, że w kolumnie 4 części II A Deklaracji dla wiersza Wariant 1.1 konieczne jest wykazanie całkowitej powierzchni gospodarstwo rolnego,

34 b) art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego, a konkretnie wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013 z 15 maja 2013 r., polegającą na uznaniu, że sposób wypełnienia wniosku przez skarżącą przejawiający się rozbieżnością pomiędzy określoną w części VIII wniosku, o którym mowa, sumą powierzchni działek, na których ma być realizowany wariant 1.1, a wartością powierzchni podaną w załączniku do wniosku w postaci Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007 - 2013 w roku 2013 (a konkretnie w części II A, kolumnie nr 4 dla wiersza wariant 1.1), nie pozwalał na wykrycie przez organy ARiMR błędu we wniosku w postaci ustalenia zamiaru zadeklarowania przez skarżącą do płatności rolnośrodowiskowej w ramach wariantu 1.1 powierzchni 109,75 ha,

35 c) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego, a konkretnie wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013 z dnia 15 maja 2013 r., polegającą na uznaniu, że skarżąca zadeklarowała do płatności w ramach realizacji wariantu 1.1 wyłącznie powierzchnię 59,03 ha,

36 d) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując dokonanie przez organy błędnej wykładni pojęcia "błędu oczywistego" w rozumieniu art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009,

37 e) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich oraz art. 80 k.p.a., przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując dowolną, nie zaś swobodną ocenę materiału dowodowego, a konkretnie wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013 z dnia 15 maja 2013 r., polegającą na braku zakwalifikowania rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną w części VIII wniosku, o którym mowa, sumą powierzchni działek, na których ma być realizowany wariant 1.1, a wartością powierzchni podaną w załączniku do wniosku w postaci Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007 - 2013 w roku 2013 (a konkretnie w części II A, kolumnie nr 4 dla wiersza Wariant 1.1) - jako "oczywistego błędu" w rozumieniu art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009,

38 f) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując uznanie przez organy ARiMR oświadczenia skarżącej zawartego w odwołaniu z dnia [...] lutego 2014 r. od decyzji Kierownika Biura ARiMR nr [...] z [...] lutego 2014 r., o istnieniu zamiaru zadeklarowania do płatności rolnośrodowiskowej w ramach realizacji wariantu 1.1 powierzchni 109,75 ha, jako spóźnionej, a tym samym niedopuszczalnej poprawy wniosku z dnia [...] maja 2013 r.,

39 g) naruszenie art. 3 § 1 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 oraz 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich, przejawiające się w tym, że Sąd w wyniku nieprawidłowego dokonania kontroli legalności działania organów oddalił skargę, akceptując zaniechanie organów do wezwania skarżącej do wyjaśnienia zaistniałej we wniosku skarżącej o przyznanie płatności na rok 2013 z [...] maja 2013 r. rozbieżności pomiędzy zadeklarowaną w części VIII wniosku, o którym mowa, sumą powierzchni działek, na których ma być realizowany wariant 1.1, a wartością powierzchni podaną w załączniku do wniosku w postaci Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007 - 2013 w roku 2013 (a konkretnie w części II A, kolumnie nr 4 dla wiersza Wariant 1.1), jak również wskazania do jakiej powierzchni skarżąca ubiega się o płatność rolnośrodowiskową w ramach realizacji wariantu 1.1.

40 2) w granicach wskazanych w art. 174 pkt. 1 p.p.s.a. naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego polegające na uznaniu, że organy prawidłowo nie zastosowały przepisów § 2 ust. 1, § 3, § 4 ust. 1, § 9, § 10, § 11 ust. 1, § 13 i § 13 a ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego w odniesieniu do części powierzchni określonej przez skarżącą w załączniku do wniosku o płatność z [...] maja 2013 r., tj. Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych, przenoszącej wartość powierzchni zadeklarowanej w ramach Wariantu 1.1 w części VIII wniosku o płatność, o którym mowa.

41 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

42 Zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej zmierzają do wykazania, że Sąd pierwszej instancji niesłusznie zaakceptował stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym skarżąca wypełniając wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2013 nie popełniła oczywistego błędu w rozumieniu art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009.

43 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, stanowisko Sądu pierwszej instancji jest w tej kwestii prawidłowe.

44 W tym miejscu należy przypomnieć, że przepis art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009 stanowi, że wniosek o przyznanie pomocy może być poprawiony w każdym momencie po jego złożeniu, w przypadku gdy właściwy organ wykrył oczywiste błędy. odnośnie działek rolnych, których dotyczą nieprawidłowości."

45 W związku z tym należało rozważyć, które nieprawidłowości wniosku mogą być traktowane jako oczywiste błędy podlegające korekcie w każdym czasie.

46 Kwestia ta była już przedmiotem wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego, który w wyroku z 15 października 2013 r., sygn. akt II GSK 942/12, wyjaśnił, że błąd wniosku jest oczywisty, jeżeli bez żadnych dodatkowych informacji od wnioskodawcy, bądź konfrontacji z innymi dokumentami, wynika on z weryfikacji samego wniosku przez organ. Jeżeli z porównania kolejnych części wniosku, wynika występująca między nimi sprzeczność, która powoduje, że wniosek jest niespójny, to błąd jest oczywisty i może być poprawiony w każdym czasie. Sytuacja, w której błąd we wniosku niejako musi być wykryty z racji swej oczywistości, nie może powodować dyskwalifikacji wniosku i wywoływać dla rolnika konsekwencji związanych z próbą uzyskania nienależnych, zawyżonych dopłat.

47 Naczelny Sąd Administracyjny w obecnym składzie w pełni podziela powyższe stanowisko.

48 Z kolei zgodnie z dokumentem Komisji Europejskiej nr AGR 49533/2002 z dnia 5 czerwca 2002 r., który nie ma waloru źródła prawa, lecz może stanowić pewną wskazówkę interpretacyjną, do błędów o charakterze oczywistym należą przede wszystkim błędy, które mogą zostać wykryte na podstawie informacji zawartej w złożonym wniosku pomocowym, tzn. pomyłki wykryte na skutek kontroli spójności wniosku (wzajemnie wykluczające się dane), błędy o czysto pisarskim charakterze (tzw. literówki), które wydają się oczywiste przy lekturze wniosku pomocowego oraz błędy powstałe na skutek nieprawidłowej transkrypcji numerów referencyjnych lub identyfikacyjnych, które są wykryte podczas kontroli krzyżowej wniosku z bazami danych.

49 W rozpoznawanej sprawie nie wystąpił jednak oczywisty błąd wniosku w podanym wyżej znaczeniu.

50 Skarżąca w części VIII wniosku, w odniesieniu do działki rolnej R nie wypełniła kolumny 7, 8 i 9, w których umieszczane są dane do programów rolnośrodowiskowych i obejmują: oświadczenie o roślinach uprawianych w plonie głównym, w międzyplonie oraz wskazanie nr wariantu, opcji. Podkreślenia wymaga, że wskazanie wymienionych danych stanowi zgłoszenie żądania przyznania płatności do konkretnej działki rolnej. Niewypełnienia wniosku w części, w której wnioskodawca określa treść swojego żądania nie można traktować jako "oczywisty błąd". Czym innym jest bowiem błąd wniosku, a czym innym pominięcie przy jego sporządzaniu rubryk, których wypełnienie jest konieczne. W przypadku, gdy rolnik pominie we wniosku omawiane dane, organy Agencji nie mają podstaw do przyjęcia, że zgłasza on wolę uzyskania płatności poza wymienionymi i oznaczonymi kodem wariantu działkami rolnymi. Dodać trzeba, że w myśl § 12 ust. 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, w przypadku pakietu Rolnictwo zrównoważone, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako grunty orne, na których występują uprawy wymienione w ust. 1 załącznika nr 4 do rozporządzenia. Wobec tego tylko złożenie kompletnego oświadczenia o sposobie wykorzystania działek rolnych (część VIII wniosku) pozwala organowi Agencji na ocenę zasadności żądania wnioskodawcy.

51 Wbrew twierdzeniom skarżącej, organ pierwszej instancji nie mógł na podstawie analizy kolejnych części wniosku wykryć błędu. W szczególności podanie w Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych deklarowanej powierzchni realizacji wariantów, która różniła się od powierzchni działek rolnych, odnośnie do których w części VIII wniosku wskazano realizację wariantu 1.1., jako sposobu wykorzystania działek rolnych nie świadczy o tym, że błąd był oczywisty i mógł zostać wykryty przez organy Agencji. W Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych wnioskodawca ma obowiązek podać deklarowaną powierzchnię realizacji wariantów w roku składania wniosku. Mając jednak na uwadze, że zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia rolnośrodowiskowego, płatność do pakietu 1 jest przyznawana, jeżeli pakiet realizowany jest na obszarze całego gospodarstwa rolnego, stwierdzić należy, że wnioskodawca ma obowiązek realizowania zadań i wymogów dla tego pakietu na wszystkich działkach rolnych niezależnie od tego, czy ubiega się o przyznanie do nich płatności rolnośrodowiskowej. W związku z tym różnice występujące w powierzchni działek rolnych podane w Deklaracji pakietów rolnośrodowiskowych i części VIII wniosku – Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych nie mogą być traktowane jako oczywisty błąd wniosku w rozumieniu art. 21 rozporządzenia nr 1122/2009.

52 Sąd pierwszej instancji słusznie podkreślił, że płatność rolnośrodwiskowa jest są przyznawana na wniosek, co oznacza, że jedynie wnioskodawca może określić zakres żądania wniosku. Wynikało to wprost z art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich. Pominięcie więc we wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej w odniesieniu do niektórych działek (działki) rolnych danych dotyczących sposobu ich wykorzystania, a więc w istocie nie objęcie ich żądaniem wniosku nie może być potraktowane jako "oczywista omyłka" a tym bardziej jako "niewielki błąd". Wobec niezłożenia wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej do działki rolnej [...] płatność rolnośrodowiskowa do tej działki nie mogła być przyznana.

53 Należy także podkreślić, że mamy w tym przypadku do czynienia z przedsiębiorstwem – spółką z o.o., a więc z podmiotem zorganizowanym, od którego można wymagać staranności i profesjonalnego działania. O tym, że wnosząca skargę kasacyjną tymi cechami się nie wykazała świadczy również fakt, że od chwili złożenia wniosku ([...] maja 2013 r.) do wydania przez Kierownika Biura ARiMR pierwszej decyzji o przyznaniu płatności ([...] lutego 2014 r.) spółka nie zauważyła tej, jej zdaniem oczywistej omyłki, o czym świadczy to, że nie zwracała się w tej sprawie do organu.

54 Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty za niezasadne i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.