Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2019 r., II GSK 1278/17

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 września 2019 r., II GSK 1278/17

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Skoczylas (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Rysz Sędzia del. WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Protokolant Monika Majak po rozpoznaniu w dniu 19 września 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej Z. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 13 grudnia 2016 r. sygn. akt II SA/Rz 620/16 w sprawie ze skarg Z. P. na decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z dnia [...] marca 2016 r.: nr [...], [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Z. P. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie kwotę 3.600 (trzy tysiące sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wyrokiem z 13 grudnia 2016 r. o sygn. akt II SA/Rz 620/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; powoływanej dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę Z. P. na dwie decyzje Dyrektora Izby Celnej w Przemyślu z [...] marca 2016 r. w przedmiocie kar pieniężnych z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

3 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA złożył Z. P., zaskarżając to orzeczenie w całości. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz poprzedzających go decyzji organów administracji celnej I i II instancji, a także o zasądzenie kosztów sądowych, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

4 Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:

5 - art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 471 ze zm.; dalej: u.g.h.) – poprzez błędną jego i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącego można pociągnąć do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzyć mu karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle dokonanych ustaleń faktycznych powinna skutkować uwzględnieniem skargi na skutek stwierdzenia, że czynności strony, jako osoby fizycznej wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza, nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

6 W uzasadnieniu skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutu sformułowanego w petitum skargi kasacyjnej.

7 W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

9 Zarzut skargi kasacyjnej nie jest uzasadniony i dlatego skarga nie może być uwzględniona.

10 Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Dodać należy, że w przypadku oparcia skargi kasacyjnej na naruszeniu prawa procesowego (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.) wnoszący skargę kasacyjną musi mieć na uwadze, że dla ewentualnego uwzględnienia skargi kasacyjnej niezbędne jest wykazanie wpływu naruszenia na wynik sprawy.

11 Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Ze wskazanych przepisów wynika, że wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

12 Wychodząc z tego założenia, należy na wstępie zaznaczyć, że wobec niestwierdzenia z urzędu nieważności postępowania (art. 183 § 2 p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny ogranicza swoje rozważania do oceny zagadnienia prawidłowości dokonanej przez sąd I instancji wykładni wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów prawa.

13 W skardze kasacyjnej sformułowano zarzut naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez błędną jego wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżącego można pociągnąć do odpowiedzialności administracyjnej i wymierzyć mu karę pieniężną za urządzanie gier na automatach poza kasynem, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu w świetle dokonanych ustaleń faktycznych powinna skutkować uwzględnieniem skargi na skutek stwierdzenia, ze czynności strony, jako osoby fizycznej wynajmującej powierzchnię w swoim lokalu podmiotowi, który takie gry urządza, nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

14 W tym kontekście w pierwszej kolejności należy podkreślić, iż nie jest zasadne stanowisko, że organy niezasadnie przypisały Skarżącemu przymiot urządzającego gry na automatach w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu naruszenia art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. należy przede wszystkim wskazać, że stan prawny rozpatrywanej sprawy kształtują przepisy ustawy o grach hazardowych w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy z 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 88), która wprowadziła do art. 89 ust. 1 u.g.h. osobną podstawę do wymierzenia kary pieniężnej posiadaczowi lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier (art. 89 ust. 1 pkt 3 i 4). Na gruncie omawianej regulacji w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie wspomnianej nowelizacji Naczelny Sąd Administracyjny w swym orzecznictwie przyjmował, że sankcja z art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot w sytuacji, gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie (vide wyrok NSA z 24 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 251/18- publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna, jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia, bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (zob. wyrok NSA z 12 lipca 2018 r., sygn. akt II GSK 298/18- publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie NSA prezentował stanowisko, że przy ocenie, czy podmiot nie powinien zostać uznany za urządzającego gry na automacie niezbędne jest odwołanie się do wszystkich elementów stanu faktycznego (vide: wyrok z 9 listopada 2016 r., sygn. akt II GSK 2736/16, tak też wyrok z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II GSK 5233/16; Wyrok NSA z 13 czerwca 2019 r., sygn. akt II GSK 1398/17 - publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

15 Przenosząc poczynione wyżej uwagi na grunt niniejszego postępowania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że WSA, biorąc pod uwagę niekwestionowane przez autora skargi kasacyjnej okoliczności stanu faktycznego, słusznie uznał, że zachowanie Skarżącego świadczyło o jego aktywnej postawie podczas urządzania gier na automacie znajdującym się w lokalu, do którego Skarżący posiadał tytuł prawny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organy dokonały w tym zakresie niezbędnych ustaleń i ich oceny, co słusznie zaakceptował WSA.

16 W szczególności poddały analizie prawa i obowiązki wynikające z umów (podnajmu oraz oświadczenie usług) zawartych pomiędzy Skarżącym a PPU "A." A. P., które dostarczyło sporne urządzenia do lokalu Skarżącego, a także sposób realizacji postanowień tych umów. W umowie podnajmu postanowiono, że obowiązkiem Skarżącego jako wynajmującego będzie zapewnienie dostępu do urządzenia w godzinach otwarcia lokalu. Skarżący udostępniając na podstawie umowy podnajmu część lokalu, zobowiązał się też do zapewnienia ciągłość gier na spornych automatach i udostępnił je do publicznego korzystania w godzinach otwarcia lokalu. Natomiast z umowy o świadczenie usług wynikało, że zleceniodawca - PPU "A." A. P. powierza a zleceniobiorca ("B." Z. P.) zobowiązuje się do obsługi ww. urządzeń zręcznościowo – czasowych, dbania o czystość i bezpieczeństwo urządzeń, sprawowania nadzoru nad prawidłową grą urządzenia. Ustalono nadto orientacyjny harmonogram realizacji umowy – zgodny z godzinami otwarcia lokalu, w którym zainstalowano urządzenia. Ponadto jak trafnie wskazuje się w odpowiedzi na skargę kasacyjną za uznaniem Z. P. za urządzającego gry na automacie przemawiają również zeznania świadków – barmanek w lokalu, w B. II Z. P., ul. Z. [...] [...]-[...] w T., które wskazują, iż do ich obowiązków należała obsługa dwóch pilotów służących do kasowania czasu oraz punktów na automatach. Wbrew zatem twierdzeniom skarżącego kasacyjnie, Sąd I instancji słusznie przyjął, że aktywność wynajmującego nie polegała jedynie na dostarczeniu energii elektrycznej do ww. automatów.

17 Wszystkie te okoliczności stanowią podstawę do uznania, że Skarżący był "urządzającym gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 2 pkt 2 u.g.h.

18 Świadczą one o tym, że rola Skarżącego w całym przedsięwzięciu wykraczała ponad zwyczajne udostępnianie najemcy powierzchni swojego lokalu. Skarżący stwarzał bowiem techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń oraz ich używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. W tej sytuacji Skarżący nie może być uznany jedynie za podwykonawcę podmiotu urządzającego gry. Biorąc pod uwagę przedstawioną wyżej argumentację stwierdzić należy, że nie są zasadne argumenty opisane w petitum i uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

19 Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

20 O kosztach postępowania kasacyjnego w pkt 2 sentencji wyroku orzeczono stosownie do art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a) i § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804, obecny tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 265), zasądzając od skarżącego kasacyjnie na rzecz organu reprezentowanego przez radcę prawnego, który nie prowadził sprawy w pierwszej instancji 3.600 zł za udział w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym oraz terminowe sporządzenie odpowiedzi na skargę kasacyjną.