Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r., II GSK 1669/13

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 listopada 2014 r., II GSK 1669/13

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Czesław Socha Sędziowie NSA Cezary Pryca (spr.) Marzenna Zielińska Protokolant Monika Tutak - Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 11 kwietnia 2013 r. sygn. akt VI SA/Wa 1990/12 w sprawie ze skargi T. G. na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 kwietnia 2013 r., sygn. akt VI SA/Wa 1990/12, oddalił skargę T. G. (dalej: skarżący) na decyzję Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

3 Sąd I instancji wskazał w swoim rozstrzygnięciu, że zaskarżona decyzja Ministra Sprawiedliwości została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Orzeczeniem z dnia [...] maja 2010 r. Okręgowy Sąd Dyscyplinarny Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uznał radcę prawnego T. G. za winnego tego, że w okresie od kwietnia 1992 r. do marca 1993 r. popełnił przestępstwo z art. 201 i art. 205 § 1 w związku z art. 58 dkk (dawny kodeks karny), za które skazany został prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] września 2004 r., sygn. akt [...], utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w G. z dnia [...] lutego 2005 r., sygn. akt [...]; tj. czynu z art. 64 ust. 1 pkt 2 ustawy o radcach prawnych i wymierzył mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na czas trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a także orzekł zakaz wykonywania patronatu na okres 5 lat.

5 Wyższy Sąd Dyscyplinarny w W. po rozpoznaniu odwołania skarżącego orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. (sygn. akt [...]) utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie.

6 Następnie postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. (sygn. akt [...]) Sąd Najwyższy oddalił kasację skarżącego jako oczywiście bezzasadną.

7 W następstwie skazania na karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego, w dniu [...] listopada 2011 r. Rada Okręgowa Izby Radców Prawnych w K., na podstawie art. 28 ust. 4 w zw. z art. 71 ust. 1 i 2 ustawy o radcach prawnych, podjęła uchwałę Nr [...], ustalając początek i koniec orzeczonej kary na okres trzech lat od dnia doręczenia uchwały zainteresowanemu do upływu trzech lat od tej daty. Doręczenie nastąpiło w dniu [...] stycznia 2012 r.

8 Skarżący na uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z [...] listopada 2011 r. złożył odwołanie wnosząc w nim o jej uchylenie ze względu na naruszenie przepisów Kodeksu Postępowania Karnego oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności.

9 Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. uchwałą z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], uchyliło w całości zaskarżoną uchwałę, stwierdzając naruszenie przepisu art. 28 ust. 2 ustawy o radcach prawnych oraz orzekło co do istoty sprawy. W uzasadnieniu Prezydium wskazało, iż Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. nie była uprawniona do konstytutywnego określenia terminu początkowego a zarazem też i końcowego wykonania orzeczonej kary, gdyż wynika on z treści art. 28 ust. 2 ustawy o radcach prawnych. Zobowiązana była jedynie do wskazania konkretnej daty, od której nastąpiło zawieszenie tego prawa, przy uwzględnieniu wymiaru kary, ale będąc jednak związaną datą prawomocności orzeczenia dyscyplinarnego. W przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Najwyższego oddalające kasację orzeczono w dniu [...] listopada 2011 r., i od tej chwili, zgodnie z treścią art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych, podlegało wykonaniu orzeczenie sądu dyscyplinarnego o zastosowaniu wobec skarżącego kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez okres trzech lat. Z tych względów Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wskazało w uchwale, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez wymienionego nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r.

10 W odniesieniu do wniosku o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej uchwały Prezydium stwierdziło, iż w przypadku decyzji deklaratoryjnych, które stwierdzają, że z określonym dniem zostało zawieszone prawo do wykonywania zawodu radcy prawnego nie można wstrzymać skutku zawieszenia takiego prawa, albowiem nastąpiło ono z mocy prawa, a nadto w okresie wstecznym. Zdaniem organu odwoławczego nie może on rozstrzygać o wstrzymaniu skutku powstałego z mocy prawa w czasie przeszłym.

11 T. G. złożył odwołanie na powyższą uchwałę zarzucając jej naruszenie przepisów Kodeksu postępowania karnego, bez wskazania konkretnych przepisów, polegające na wadliwym ustaleniu końca kary na dzień [...] listopada 2014 r. przez organ niepowołany oraz ustalenie początku obowiązywania kary.

12 Minister Sprawiedliwości decyzją z dnia [...] lipca 2012 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) w związku z art. 28 ust. 6 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., Nr 10 poz. 65) utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r. W uzasadnieniu Minister podał, że kara zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego jest jedną z kar dyscyplinarnych wskazaną w art. 65 ust. 1 pkt 3 ustawy o radcach prawnych a na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy skarżący został zawieszony w prawie wykonywania zawodu radcy prawnego z dniem uprawomocnienia się orzeczenia sądu dyscyplinarnego. Przy czym wobec wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych orzeczenie to nie podlegało wykonaniu. Data końcowa obowiązywania kary jest natomiast następstwem orzeczenia sądu dyscyplinarnego - następuje z upływem okresu, na który zasądzono zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego.

13 Następnie Minister Sprawiedliwości wskazał, że orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uznające skarżącego winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzające mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres trzech lat, stało się prawomocne z dniem [...] kwietnia 2011 r., jednakże zgodnie z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie podlegało wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy, tj. do dnia [...] listopada 2011 r.

14 Zdaniem Ministra Sprawiedliwości zgodnie z uregulowaniami art. 28 ust. 4 oraz art. 28 ust. 2 ustawy o radcach prawnych prawidłowe jest stanowisko Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych wyrażone w zaskarżonej uchwale, iż regulacja dotycząca kary zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego jest kompletna, a zatem nie wymaga odwoływania się do przepisów Kodeksu Postępowania Karnego na podstawie art. 741 ustawy o radcach prawnych. W związku z powyższym uznać należy, iż zarzut skarżącego o naruszeniu przepisów Kodeksu Postępowania Karnego w sprawie jest bezpodstawny.

15 Dalej, Minister Sprawiedliwości ustosunkowując się do zarzutu skarżącego, iż fakt niewykonania do tej pory orzeczonej wobec niego kary powinien skutkować jej zniesieniem Minister Sprawiedliwości wskazał, że adresatami art. 28 ustawy o radcach prawnych są zarówno organy samorządu zawodowego, jak i ukarany. Z przepisu art. 28 ust. 2 wynika powinność radcy prawnego, wobec którego zastosowano taką karę, do powstrzymania się od czynności zawodowych z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia o zastosowaniu kary. Konstrukcja przepisu wskazuje, iż zawieszenie prawa wykonywania zawodu następuje od uprawomocnienia się orzeczenia dyscyplinarnego, tym samym z tą chwilą radca prawny nie może podejmować żadnych czynności zawodowych.

16 T. G. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na decyzję Ministra Sprawiedliwości zarzucając jej obrazę przepisów kodeksu postępowania karnego ustalenia początku kary dyscyplinarnej od orzeczenia Sądu Najwyższego podczas gdy Sąd ten nie jest trzecią instancją.

17 W odpowiedzi na skargę Minister Sprawiedliwości wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę skarżącego.

19 W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w sprawie stwierdzić należy, że orzeczenie Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. uznające obwinionego - radcę prawnego T.. G. winnym zarzucanego mu przewinienia dyscyplinarnego i wymierzające mu karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na okres trzech lat, stało się prawomocne z dniem [...] kwietnia 2011 r. tj. dniem wydania orzeczenia przez Wyższy Sąd Dyscyplinarny w W.. Zgodnie zaś z art. 625 ust. 2 ustawy o radcach prawnych nie podlegało ono wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji przez Sąd Najwyższy, tj. do dnia [...] listopada 2011 r.

20 Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] listopada 2012 r. (sygn. akt [...]) wyraził pogląd zgodnie z którym "kasacja, także w sprawach dyscyplinarnych, nie jest skargą trzecioinstancyjną, lecz nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia prawomocnego już orzeczenia dyscyplinarnego, a faktu tego nie zmienia przyjęcie w ustawie korporacyjnej, że orzeczenie to nie podlega wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji. To ostatnie rozwiązanie oznacza bowiem jedynie, że sam ustawodawca zdecydował o wstrzymaniu wykonania prawomocnego już orzeczenia, czyli podlegającego takiemu wykonaniu, gdy będzie ono zaskarżone kasacją, a nie, jak w procedurze karnej, w której wstrzymanie wykonania pozostawiono do decyzji sądu kasacyjnego".

21 Minister Sprawiedliwości słusznie wskazał art. 28 ust. 4 ustawy o radcach prawnych, który zobowiązuje radę okręgowej izby radców prawnych do podjęcia uchwały w sprawie zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego w terminie 30 dni od powzięcia wiadomości o zaistnieniu zdarzenia, o którym mowa w art. 28 ust. 1 i 2 ustawy, gdyż uchwała ma charakter deklaratoryjny.

22 Zgodnie zaś z treścią art. 625 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych stwierdzić należy, że przez wprowadzenie tego przepisu do ustawy o radcach prawnych ex lege nastąpiło wstrzymanie wykonania prawomocnych orzeczeń Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w sytuacji, gdy są one zaskarżone kasacją.

23 Reasumując Sąd wskazał, że zgodnie Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. stwierdziło, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez skarżącego na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r. tj. z dniem wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy i z uwzględnieniem wymiaru orzeczonej kary dyscyplinarnej.

24 T. G. złożył skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie Sądu I instancji wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

25 Skargą kasacyjną zarzucono:

26 - naruszenie przepisów ustawy z 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2010 r., nr 10, poz. 65) tj. art. 28 ust. 2 i art. 655 ust. 2 poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu rady prawnego przez T. G. na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r. tj. z dniem wydania orzeczenia przez Sąd najwyższy z uwzględnieniem wymiaru orzeczonej kary dyscyplinarnej.

27 W ocenie kasatora skutkiem wymienionych naruszeń przepisów prawa materialnego powinno być uwzględnienie skargi wniesionej do WSA w W., a zatem zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. uchylenie przez WSA w W. decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r. będącej przedmiotem skargi.

28 Uczestnik postępowania Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniosło o oddalenie skargi kasacyjnej.

29 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

30 Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

31 W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 153, poz.1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy - p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

32 Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

33 Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a.

34 W ocenie strony wnoszącej skargę kasacyjną Sąd I instancji dopuścił się naruszenia art. 28 ust. 2 i art. 625 ust. 2 ustawy z dnia 6 lipca 1982 roku o radcach prawnych poprzez błędną wykładnię polegająca na stwierdzeniu, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez kasatora na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 roku tj. z dniem wydania orzeczenia przez Sąd Najwyższy. Podkreślić należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. dokonał oceny zgodności z prawem decyzji Ministra Sprawiedliwości z dnia [...] lipca 2012 r. numer [...], mocą której organ administracji publicznej utrzymał w mocy uchwałę Prezydium Krajowej Rady Radców Prawnych w W. z dnia [...] kwietnia 2012 roku , uchylającą uchwałę Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. z dnia [...] listopada 2011 r. i ustalającą, że zawieszenie prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego przez T. G. na okres trzech lat nastąpiło z dniem [...] listopada 2011 r.

35 W tym miejscu przypomnieć należy, że naruszenie prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: jako błędna wykładnia albo jako niewłaściwe zastosowanie określonego przepisu prawa. Podnosząc zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Jednocześnie należy podkreślić, że ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonana wyłącznie na podstawie ustalonego w sprawie stanu faktycznego, nie zaś na podstawie stanu faktycznego, który skarżący uznaje za prawidłowy.

36 Z niekwestowanego stanu faktycznego sprawy, który stanowił podstawę faktyczną rozstrzygnięcia, wynika jednoznacznie, że orzeczeniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydanym w sprawie sygnatura akt [...], Wyższy Sąd Dyscyplinarny w W. utrzymał w mocy orzeczenie z dnia [...] maja 2010 r. Okręgowego Sądu Dyscyplinarnego Okręgowej Izby Radców Prawnych w K.. Z treści orzeczenia wynika, że w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] września 2004 r. sygnatura akt [...], sąd dyscyplinarny wymierzył T. G. karę zawieszenia prawa do wykonywania zawodu radcy prawnego na czas trzech lat od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, a także orzekł zakaz wykonywania patronatu na okres 5 lat. Stosownie do treści art. 62² ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych od orzeczenia Wyższego Sądu Dyscyplinarnego w W. T. G. wniósł kasację do Sądu Najwyższego. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. wydanym w sprawie sygnatura akt [...] Sąd Najwyższy oddalił kasację T. G., jako oczywiście bezzasadną.

37 W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak jest jakichkolwiek podstaw do twierdzenia, iż Sąd I instancji dopuścił się naruszenia przepisów prawa materialnego w sposób opisany w petitum skargi kasacyjnej.

38 Trafnie zauważa Sąd I instancji, że skoro z treści art. 625 ustawy o radcach prawnych wynika wprost, że orzeczenie od którego wniesiono kasację, nie podlega wykonaniu do czasu rozpoznania kasacji, to tym samym ustawodawca wprowadził zasadę, iż z mocy prawa następuje wstrzymanie wykonania prawomocnych orzeczeń sądu dyscyplinarnego. To zaś wskazuje, że uchwała określająca datę rozpoczęcia biegu terminu zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego winna uwzględniać treść wskazanego wyżej przepisu prawa. Oznacza to, że wykonanie prawomocnego orzeczenia sądu dyscyplinarnego, a więc w tym przypadku rozpoczęcie biegu trzy letniego terminu zawieszenia prawa wykonywania zawodu radcy prawnego następuje z chwilą rozpatrzenia wniesionej kasacji, której wniesienie spowodowało wstrzymanie wykonania tegoż orzeczenia.

39 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.