Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 165/10

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2011 r., II GSK 165/10

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca (spr.) Sędzia NSA Zofia Borowicz Sędzia del. WSA Krystyna Czajecka-Szpringer Protokolant Magdalena Sagan po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2011 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Handlowej Spółdzielni Inwalidów "R." w P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 4 listopada 2009 r. sygn. akt II SA/Po 244/09 w sprawie ze skargi Handlowej Spółdzielni Inwalidów "R." w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] stycznia 2009 r. nr[...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. o sygn. akt II SA/Po 244/09 wyrokiem z dnia 4 listopada 2009 r. oddalił skargę H. S. I. "R."- Zakład Pracy Chronionej w P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 23 stycznia 2009 r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

3 Sąd I instancji orzekł w następującym stanie faktycznym i prawnym:

4 Prezydent Miasta Poznania decyzją z dnia 8 grudnia 2008 r. nr [...]na podstawie art. 18 ust.10 pkt.1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 nr 70 poz. 473), dalej ustawy o wychowaniu w trzeźwości, cofnął zezwolenie nr 1/330/B/267/2007 z dnia 8 sierpnia 2007 r. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18% przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży w określonym sklepie wydanego dla "R." H. S. I. Zakład Pracy Chronionej w P.

5 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podał, że w związku z pismem Prokuratury Rejonowej N. M. w P. z dnia 31 października 2008 r. zostało z urzędu wszczęte postępowanie w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. W toku postępowania ustalono, że wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy N. M. i W. w P. Wydział VI Grodzki warunkowo umorzono postępowanie karne przeciwko J. B. podejrzanej o to, że w dniu 9 stycznia 2008 r. będąc pracownikiem sklepu "R." sprzedała alkohol w postaci nalewki czarnej osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości.

6 W ocenie organu wyrok warunkowo umarzający postępowanie w tej sprawie przesądził kwestię naruszenia przepisów art. 15 ust.1 pkt.1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, ponieważ warunkowe umorzenie oznacza uznanie winy i sprawstwa osoby oskarżonej pomimo nie wymierzenia kary i poddania próbie. Naruszenie zaś tego zakazu zgodnie z art. 18 ust.10 pkt.1 ustawy skutkuje cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

7 Odwołanie od tej decyzji złożyła H. S. I. "R." Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. decyzją z dnia 23 stycznia 2009 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję

8 W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej jest potwierdzony wyrokiem Sądu warunkowo umarzającym na okres próby jednego roku postępowanie przeciwko Joannie Bartoszewskiej – sprzedawczyni w sklepie, oskarżonej o przestępstwo z art. 43 ust.1 ustawy z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości. Powyższy wyrok przesądził o tym, że naruszono przepisy ustawy o wychowaniu w trzeźwości. Organ II instancji zaznaczył, że za sprzedaż alkoholu osobom nieletnim i nietrzeźwym w punkcie sprzedaży odpowiada właściciel danego punktu, który posiada właściwe zezwolenie. Zatem dla organu cofającego zezwolenie w świetle art. 18 ust.10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości istotny jest fakt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej lub nieletniej. W rozpoznawanej sprawie fakt ten uznano za bezsporny, gdyż wynika to z wyroku Sądu i nie ma w związku z tym obowiązku przeprowadzenia przesłuchań świadków w celu sprawdzenia słuszności lub poprawności tego wyroku.

9 Od powyższej decyzji H. S. I. "R." – Z. P. Ch w P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P.

10 Sąd I instancji powołał się na treść art. 18 ust. 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości, zgodnie z którym sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Z kolei art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy stanowi, że zezwolenie, o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, pod kredyt lub pod zastaw. Zdaniem Sądu I instancji wykładnia językowa cytowanego przepisu jednoznacznie potwierdza tezę, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie poniżej 18 roku życia lub osobie nietrzeźwej jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na obrót takimi napojami. Gdyby zamiarem ustawodawcy było uznanie za przesłankę cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych jedynie wielokrotnych aktów naruszeń zakazu sprzedaży (podawania) tych napojów osobom nieletnim i nietrzeźwym, to wprowadziłby w art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a regulację analogiczną do regulacji w pkt 3 tego przepisu.

11 Sąd I instancji zaznaczył, że prawidłowość wykładni językowej potwierdza również wykładnia systemowa art. 1 ust. 1 i art. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości.

12 Od wyroku Sądu I instancji H. S. I. "R." – Z. P. Ch. w P. złożyła skargę kasacyjną, w której zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust.10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 167, poz. 1372 ze zm.).

13 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podniósł, że jednorazowy i niezawiniony akt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej nie może być przesłanką do natychmiastowego cofnięcia przedsiębiorcy zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych. Wniosek ten skarżący sformułował na podstawie analizy orzeczeń sądów administracyjnych wydanych w identycznym stanie faktycznym sprawy na przestrzeni kilku lat np. wyrok NSA z dnia 7 lipca 1998 r. o sygn. akt II SA 714/98, w którym Sąd ten stwierdził, że sankcja w postaci cofnięcia zezwolenia nie może mieć miejsca w przypadku jednorazowego i incydentalnego nieprzestrzegania zasad obrotu napojami alkoholowymi.

14 Mając powyższe na uwadze, skarżący wniósł o uchylenie wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

15 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

16 Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu.

17 W szczególności należy podkreślić, że zgodnie z treścią art.174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. 153, poz.1270 ze zm.) dalej p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art.183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania.

18 Wobec takich regulacji poza sporem winna pozostawać okoliczność, iż wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, a uzasadnione jest odniesienie się do poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych.

19 Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie została oparta na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 1 p.p.s.a. W ramach tej podstawy kasacyjnej strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 18 ust. 10 pkt 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. Nr 70, poz. 473 ze zm.) i wskazała, że jednorazowy i niezawiniony akt sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej nie może skutkować natychmiastowym cofnięciem zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych.

20 Przystępując do oceny zasadności zgłoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego podkreślić należy, że ocena w postępowaniu kasacyjnym zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie lub jego błędną wykładnię jest możliwa tylko na tle niewadliwie ustalonego stanu faktycznego, który jest objęty hipotezą normy prawnej, względnie-gdy naruszenie przepisów postępowania nie jest objęte zarzutami skargi kasacyjnej. W tym miejscu należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną nie zgłasza zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. Oznacza to, że strona skarżąca nie kwestionuje ustalonego w sprawie stanu faktycznego.

21 W związku z powyższym należy wskazać, iż w rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowana okoliczność, że wyrokiem z dnia 4 sierpnia 2008 r. Sąd Rejonowy N. M. i W. w P. Wydział VI Grodzki warunkowo umorzył na okres próby jednego roku postępowanie karne przeciwko J. B. podejrzanej o to, że w dniu 9 stycznia 2008 r. będąc pracownikiem sklepu "R." sprzedała alkohol w postaci nalewki czarnej osobie, której zachowanie wskazywało, że znajduje się w stanie nietrzeźwości. Tym samym w rozpoznawanej sprawie nie został zakwestionowany fakt jednorazowej sprzedaży alkoholu osobie nietrzeźwej.

22 Strona wnosząca skargę kasacyjną zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 18 ust.10 pkt 1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości przez błędną wykładnię. Należy więc w tym miejscu przypomnieć, iż w orzecznictwie NSA konsekwentnie prezentowany jest pogląd wskazujący na to, że naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię nastąpić może w sytuacji, gdy Sąd I instancji zaakceptuje i uzna za prawidłowe mylne rozumienie przepisu przez organy administracji. Stawiając taki zarzut w skardze kasacyjnej strona winna, zatem nie tylko wskazać, jak dany przepis prawa winien być odczytywany, ale również wyjaśnić, dlaczego interpretacja przepisu zaakceptowana przez sąd administracyjny jest niewłaściwa (vide wyrok NSA z 5 czerwca 2006 r., sygn. akt I OSK 24/06 niepublikowany, wyrok NSA z 17 lipca 2008 r., sygn. akt II FSK 662/07).

23 Stosownie do treści art. 18 ust. 1 w/w ustawy o wychowaniu w trzeźwości sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do spożycia w miejscu lub poza miejscem sprzedaży może być prowadzona tylko na podstawie zezwolenia wydanego przez wójta (burmistrza lub prezydenta miasta) właściwego ze względu na lokalizację punktu sprzedaży. Z kolei art. 18 ust. 10 pkt 1 lit. a ustawy o wychowaniu w trzeźwości stanowi, że zezwolenie o którym mowa w ust. 1, organ zezwalający cofa w przypadku nieprzestrzegania określonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych, w szczególności sprzedaży i podawania napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym, pod kredyt lub pod zastaw. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji zasadnie uznał, że wykładnia językowa cytowanego przepisu jednoznacznie potwierdza tezę, że jednorazowa sprzedaż napoju alkoholowego osobie nietrzeźwej jest wystarczającą i uzasadnioną przyczyną do zastosowania sankcji w postaci cofnięcia zezwolenia na obrót takimi napojami.

24 W orzecznictwie sadowym aktualnie zaprezentowany jest jednolicie pogląd, iż jednorazowe naruszenie zasady sprzedaży napojów alkoholowych osobom nieletnim, nietrzeźwym pod kredyt lub pod zastaw obliguje właściwy organ do cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2005 r. sygn. akt II GSK 148/05, z dnia 25 października 2006 r. sygn. akt II GSK 175/06, z dnia 20 września 2007 r. sygn. akt II GSK 111/07, z dnia 14 maja 2009 r. sygn. akt II GSK 923/08). W literaturze przedmiotu nie został zaaprobowany pogląd prezentowany w skardze kasacyjnej odnośnie wykładni art. 18 ust.10 pkt 1 cytowanej ustawy (por. R. Sawuła, Glosa do wyroku WSA w Bydgoszczy z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt SA/Bd 1157/04, ZNSA z 2006 r. Nr 4-5/104).

25 Trafnie także Sąd I instancji, w uzupełnieniu wykładni językowej, odwołał się do wykładni systemowej art.1 ust.1 i art.2 ust.1 pkt 4 ustawy o wychowaniu w trzeźwości wskazując, iż z tych przepisów wynika, że przeciwdziałanie patologicznym zjawiskom społecznym, takim jak alkoholizm, jest celem nadrzędnym ustawy, który nie podlega, co do zasady, relatywizacji w zderzeniu z interesem ekonomicznym podmiotów gospodarczych zajmujących się handlem napojami alkoholowymi. Stanowisko to znajduje swoje potwierdzenie także w orzecznictwie NSA (vide wyrok NSA z 21 października 2009 r. sygn. akt II GSK 149/09 niepublikowany).

26 Uwzględniając powyższą argumentację zgłoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszania prawa materialnego należało uznać za całkowicie bezzasadny.

27 Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.