Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r., II GSK 1445/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 sierpnia 2021 r., II GSK 1445/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Gabriela Jyż (spr.) Sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej F. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 marca 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 1443/17 w sprawie ze skargi F. T. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] czerwca 2017 r, nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia o uznaniu akcji promocyjnej za grę losową oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 marca 2018 r. oddalił skargę F. T. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] czerwca 2017 r., w przedmiocie rozstrzygnięcie o uznaniu akcji promocyjnej za grę losową.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

4 w dniu 27 października 2014 r skarżący złożył do Ministerstwa Finansów wniosek o wydanie na podstawie art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 612 ze zm., dalej: u.g.h.), decyzji, czy akcja promocyjna zatytułowana "J. b." jest grą losową podlegającą rygorom ustawy. Do wniosku załączono regulamin akcji promocyjnej "J. b.".

5 Organ wezwał skarżącego do doprecyzowania zasad działania aplikacji "J. b." poprzez wskazanie mechanizmu jej działania, w tym metody losowania nagród. Wezwał również stronę do przedłożenia zindywidualizowanych badań technicznych przedmiotowej aplikacji, przeprowadzonych przez jednostkę badającą upoważnioną do badań technicznych automatów i urządzeń do gier.

6 Skarżący w odpowiedzi na pierwsze z wezwań przedstawił zasady działania aplikacji "J. b.". Nie przedstawił natomiast badań technicznych.

7 Minister Finansów postanowieniem z dnia [...] listopada 2015 r. pozostawił wniosek skrżącego bez rozpoznania. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem organu z dnia [...] grudnia 2015 r.

8 Wskutek wniesionej przez stronę skargi, wyrokiem z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 439/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił postanowienie Ministra Finansów z [...] grudnia 2015 r.

9 Objętą w tej sprawie skargą decyzją z dnia [...] czerwca 2017 r., Minister Finansów uchylił w całości swoje rozstrzygnięcie z dnia [...] listopada 2015 r., oraz rozstrzygnął, że przedstawiona we wniosku akcja promocyjna jest grą losową - loterią promocyjną w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

10 Organ wskazał, że zgodnie z zasadami objętej wnioskiem internetowej akcji promocyjnej, warunkiem wzięcia w niej udziału jest jednorazowe złożenie zamówienia na produkty promocyjne o wartości min. 100 zł. Po uzyskaniu wymaganej kwoty zamówienia, przed jego realizacją w koszyku aktywuje się aplikacja "J. b.". Losowanie nagród odbywa się poprzez kliknięcie przyciskiem myszy na aktywny skrypt "J. b." znajdujący się w koszyku. Bezpośrednio po kliknięciu skryptu wyświetla się informacja wskazująca wygraną nagrodę lub brak wygranej.

11 W ocenie organu objęte wnioskiem przedsięwzięcie było grą losową w rozumieniu ustawy o grach losowych - organizator akcji promocyjnej oferuje wygrane rzeczowe lub pieniężne, a wynik zależy od przypadku. Stwierdził również, że objęta wnioskiem loteria promocyjna spełniała wszystkie przesłanki do uznania jej za grę losową gdyż dowodem udziału w grze było złożenie zamówienia na produkty promocyjne; złożenie zamówienia na produkty promocyjne dawało możliwość nieodpłatnego uczestnictwa w organizowanej loterii; skarżący oferował nagrody rzeczowe lub pieniężne.

12 Sąd I instancji oddalając skargę na tą decyzję podzielił stanowisko organu, że akcja promocyjna "J. b." jest grą losową - loterią promocyjną podlegającą rygorom ustawy o grach hazardowych.

13 W ocenie Sądu I instancji organ zasadnie wskazał, że kluczowym elementem planowanego przedsięwzięcia jest losowy wybór nagrody, której losowanie odbywa się poprzez kliknięcie przyciskiem myszy na aktywny skrypt "J. b.". Uczestnik klikając na aktywny skrypt "J. b." nie ma wpływu na losowanie nagrody. Jak wynika z regulaminu przedsięwzięcia, klient nie ma również możliwości ponowienia losowań przypisanych do konkretnego zakupu w celu wyboru innej nagrody.

14 Sąd nie zgodził się z argumentacją skarżącego, że posiadana przez klienta informacja o całkowitej puli nagród przed rozpoczęciem losowania prawie całkowicie eliminuje element losowości. Podzielił w tym zakresie stanowisko organu, że standardem w każdej loterii promocyjnej jest to, że pula nagród z góry jest znana graczom, bowiem jest ona określana w regulaminie loterii promocyjnej, stosownie do treści art. 61 ust. 3 u.g.h. Posiadanie przez gracza informacji na temat puli nagród w żaden sposób nie wpływa na losowy charakter gry.

15 Sąd stwierdził, że organ prawidłowo uznał, iż planowane przedsięwzięcie spełniało łącznie przesłanki do uznania go za grę losową gdyż organizator akcji promocyjnej oferuje wygrane rzeczowe lub pieniężne, a wynik gry zależy od przypadku. Za prawidłowe Sąd uznał również stwierdzenie organu, że dowodem udziału w grze w organizowanym przedsięwzięciu jest wybranie do koszyka produktów promocyjnych, znajdujących się w ofercie księgami internetowej, wyraźnie wskazanych przez organizatora akcji promocyjnej o wartości min. 100 zł. Po uzyskaniu wymaganej kwoty zamówienia, przed jego realizacją w koszyku aktywuje się aplikacja "J. b.". Losowanie nagród odbywa się poprzez kliknięcie przyciskiem myszy na aktywny skrypt "J. b." znajdującego się w koszyku. Złożenie określonego zmówienia jest właśnie "nabyciem innego udziału dowodu w grze", o której to przesłance mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. - definicji loterii promocyjnej.

16 W ocenie Sądu I instancji organ również zasadnie wskazał, że złożenie zamówienia na produkty promocyjne daje możliwość nieodpłatnego uczestnictwa w organizowanej loterii, a skarżący oferuje nagrody rzeczowe lub pieniężne.

17 Sąd podzielił także stanowisko organu, że istotą każdej loterii promocyjnej jest zawarcie umowy cywilnoprawnej dotyczącej towarów i usług oferowanych przez przedsiębiorcę, z której klient w każdej chwili może zrezygnować. Natomiast możliwość rezygnacji z zawarcia umowy i tym samym z udziału w loterii promocyjnej nie zmienia hazardowego charakteru projektowanego przedsięwzięcia.

18 Sąd I instancji za nieuzasadniony uznał zarzut naruszenia art. 27 ustawy z dnia 30 maja 2014 r. o prawach konsumenta (Dz. U. 2014 poz. 827). Wskazał, że ustawa ta reguluje ogólne zasady sprzedaży i prawa przysługujące konsumentowi z tytułu zawarcia umowy cywilnoprawnej dotyczącej towarów i usług oferowanych przez przedsiębiorcę i nie miała ona zastosowania w niniejszej sprawie. Możliwość dokonania przez klienta zwrotu zakupionego towaru nie miała wpływu na losowość w planowanym przez skarżącego przedsięwzięciu "J. b.", a ewentualny zwrot przez klienta towaru nie zmieniał charakteru gry. Ponadto wylosowana przez gracza nagroda nie stanowiła integralnej części umowy sprzedaży, na co wskazywała treść regulaminu akcji promocyjnej, w którym nie zawarto postanowień dotyczących zwrotów nagród w przypadku odstąpienia przez konsumenta od umowy.

19 W podstawie prawnej wyroku podano art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.).

20 F. T., skargą kasacyjną zaskarżył w całości wyrok Sądu I instancji zarzucając mu naruszenie:

21 1. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowania art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., które polega na przyjęciu, iż w przedmiotowej sprawie klient nabywa dowód udziału w grze podczas, gdy w rzeczywistości nic on nie nabywa i tym samym wskazany przepis nie powinien znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie;

22 2. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowania art. 2 ust 1 pkt 10 u.g.h., poprzez przyjęcie, że po losowaniu klientowi przysługuje nagroda podczas gdy, nawet w przypadku wygranej klientowi, bezpośrednio po losowaniu nie przysługuje żadne roszczenie o jej wydanie, tym samym wskazany przepis nie powinien znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie;

23 3. prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowania art. 18 ust 1 w zw. z art. 1 ust 2 i art. 2 ust 1 pkt 10 u.g.h., poprzez błędne przyjęcie, że los nabywany jest nieodpłatnie, a nagrody prezentują większą wartość niż wartość losu, w sytuacji, gdy klient nabywa wylosowaną nagrodę dopiero po sfinalizowaniu zakupu w sklepie internetowym za kwotę powyżej 100 zł, czyli znacznie wyższej niż symboliczna wartość samej nagrody, a tym samym, nawet przyjmując, iż mamy do czynienia z grą losową w rozumieniu art. art. 2 ust. 1 pkt 10, z czym skarżący ostatecznie się nie zgadza, to nie stanowi ona gry hazardowej w rozumieniu art. 18 ust 1, z uwagi na mniejszą wartość nagrody w stosunku losu.

24 Podnosząc te zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

25 Minister Finansów, w odpowiedzi na skargę kasacyjną, wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie od skarżącego kosztów postępowania według norm przypisanych.

26 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

27 Skarga kasacyjna nie znajduje usprawiedliwionych podstaw albowiem podniesione w niej zarzuty i ich argumentacja nie podważają prawidłowości kontroli decyzji Ministra Finansów, jakiej dokonał Sąd I instancji oraz wykładni mającego zastosowane w sprawie przepisu ustawy o grach hazardowych.

28 Podniesione w petitum skargi kasacyjnej zarzuty sprowadzają się do zakwestionowania przez kasatora wykładni art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h., jakiej dokonał organ, a którą zaakceptował Sąd I instancji, w związku z wnioskiem strony o stwierdzenie, czy akcja promocyjna mająca być prowadzona w sklepie internetowym skarżącego jest czy też nie jest grą losową podlegającą regulacjom przywołanej ustawy o grach hazardowych.

29 Jak już w wskazano w części opisowej niniejszego uzasadnienia, zarówno organ jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny uznali, że akcja promocyjna, jaką skarżący zamierzał prowadzić w ramach swojej działalności handlowej, była grą losową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h.

30 Ocenę tą uznać należy za prawidłową.

31 Zgodnie z powołanym przepisem grami losowymi są gry, w tym urządzane przez sieć Internet, o wygrane pieniężne lub rzeczowe, których wynik w szczególności zależy od przypadku i są nimi loterie promocyjne, w których uczestniczy się przez nabycie towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze i tym samym nieodpłatnie uczestniczy się w loterii, a podmiot urządzający loterię oferuje wygrane pieniężne lub rzeczowe.

32 Na tle tego przepis, w literaturze wyrażono pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w tej sprawie podziela, że nieodpłatność udziału w loterii oznacza brak po stronie uczestnika loterii dodatkowych kosztów związanych z nabyciem dowodów udziału w loterii, a także z dokonaniem zgłoszenia udziału w loterii. Równocześnie uczestnik nie będzie musiał zgłaszać dodatkowo swojego udziału w loterii, ale zrobi to "przy okazji" nabywania usługi lub towaru, przez co nie będzie musiał ponosić kosztów samego zgłaszania udziału w loterii. Organizowaną loterię należy uznać za loterię promocyjną niezależnie od tego, czy prawo do udziału w loterii będzie przysługiwało od chwili nabycia dowolnego z towarów lub usług oferowanych przez jej organizatora, czy też od nabycia tylko wybranych towarów lub usług. Ponadto, każdy, kto spełni warunki określone w regulaminie loterii, ma prawo do wzięcia udziału w losowaniu, którego zwycięzcy (wylosowani) otrzymają przewidziane nagrody – i to przesądza o losowym charakterze organizowanej loterii, w związku z czym do przedmiotowej loterii znajdą zastosowanie regulacje zawarte w ustawie o grach hazardowych. Istotną cechą loterii promocyjnych jest fakt, że nabycie towarów lub usług umożliwia danemu podmiotowi jedynie wzięcie udziału w losowaniu (w: Babiarz Stefan (red.), Ustawa o grach hazardowych. Komentarz Opublikowano: WKP 2018).

33 Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy, mając na uwadze kluczową dla oceny zasadności stanowiska organu treść Regulaminu Akcji Promocyjnej "J. b.", stwierdzić należy, co słusznie uczyniły zarówno organ, jak i Sąd I instancji, że mająca być oferowana przez skarżącego akcją promocyjna spełniała przesłanki do uznania jej za grę losową w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h.

34 Jak bowiem wynika z treści regulaminu udział w loterii przewidziany został dla klientów księgarni internetowej skarżącego, którzy zamierzali dokonać zakupu towarów na minimalną kwotę 100 złotych, przy czym produkty pozwalające na skorzystanie z opcji akcji promocyjnej musiały należeć do kategorii produktów oznaczonych, jako Produkty Promocyjne (§ 1 ust. 4, § 2 ust. 1 Regulaminu). Spełnienie tych warunków uprawniało i co wynika z zapisów Regulaminu umożliwiało uruchomienie opcji pozwalającej na wzięcie udziału w losowaniu poprzez pojawienie się/aktywowanie aplikacji "j. b.", dzięki której klient mógł dokonać jednokrotnego, dwukrotnego lub trzykrotnego losowania, w zależności od kwoty na jaką zamierzał dokonać zakupu towarów w sklepie skarżącego (§ 1 ust. 8 i § 2 ust 2 Regulaminu). Jak wynika z zapisu § 4 ust. 3 Regulaminu skorzystanie z pojawiającego się i aktywnego skryptu "J. b." miało charakter losowy – kliknięcie w rzeczony skrypt wyświetlało informację o wygraniu nagrody lub braku wygranej.

35 Przywołane zapisy regulaminu w sposób jednoznaczny wskazują, że oferowana przez kasatora loteria promocyjna spełniała przesłanki określone w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. pozwalające na uznanie jej za grę losową. Niewątpliwie bowiem miała być organizowana przez sieć Internet – poprzez sklep (księgarnię), miała ona charakter losowy gdyż możliwość wygrania nagrody rzeczowej lub bonu zniżkowego na kolejne zakupy nie zależało od jakichkolwiek zdolność psychoruchowych lub intelektualnych uczestnika loterii, wreszcie i co najistotniejsze udział w loterii nie wiązał się z odpłatnością za uczestnictwo w losowaniu, a wynikał jedynie z dokonania zakupu konkretnych towarów za konkretną, określoną regulaminem kwotę – udział w loterii był zatem udostępniany przez skarżącego niejako przy okazji dokonywania przez klienta księgarni zakupów.

36 Oceny tej nie zmienia podnoszona w ramach zarzutów skargi kasacyjnej i ich motywów argumentacja, że klientowi "bezpośrednio po losowaniu nie przysługuje żadne roszczenie o jej wydanie tym samym wskazany przepis nie powinien znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie".

37 Jak już wskazano akcja promocyjna, którą skarżący chciał organizować w ramach prowadzonego sklepu spełnia przesłanki do uznania jej za loterię promocyjną również w zakresie w jakim, w art. 2 ust. 1 pkt 10 u.g.h. mowa jest o nabyciu towaru, usługi lub innego dowodu udziału w grze.

38 Wystarczającym powodem uznania gry za grę losową, w rozumieniu ustawy o grach hazardowych jest, by gra jak w rozpoznawanym przypadku loteria promocyjna promowała działalność prowadzoną przez organizatora w powiązaniu z uzyskaniem wygranej rzeczowej, przyznawanej losowo, miała na celu zwiększenie atrakcyjności jego działalności, bo wówczas działanie takie prowadzi niewątpliwie do zwiększenia obrotów, a w konsekwencji do większych zysków (por. wyrok NSA z dnia 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II GSK 601/20).

39 Bezsprzecznie przywołany cel przyświecał akcji promocyjnej mającej być prowadzoną przez skarżącego. Jak bowiem stanowi zapis § 1 ust. 6 Regulaminu "Akcja Promocyjna prowadzona jest w celu promocji działalności Organizatora w szczególności prowadzonej przez niego księgarni internetowej (...)". Promowanie działalności w postaci księgarni internetowej niewątpliwie ma na celu zwiększenie zainteresowania tą księgarnią w gronie potencjalnych klientów, co w konsekwencji ma przyczynić się do zwiększenia dokonywanych w niej zakupów, a więc i zysków skarżącego.

40 Fakt zawarcia w Regulaminie zapisów określających przesłanki faktycznego (fizycznego) uzyskania nagrody oraz okoliczność, które warunkują konieczność zwrotu uzyskanej przez klienta nagrody uznać należy za formę zabezpieczenia się skarżącego i jego działalności gospodarczej przed ewentualnymi wyłudzeniami nagród w sytuacji niesfinalizowania transakcji zakupu zamówionych w księgarni towarów, co pozostaje bez wpływu dla uznania samej akcji za loterię promocyjną w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych.

41 Nie jest również zasadna ta cześć zarzutów skargi kasacyjnej, w której strona wywodzi błędne zaklasyfikowanie jej akcji, jako gry losowej z uwagi na okoliczność, że wartość nagrody jest niższa do wartości losu, co stoi w sprzeczności z art. 18 ust. 1 u.g.h.

42 Przepis art. 18 ust. 1 u.g.h., stanowi, że wartość wygranej w grach hazardowych nie może być niższa od ceny losu lub innego dowodu udziału w grze albo kwoty wpłaconej stawki.

43 Mając na uwadze zapisy Regulaminu, stwierdzić należy, że akcja promocyjna skarżącego spełnia również ten wymóg.

44 W § 3 ust. 1 i ust. 3 Regulaminu zapisano, że wartość nagrody, czy to w formie rzeczowej, czy w formie upustu cenowego wynosi maksymalnie 100 złotych dla jednego losu i łącznej wartości puli nagród.

45 Jak natomiast wynika z § 2 ust. 2 i ust. 3 Regulaminu, uczestnik loterii może przy jednym zakupie uzyskać tylko jedną nagrodę niezależnie od ilości losów, jakimi dysponował w toku zakupu (loterii), a która to ilość losów zależna jest od kwoty dokonywanych zakupów. Regulamin określa ilość losów w ten sposób, że uczestnikowi przysługuje jeden los w sytuacji dokonania zakupu na kwotę od 100 do 124,99 złotych; dwóch losów w przypadku kwoty zakupu w przedziale od 125 do 149,99 i trzech losów przy zakupie za kwotę od 150 złotych.

46 Taka konstrukcja loterii jasno wskazuje, że wartość jednej wygranej i tylko jednej wygranej w ramach określonej transakcji zakupu, jest równa minimalnej kwocie uprawniającej do udziału w losowaniu. Innymi słowy wartość wygranej równa jest minimalnej progowej wartości jednego losu uzyskiwanego w związku z zakupem towarów w księgarni. Pozostałe losy, pomimo, że faktycznie swoja wartością nie zrównują się z wartością wygranej to pozostają obojętne dla wymogu stawianego powołanym art. 18 ust. 1 u.g.h. Ich uzyskanie bowiem uwarunkowanie jest przekroczeniem progów minimalnego i maksymalnego zakupu warunkującego uzyskanie pierwszego losu a ponadto, co wynika z przywołanej treści Regulaminu, nie multiplikują ilości nagród, jakie może wygrać uczestnik loterii, a wyłącznie zwiększają szanse na uzyskanie (wygranie) jednej i tylko jednej nagrody podczas wykonywania pojedynczej procedury zakupu.

47 Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do stwierdzenia aby Sąd I instancji dokonał wadliwej kontroli rozstrzygnięcia Ministra Finansów, wobec czego na podstawie art. 184 p.p.s.a., wywiedzioną w sprawie skargę kasacyjną oddalił.