Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r., II GSK 1332/15
wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 stycznia 2017 r., II GSK 1332/15Otwórz w aplikacji
Sentencja
1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia NSA Andrzej Kisielewicz (spr.) Sędzia del. WSA Bartłomiej Adamczak Protokolant Anna Wojtowicz - Hess po rozpoznaniu w dniu 17 stycznia 2017 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. P. - "[...]" od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 234/14 w sprawie ze skargi J. P. - "[...]" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. P. - "[...]" na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego kwotę 450 (czterysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Uzasadnienie
2 Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 234/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę J. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.
3 Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że w dniu [...] lutego 2013 r. przeprowadzono kontrolę drogową autobusu marki [...]. Pojazdem kierował W. B. Pojazdem wykonywany był przewóz regularny osób na rzecz J. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą A. W toku kontroli kierowca okazał m.in. wypis z zezwolenia nr [...] na linię regularną K. – P. – S. – A. – K. Podczas kontroli stwierdzono również, że pojazd nie był oznakowany tablicami kierunkowymi bocznymi.
4 Decyzją z dnia [...] maja 2013 r. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na J. P. karę pieniężną w wysokości 5000 zł, zaś decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił decyzję organu I instancji i przekazał mu sprawę do ponownego rozpoznania.
5 W dniu [...] sierpnia 2013 r. przesłuchano w charakterze świadka, w obecności skarżącego, W. B., który zeznał, że w dniu kontroli wykonywał przewóz dzieci do szkoły na linii regularnej według rozkładu jazdy. Nie jest to zawsze ta sama grupa pasażerów, pojazdem jeździły też inne osoby. Pojazd zatrzymywał się tylko na przystankach wskazanych w rozkładzie jazdy. W autobusie znajdowała się kasa fiskalna. W dniu kontroli w autobusie znajdowała się tablica kierunkowa, jednak nie była ona nałożona, kierowca o niej zapomniał.
6 W toku postępowania przesłuchano także J. P. Skarżący zeznał, że w dniu kontroli posiadał zezwolenie na przewozy regularne osób na trasie K. – P. – K. Wykonywany przejazd był zgodny z zezwoleniem i rozkładem jazdy. Skarżący nie posiada zezwolenia regularnego specjalnego. W dniu kontroli przewożone były dzieci w wieku szkolnym i inne osoby dorosłe. Skarżący miał podpisaną umowę z Gminą N. na przewóz dzieci do szkół. Dla części dzieci bilety kupuje gmina, pozostałe dzieci kupują te same bilety i są to bilety miesięczne. Pozostałe bilety sprzedawane są w kasie fiskalnej przez kierowcę. Bilety miesięczne sprzedawane są przez biuro sprzedaży w B. Skarżący podkreślił również, że każdy z pojazdów jest wyposażony w tablice boczne kierunkowe i nie wie dlaczego kierowca ich nie założył.
7 Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] października 2013 r. nałożył na J. P., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą "A.", karę pieniężną w wysokości 5000 zł za naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób, określone w załączniku nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm., powoływanej dalej jako u.t.d.) pod Lp. 2.5.1., czyli za wykonywanie przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego.
8 Po rozpoznaniu odwołania strony Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podkreślił, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 i § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262), autobus powinien być wyposażony w tablice kierunkowe czołową i boczną. W dniu kontroli wykonywano przewóz regularny w krajowym transporcie osób, zaś autobus nie był wyposażony w tablice kierunkowe boczne, co uzasadniało nałożenie kary za stwierdzone naruszenie.
9 Organ II instancji stwierdził ponadto, że skarżący nie przedstawił żadnych okoliczności przemawiających za zastosowaniem art. 92c ust. 1 u.t.d.
10 J. P. złożył na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, który, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej: "p.p.s.a.", oddalił skargę.
11 W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji stwierdził, że okoliczność, iż kursami w określonych porach dnia przewożone są w praktyce wyłącznie dzieci dojeżdżające do szkoły, dla których szkoła dystrybuuje wykupione od przewoźnika bilety miesięczne, częściowo dofinansowywane przez gminę, nie zmienia charakteru przewozu publicznego, to jest potencjalnie dostępnego dla wszystkich. Nie ma też znaczenia, że w takiej sytuacji faktycznej autobus został opatrzony tablicą informacyjną "Przewóz dzieci" oraz, że - jak wynika z akt sprawy – szkoła zapewnia w czasie określonych kursów opiekuna dojeżdżających do szkoły dzieci. Te wszystkie okoliczności nie zmieniają faktu, że w praktyce przewożone są osoby (dzieci), które nabyły bilety miesięczne dostępne publicznie, a nie osoby, stanowiące określoną grupę osób, z wyłączeniem innych osób. Określonej grupy osób, o której mowa w art. 4 pkt 9 u.t.d., nie stanowi grupa osób, które nabyły bilety miesięczne na przejazd określonym kursem u przewoźnika mającego zezwolenie na wykonywanie przewozów regularnych, obejmujących ten kurs, nawet jeżeli ta grupa osób jest tak jednorodna jak dzieci dojeżdżające do szkoły. Dzieci dojeżdżające do szkoły z posłużeniem się biletami miesięcznymi, korzystają z publicznego charakteru przewozu i określonego sposobu dystrybucji biletów, a nie z tego, że została określona grupa osób, dla której przejazd jest przeznaczony i że w związku z tym z przewozu wyłączone zostały inne osoby w sposób mający znaczenie w świetle art. 4 pkt 9 u.t.d.
12 Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 18b ust. 1 pkt 1 u.t.d. jedną z zasad wykonywania przewozów regularnych w krajowym transporcie drogowym osób jest używanie do przewozu wyłącznie autobusów odpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym. W związku z tym – stosownie do art. 18 ust. 2 pkt 1 lit. b) u.t.d. - podczas wykonywania przewozów regularnych zabrania się używania do przewozu autobusów nieodpowiadających wymaganym ze względu na rodzaj przewozu warunkom technicznym.
13 Warunki techniczne pojazdów, w tym autobusów, zostały określone w przepisach art. 66 ust. 1 - 2 i ust. 3a - 4 oraz art. 66a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), a także w przepisach rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. Zdaniem Sądu I instancji, całość regulacji, która wynika z tych przepisów, dotyczy warunków technicznych pojazdów nie w rozumieniu znaczeń pochodzących z języka potocznego, lecz w ujęciu normatywnym, to jest z uwzględnieniem rozumienia "warunków technicznych pojazdów" jako autonomicznego pojęcia języka prawnego. Warunki techniczne pojazdów dotyczą nie tylko budowy pojazdów, ale także ich wyposażenia, a nawet utrzymania.
14 Sąd I instancji stwierdził następnie, że zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 13 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r., autobus regularnej komunikacji publicznej powinien być wyposażony w tablice kierunkowe. Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia, tablice kierunkowe to tablica czołowa i tablica boczna. W związku z tym wykonywanie przewozu regularnego autobusem, który nie jest wyposażony w tablicę kierunkową boczną jest równoznaczne, w rozumieniu załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym (Lp. 2.5.1.), z wykonywaniem przewozu autobusem, który nie odpowiada wymaganym warunkom technicznym ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego. Takie naruszenie przepisów o wykonywaniu przewozu drogowego osób podlega, zgodnie z art. 92a ust. 1 i 6 u.t.d., karze pieniężnej w wysokości 5000 zł.
15 Zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie jest zwolniony od odpowiedzialności na podstawie art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ przewoźnik nie może zwolnić się z odpowiedzialności za brak tablic kierunkowych, tłumacząc się zawinieniem wyłącznie kierowcy, który zaniedbał umieszczenia tablic w odpowiednim miejscu. Rzeczą przedsiębiorcy jest bowiem takie zorganizowanie pracy kierowców i kontroli wykonywania przez nich zadań, aby zapobiegać tego rodzaju zdarzeniom oraz zatrudnianie kierowców, którzy nie lekceważą obowiązków wynikających z przepisów prawa, a także nie zapominają o umieszczeniu tablic kierunkowych we właściwym miejscu.
16 J. P. zaskarżył wyrok WSA w Lublinie z dnia 19 lutego 2015 r. sygn. akt III SA/Lu 234/14 w całości skargą kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
17 Skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wypływ na wynik sprawy, tj :
18 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. art. 18b ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1b u.t.d., §18 ust. 1 i § 21 ust. 1 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. oraz Ip. 2.5.1 załącznika nr 3 do u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wadliwie przyjęto, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy właściwym jest nałożenie kary w wysokości 5000 zł, przy jednoczesnym pominięciu regulacji zawartej w zał. nr 3 lp. 2.5.2 do u.t.d. określającej, że za braki w oznakowaniu pojazdu możliwe jest wymierzenie kary w wysokości 2000 zł;
19 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92a ust. 1, 6, 7 w zw. z art. 18b ust. 1 pkt 1 i art. 18b ust. 2 pkt 1 lit. b) wraz z zał. nr 3 Ip. 2.5.1 u.t.d., oraz w zw. z § 21 i § 18 rozporządzenia z dnia 31 grudnia 2002 r. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi w sytuacji, gdy wadliwie przyjęto, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy właściwym jest nałożenie kary w wysokości 5000 zł, przy jednoczesnym pominięciu regulacji zawartej w zał. nr 3 lp. 2.5.2. do u.t.d. określającej, iż za braki w oznakowaniu pojazdu możliwe jest wymierzenie kary w wysokości 2000 zł;
20 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 92c u.t.d. poprzez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że postępowanie w niniejszej sprawie nie zostało umorzone w sytuacji, gdy z okoliczności sprawy wynikało, iż wykonująca przewóz strona nie miała wpływu na powstanie naruszenia w postaci niewłaściwego oznaczenia pojazdu;
21 - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a. przez jego niezastosowanie i oddalenie skargi, pomimo że organ odwoławczy nie rozpoznał zawartych w odwołaniu zarzutów naruszenia przepisów postępowania.
22 W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżący podkreślił, że autobusy jeżdżące w A. są wyposażone w tablice kierunkowe służące do ich oznakowania zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Pracownicy przedsiębiorcy zostali pouczeni o obowiązku prawidłowego ich oznakowywania. Wszelkie zatem braki w tym zakresie są wynikiem zaniechania kierowcy, na które ukarany przedsiębiorca nie miał wpływu. Strona nie ma fizycznie możliwości każdorazowej kontroli prawidłowego oznakowania wszystkich pojazdów należących do jej przedsiębiorstwa, dlatego też o takowym wymogu pouczeni zostają pracownicy władający poszczególnymi pojazdami, mając zarazem obowiązek zadbania o takie oznakowanie. Bez wątpienia zachowania kierowcy nie sposób uznać za konsekwencję braku właściwych rozwiązań organizacyjnych czy rozwiązań o charakterze dyscyplinującym.
23 Organ nie skorzystał z uprawnienia do złożenia odpowiedzi na skargę kasacyjną.
24 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
25 Skarga kasacyjna nie jest uzasadniona.
26 W skardze kasacyjnej wnoszący tę skargę kwestionuje ukaranie go karą pieniężną w wysokości 5.000 zł na podstawie Lp. 2.5.1. załącznika nr 3 do u.t.d. za niespełnienie wymaganych warunków technicznych ze względu na rodzaj wykonywanego przewozu regularnego przez niezamieszczenie na pojeździe tablicy kierunkowej bocznej. Jego zdaniem, to naruszenie powinno być zakwalifikowane jako niespełnienie wymagań w zakresie wyposażenia i oznakowania w związku z przewozem określonej kategorii osób, zagrożone karą w wysokości 2.000 zł (Lp. 2.5.2. Załącznika nr 3).
27 Przede wszystkim należy podkreślić, że wnoszący skargę kasacyjną nie wykonywał przewozu określonej kategorii osób. Boczna tablica kierunkowa nie jest wymaganym elementem wyposażenia pojazdów wykonującym takie przewozy. Dlatego też jego przypadek nie kwalifikuje się do Lp. 2.5.2. załącznika nr 3.
28 Prezentowane stanowisko Sądu w składzie orzekającym w tej sprawie znajduje potwierdzenie w dotychczasowym orzecznictwie NSA (np. wyrok z 12 sierpnia 2015 r., II GSK 1615/14). W tym orzecznictwie podkreślano, że na gruncie ustawy – Prawo o ruchu drogowym i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia nie daje się ustalić odrębnych zakresów pojęć: "wymagania w zakresie warunków technicznych" i "wymagania w zakresie wyposażenia". Z przepisów tych wynika, że wymagania w zakresie wyposażenia wchodzą w zakres szerszego pojęcia - wymagania w zakresie warunków technicznych. Stąd jeżeli naruszenie prawa będące przedmiotem rozpatrywanej sprawy nie kwalifikuje się, ze względów wyżej przedstawionych, do L.p. 2.5.2. załącznika nr 3 pozostaje jedynie jego zakwalifikowanie do naruszenia, o którym mowa w Lp. 2.5.1. załącznika nr 3.
29 Nie jest również uzasadniony zarzut naruszenia art. 92c pkt 1 ustawy o transporcie drogowym przez nieuwzględnienie, że podmiot wykonujący przewóz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. W rozpatrywanym przepadku brak tablic był bowiem, zdaniem przedsiębiorcy, następstwem niedbalstwa kierowcy. Kierowca zapomniał zabrać tablice do pojazdu i umieścić je na właściwym miejscu w autobusie.
30 Okoliczności te oczywiście nie świadczą o braku wpływu przedsiębiorcy na powstanie naruszenia prawa. Przede wszystkim przedsiębiorca powinien wykazać, że dołożył należytej staranności, a zatem uczynił wszystko, aby kierowca nie zapomniał "zabrać" do samochodu wymaganego oznakowania. Przedsiębiorcę zobowiązują do tego i jednocześnie uprawniają relacje prawne łączące go z kierowcą wykonującym przewóz w jego imieniu i na jego rachunek. Kierowca był pracownikiem wykonującego przewóz drogowy. Do pracodawcy należy zarówno odpowiednie zorganizowanie pracy pracownika, jak i sprawowanie kontroli wykonywania tej pracy. W związku z tym pracodawca ponosi ryzyko niewłaściwego wykonania pracy przez pracownika. Poza granice tego ryzyka wykracza jedynie świadome, umyśle działanie pracownika, w tym przypadku polegające na naruszeniu wymagania dotyczącego umieszczenia tablicy kierunkowej na pojeździe. Niewątpliwie pracodawca dysponuje środkami organizacyjnymi i motywacyjnymi, które mogą być skuteczne w zapobieganiu, aby kierowca nie zapominał o tak istotnych obowiązkach związanych z wykonywaniem przewozów.
31 W rozpoznawanej sprawie przedsiębiorca nie wykazał, że dopełnił należytej staranności w zorganizowaniu i kontrolowaniu pracy kierowcy i że mimo tego kierowca zapomniał umieścić wymaganą tablicę w odpowiednim miejscu. Nie wykazał zatem, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia.
32 Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 2 pkt 2 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).