Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2021 r., II GSK 1405/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 lipca 2021 r., II GSK 1405/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Krzysztof Dziedzic po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1355/17 w sprawie ze skargi D. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym oddala skargę kasacyjną

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 stycznia 2018 r., sygn. akt II SA/Bd 1355/17, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę D. G. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2017 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł D. G., zaskarżając orzeczenie w całości i domagając się jego uchylenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.

4 Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

5 I. przepisów prawa materialnego, a mianowicie:

6 1. naruszenie art. 5 ust. ... ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2017 r. poz. 2200 ze zm.; dalej jako: u.t.d.) w zw. z art. 4 pkt 4 i art. 4 pkt 3 ww. ustawy oraz art. 92a ust. 6 ww. ustawy poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie w sprawie w wyniku wadliwego uznania, iż:

7 a) nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uznanie, iż przewóz wykonywany w dniu [...].10.2016 r. przy pomocy pojazdu Peugeot nr rej. [...] oraz przyczepy nr rej. [...] był przewozem na potrzeby własne strony;

8 b) w sprawie zachodzą przesłanki pozwalające na przyjęcie, iż przy wykonywaniu przewozu w dniu [...].10.2016 r. przy pomocy pojazdu Peugeot nr rej. [...] oraz przyczepy nr rej. [...] strona zobowiązana była do posiadania właściwej licencji.

9 II. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

10 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 4 i art. 4 pkt 3 ww. ustawy oraz art. 92a ust. 6 ww. ustawy poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącego, w sytuacji, w której zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzająca ją decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wydane zostały z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy.

11 Argumentację na poparcie zarzutów postawionych w petitum skargi kasacyjnej przedstawiono w jej uzasadnieniu.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zarzuty skargi kasacyjnej nie są uzasadnione i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

14 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu.

15 Wobec nie stwierdzenia okoliczności skutkujących nieważnością postępowania przed Sądem I instancji, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał wniesioną w tej sprawie skargę kasacyjną w granicach zarzutów kasacyjnych.

16 Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega zatem na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego, czy też procesowego, określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Ma ten skutek, że sąd kasacyjny nie może zastępować strony w formułowaniu tych zarzutów, nie może ich też precyzować czy konkretyzować, nie ma obowiązku ani prawa do domyślania się, ani do uzupełniania argumentacji autora skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 176 p.p.s.a. skarga kasacyjna powinna spełniać wymogi formalne przewidziane dla pism procesowych w postępowaniu sądowym. Jej obligatoryjnym elementem, jest ponadto przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Przez przytoczenie podstawy kasacyjnej należy rozumieć podanie konkretnego przepisu (konkretnej jednostki redakcyjnej) określonego aktu prawnego, który zdaniem strony został naruszony przez sąd pierwszej instancji, wskazanie na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W przeciwnym razie ocena zasadności skargi kasacyjnej nie jest w ogóle możliwa. Innymi słowy, przytaczając podstawy kasacyjne należy wskazać konkretny przepis prawa materialnego lub procesowego, który zdaniem wnoszącego skargę, został naruszony przez sąd pierwszej instancji oraz formę lub charakter tego naruszenia. Co istotne, nie wystarczy powołanie się w petitum skargi kasacyjnej na formułę o naruszeniu przepisów postępowania mającym wpływ na wynik sprawy. Konieczne jest wykazanie, który przepis postępowania został naruszony, w jaki sposób oraz wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. O skuteczności zarzutów, postawionych w oparciu o podstawę kasacyjną określoną w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., nie decyduje każde stwierdzone uchybienie przepisom postępowania, lecz tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Należy przez to rozumieć wykazanie istnienia związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym, stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym orzeczeniem sądu administracyjnego, który to związek przyczynowy mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

17 Drugim nieodzownym elementem skargi kasacyjnej jest jej uzasadnienie. Winno ono zawierać rozwinięcie zarzutów kasacyjnych. Na autorze skargi kasacyjnej ciąży zatem obowiązek konkretnego wskazania, które przepisy prawa materialnego zostały przez sąd naruszone zaskarżanym orzeczeniem, ale i na czym naruszenie to polega (błędna wykładnia, niewłaściwe zastosowanie). Przy zarzucie naruszenia prawa procesowego należy zaś wskazać przepisy tego prawa, które zostały naruszone przez sąd I instancji i wpływ tego naruszenia na wynik sprawy, tj. na rozstrzygnięcie (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Uzasadnienie skargi kasacyjnej powinno przede wszystkim zawierać wyjaśnienie wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy. Przedstawiać argumenty mające na celu wskazanie słuszności podstaw kasacyjnych. Wnoszący skargę kasacyjną jest obowiązany uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że miały wpływ na treść kwestionowanego orzeczenia, ponieważ gdyby do tych uchybień nie doszło, wyrok sądu administracyjnego mógłby być inny. Petitum i uzasadnienie skargi kasacyjnej winno stanowić komplementarną całość (Wyrok NSA z 29.01.2020 r., II FSK 505/18 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć – działając na podstawie i w granicach prawa (art. 7 Konstytucji RP) – w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do formułowania za stronę przyczyn, jakie spowodowały postawienie określonego zarzutu, jak również nie jest rzeczą Sądu domyślanie się w tym zakresie intencji strony.

18 W świetle przedstawionych uwag należy podkreślić, że sporządzona w niniejszej sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika skarga kasacyjna nie w pełni odpowiada powyższym standardom, niemniej stwierdzone wady nie dyskwalifikują jej w stopniu uzasadniającym jej odrzucenie.

19 Generalna uwaga, jaką można odnieść do tej skargi kasacyjnej, sprowadza się do stwierdzenia, że skarga ta stanowi w niektórych miejscach nieczytelny wydruk komputerowy. Problem ten dotyczy samego petitum tego środka odwoławczego, a zwłaszcza zarzutu prawa materialnego, a jego uzasadnienie w znacznym stopniu sporządzone jest w sposób utrudniający dokładne zapoznanie się z argumentacją skarżącego kasacyjnie w zakresie zarzutu błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 5 u.t.d. W uzasadnieniu omawianego zarzutu brakuje bowiem jednoznacznych wskazówek pozwalających stwierdzić, która z jednostek redakcyjnych tekstu prawnego (art. 5 u.t.d.) została zdaniem autora skargi kasacyjnej naruszona przez Sąd I instancji i na czym to naruszenie polegało.

20 Jak wskazano wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny, działając jako sąd kasacyjny, nie jest uprawniony do samodzielnego konkretyzowania zarzutów lub też stawiania hipotez co do tego, jakiego przepisu dotyczy podstawa kasacji, albo czego dotyczy jej uzasadnienie. Skoro w niniejszej sprawie braki skargi kasacyjnej powodowałyby konieczność domyślania się przez Naczelny Sąd Administracyjny, która część zarzutów wskazuje na naruszenie określonej normy prawnej oraz jakie jest ich uzasadnienie, to niesie to za sobą nie tylko ryzyko dla strony wnoszącej skargę kasacyjną niewłaściwego odczytania argumentacji zawartej w tak napisanej skardze kasacyjnej (por. wyrok NSA z 10.03.2020 r., II GSK 3596/17; wyrok NSA z 4.08.2015 r., II FSK 1011/15 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W świetle powyższych uwag oraz uwzględniając istotę sporu prawnego rozpatrywanej sprawy, komplementarny charakter zarzutów kasacyjnych uzasadnia, aby rozpatrzeć je łącznie. W skardze kasacyjnej sformułowano zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego, które sprowadzają się do błędnej wykładni i niewłaściwego zastosowania art. 5 u.t.d. (nieczytelna jest jednak jednostka redakcyjna tego przepisu, której naruszenie zarzuca kasator) w zw. z art. 4 pkt 4 i 3 u.t.d. oraz art. 92a ust. 6 u.t.d., a także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) i art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 5 ust. 1 u.t.d. w zw. z art. 4 pkt 4 i art. 4 pkt 3 u.t.d. oraz art. 92a ust. 6 u.t.d. poprzez oddalenie skargi wniesionej przez skarżącego, w sytuacji, w której zaskarżona decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego oraz poprzedzająca ją decyzja Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego wydane zostały z naruszeniem wskazanych w skardze przepisów prawa materialnego, co miało wpływ na wynik sprawy. Podstawowym zagadnieniem prawnym, które znalazło się u podstaw wszystkich zarzutów kasacyjnych z zakresu prawa materialnego, było kwestionowanie prawidłowości przyjęcia, że nie zostały spełnione przesłanki pozwalające na uznanie, że przewóz wykonywany w dniu [...] października 2016 r. przedmiotowym zespołem pojazdów był przewozem na potrzeby własne strony oraz iż w sprawie zachodzą przesłanki pozwalające na przyjęcie, iż przy wykonywaniu przewozu w dniu [...] października 2016 r. przedmiotowym zespołem pojazdów strona zobowiązana była do posiadania właściwej licencji.

21 Skarżący kasacyjnie podważając zastosowanie wobec niego sankcji określonej w Ip 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub wymaganej licencji) oraz lp 6.1.1. (wykonywania przewozu drogowego pojazdem niewyposażonym w urządzenie rejestrujące lub cyfrowe urządzenie rejestrujące) w istocie usiłuje wykazać, że objęty kontrolą drogową przewóz był przewozem na potrzeby własne realizowanym zgodnie z art. 4 pkt 4 u.t.d., a zatem nie wymagał posiadania zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika lub licencji na wykonywanie transportu drogowego. W tym też jedynie zakresie zarzuca Sądowi I instancji, w oparciu o obydwie podstawy kasacyjne, o których mowa w art. 174 p.p.s.a., naruszenie przepisów zarówno postępowania, jak i prawa materialnego.

22 Zauważyć zatem należy, że wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej, postawionemu na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., istotne elementy stanu faktycznego sprawy zostały wyjaśnione w sposób wystarczający dla subsumcji art. 4 pkt 4 lit. a) u.t.d.

23 Nie są to zarzuty usprawiedliwione, ponieważ WSA prawidłowo uznał, że za kwalifikacją spornego przejazdu jako transportu drogowego przemawiają prawnie relewantne okoliczności, potwierdzone zgromadzonymi w aktach sprawy dowodami, z których bezsprzecznie wynika, że to pomiędzy Spółką a Gminą M. istniał stosunek prawny, mający swoje źródło w zamówieniu z dnia [...] września 2016 r., obejmujący trzy elementy, tj. urządzenia które znajdowały się w skontrolowanym zespole pojazdów, ich montaż oraz dostawę, że w ramach tego zamówienia Burmistrz M. w imieniu Gminy M. zamówił u Spółki ww. urządzenia i usługi dla poszczególnych sołectw, że zatem to Spółka, a nie skarżący, była podmiotem u którego Burmistrz M. złożył przedmiotowe zamówienie, a także że za realizację tego zamówienia Spółka jako sprzedawca wystawiła na rzecz Gminy M. jako nabywcę faktury nr: [...], [...], [...], [...] i [...] z dnia [...] października 2016 r. oraz, że faktury te w swej treści odpowiadały zakresowi i treści zamówienia z dnia [...] września 2016 r., gdyż dotyczyły trzech elementów objętych zamówieniem, tj. wyszczególnionych w nim urządzeń, ich dostawy i montażu, co oznacza, że wystawione faktury były spójne i kompatybilne z zamówieniem z dnia [...] września 2016 r.

24 Rację ma także Sąd I instancji, że - wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej - łączący Spółkę i Gminę M. stosunek prawny, oparty na opisanym zamówieniu z dnia [...] września 2016 r., wymienione faktury za realizację tego zamówienia oraz dokumenty przewozowe, które posiadał przy sobie kierowca skontrolowanego zespołu pojazdów, tj. karty gwarancyjne i potwierdzenia odbioru wystawione przez Spółkę jako gwaranta dla Urzędu Miasta w M. jako uprawnionego, potwierdzają, że to Spółka przyjęła, wykonała i pobrała wynagrodzenie za realizację zamówienia z dnia [...] września 2016 r. w zakresie wykonania urządzeń i ich montażu, ale przede wszystkim także w zakresie dostawy (przewozu) tych urządzeń do odbiorcy.

25 Co więcej, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione w zaskarżonym wyroku, że sama ta ostatnia okoliczność już wskazuje, że spornego przewozu nie można było potraktować jako niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne skarżącego, jako że ten sam przewóz (dostawa) nie może być jednocześnie przewozem odpłatnym (dostawą komercyjną) za którą Spółka pobrała wynagrodzenie, i jednocześnie przewozem (dostawą) na potrzeby własne skarżącego.

26 Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że nie może jednocześnie tej samej dostawy (przewozu) jeden podmiot (skarżący) realizować na potrzeby własne, a inny podmiot (Spółka) realizować jako odpłatny przewóz rzeczy.

27 W świetle przywołanych wyżej przepisów, za prawnie relewantny fakt ustalony w postępowaniu administracyjnym w sprawie nałożenia kary pieniężnej należy uznać też okoliczność, że kierowca poddanego kontroli zespołu pojazdów, miał przy sobie wystawione przez Spółkę, a nie skarżącego, karty gwarancyjne i potwierdzenia odbioru, opatrzone datą [...] października 2016 r., dotyczące zdania "dostawa i montaż urządzeń [...]".

28 W związku z powyższym zasadnie Sąd I instancji uznał, że nie sposób uznać za logiczne wystawienie Kart Gwarancyjnych za coś do czego się nie ma tytułu prawnego. Istotnym jest także, że kierowca w dniu kontroli nie miał przy sobie jakichkolwiek innych dokumentów, które wskazywałyby, że to skarżący jest właścicielem, sprzedawcą, producentem przedmiotowych urządzeń, czy też wykonawcą jakiegokolwiek zlecenia.

29 Zasadnie zauważył również WSA, iż kierowca miał przy sobie dokumenty wystawione przez Spółkę. Konkludując, słusznie zatem WSA przyznał rację organowi, iż skarżący w dniu kontroli przewożąc przedmiotowe urządzenia, wykonywał usługę transportową dla Spółki, która to zgodnie z zamówieniem z dnia [...] września 2016 r., przyjęła na siebie zobowiązanie wykonania tego zamówienia, obejmującego realizację przedmiotowych urządzeń, ich dostawę i montaż na placach zabaw w 5 sołectwach na terenie Gminy M. Z powyższych względów, podzielając wykładnię przepisów prawa materialnego, dokonaną przez Sąd pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny nie uznał za zasadne ściśle powiązanych z tą problematyką zarzutów naruszenia przepisów postępowania, ponieważ w omawianej sytuacji kwestia ewentualnego naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego była zdeterminowana wykładnią przepisów prawa materialnego. Dodatkowo należy stwierdzić, iż Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w rozpoznawanej sprawie podziela stanowisko wyrażone przez Sąd I instancji oraz organy, które nie dały wiary dowodom przedstawionym przez skarżącego, mającym wykazać, że w sprawie miał miejsce niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne, a w szczególności że spełnione zostały w sprawie przesłanki z art. 4 pkt 4 lit. c) u.t.d. Nie można zatem zgodzić się z zarzutem naruszenia prawa procesowego opisanym w punkcie 2 petitum skargi kasacyjnej.

30 W konsekwencji z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlegała oddaleniu na mocy art. 184 p.p.s.a.