Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2021 r., II GSK 1178/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 czerwca 2021 r., II GSK 1178/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Cezary Pryca Sędzia NSA Zbigniew Czarnik Sędzia del. WSA Cezary Kosterna (spr.) po rozpoznaniu w dniu 9 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. A. Sp. z o.o. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1152/17 w sprawie ze skargi P. A. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 19 kwietnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

2 Przedmiotem skargi kasacyjnej wniesionej przez P. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej jako: "Skarżąca", "Strona" lub "Spółka") jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 15 lutego 2018 r. sygn. akt V SA/Wa 1152/17. Wyrokiem tym została oddalona skarga Spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie dalej jako: "Dyrektor IAS", "Organ odwoławczy" z 19 kwietnia 2017 r. nr 1401-IOA.4246.287.2017.BD.760 utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu I Celnego w Warszawie z 28 października 2016 r. o wymierzeniu Spółce kary pieniężnej w wysokości 108.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

3 Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy:

4 Funkcjonariusze Urzędu Celnego I w Warszawie 19 października 2015 r. w ramach realizacji zadań Służby Celnej wskazanych w art. 2 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (Dz. U. Nr 168, poz. 1323 ze zm., dalej jako: "ustawa o SC") przeprowadzili kontrolę w lokalu znajdującym się w Warszawie w przejściu podziemnym podzielonym na boksy oznaczone numerami od 390 do 399, w trakcie której ujawniono dziewięć włączonych do sieci elektrycznej i gotowych do eksploatacji automatów. Ustalono też, że posiadaczem, dysponentem i odpowiedzialnym za eksploatację automatów była Skarżąca. Wynikało to z treści pisma podmiotu zarządzającego terenami przejść podziemnych informującego, że w okresie od 18 czerwca 2012 r. do 19 października 2015 r. przedmiotowy lokal był zajmowany bez tytułu prawnego przez Skarżącą, która w lokalu tym prowadziła nielegalnie działalność hazardową polegającą na urządzaniu gier na automatach do gier. Mimo wezwań do natychmiastowego opuszczenia lokalu, Skarżąca go nie opuszczała.

5 W związku z tymi ustaleniami Naczelnik I UC decyzją z 28 października 2016 r. wymierzył Spółce karę pieniężną za urządzanie gier na dziewięciu automatach poza kasynem gry w kwocie 108.000 zł

6 Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z 19 kwietnia 2017 r. wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm., dalej jako: "op." lub "ordynacja podatkowa"), w zw. z art. 91 oraz art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 3, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2016 r., poz. 471, dalej jako: "ugh"), Dyrektor IAS utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

7 W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podkreślił, że oględziny zewnętrzne automatów jak również wyniki przeprowadzonych na nich eksperymentów wskazywały, iż na kontrolowanych automatach były urządzane gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 lub ust. 5 ugh. Skarżąca nie prowadziła działalności na podstawie ustawy o grach hazardowych, tj. nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach, ani innego zezwolenia albo koncesji, o której mowa w tej ustawie. Ponadto automaty, na których urządzano gry, nie były zarejestrowane. Spółka nie posiadała też zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

8 W ocenie organu II instancji przedmiotowe urządzenia niewątpliwie były urządzeniami elektronicznymi (komputerowymi), posiadały wrzutniki monet i akceptory banknotów, a warunkiem przystąpienia do gry było wpłacenie pewnej kwoty pieniędzy, urządzane na nich gry mają charakter losowy, prowadzone były o wygrane pieniężne lub rzeczowe. Gry na spornych automatach wypełniają zatem definicję gier na automatach w rozumieniu art. 2 ust. 3 w zw. z art. 2 ust. 4 ugh. Na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego (w tym pisma spółki zarządzającej terenami przejść podziemnych) i zeznań przesłuchanego na miejscu świadka – pracownika lokalu, oraz umów dzierżawy dostarczonych przez Stronę, organ odwoławczy stwierdził, iż Skarżąca urządzała gry na automatach poza kasynem gry, za co Naczelnik UC zasadnie wymierzył jej karę pieniężną na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh.

9 W skardze na tę decyzję wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenia w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, a także o zasądzenia kosztów postępowania. Ponadto wniosła o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do skargi w postaci:

10 1) dowodów wpłaty utargu z lokali nr 393, 395, 396, 397 położonych. pomiędzy spółką P. Sp. z o.o. oraz B. Sp. z o.o. na okoliczność tego, że korzyści z urządzeń czerpała spółka B. Sp. z o.o. a nie Skarżąca, a więc to nie Skarżąca urządzała gry na automatach wskazanych w decyzji;

11 2) doniesień medialnych dotyczących obowiązywania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie regulacji działalności z wykorzystaniem automatów do gier, na okoliczność tego, że skarżąca wynajmując lokale spółkom z branży hazardowej uważała, że jej działanie jest legalne.

12 Zaskarżonej decyzji Spółka zarzuciła:

13 1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 op polegające na niewystarczającym zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego przez organy obu instancji, poprzez:

14 a) ustalenie stanu faktycznego sprawy na podstawie korespondencji uzyskanej od spółki zarządzającej przejściami podziemnymi bez weryfikacji przekazanych informacji za pomocą innych środków dowodowych;

15 b) uwzględnienie okoliczności przemawiających na niekorzyść skarżącej i pominięcie okoliczności korzystnych i potwierdzających odmienną wersję zdarzeń od przyjętej przez organy obu instancji.

16 2. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 op poprzez niezasadne oddalenie wniosków dowodowych strony dotyczących następujących dokumentów:

17 – umowy dzierżawy powierzchni użytkowej 1 września 2015 r. zawartej pomiędzy A. Sp. z o.o. z siedzibą we W., a skarżącą;

18 - umowy dzierżawy powierzchni z 1 czerwca 2014 r. zawartej pomiędzy spółką P. Sp. z o.o.;

19 – umowy dzierżawy powierzchni z 1 czerwca 2014 r. zawartej pomiędzy spółką P. Sp. z o.o. a B. Sp. z o.o. siedzibą w W.;

20 – faktur VAT wystawianych przez stronę na rzecz P. Sp. z o.o. z tytułu czynszu dzierżawnego;

21 3. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 w zw. z art. 199 op poprzez zaniechanie powołania dowodu z przesłuchania strony na okoliczność działań podejmowanych w lokalach, na okoliczność tego, czy przesłuchana świadek była pracownikiem skarżącej spółki i ewentualnie jakie czynności wchodziły w zakres jej obowiązków służbowych;

22 4. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 op. polegające na niezasadnym nieuwzględnieniu żądania strony o zwrócenie się przez organ II instancji do spółki W. P. P. Sp. z o.o. o nadesłanie dokładnego planu przejścia podziemnego na okoliczności rozmieszczenia boksów składających się na lokal nr 39, faktycznych granic pomiędzy boksami i możliwości niezależnego z nich korzystania, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do błędnego ustalenia, że skarżąca urządzała gry, podczas gdy lokal, który skarżąca zajmowała jest niezależny od lokali, w których znajdowały się zatrzymane urządzenia.

23 5. Naruszenie przepisów postępowania tj. art. 122 w zw. z art. 187 § 1 w zw. z art. 180 op poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, polegające na zaniechaniu powołania dowodu z zeznań świadków;

24 6. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 op polegające na nieuwzględnieniu wniosków dowodowych skarżącej zgłoszonych w piśmie z [...] lutego 2017 r. o zwrócenie się do Urzędu Celnego I w Warszawie o nadesłanie płyt CD i DVD z sprawy karnej skarbowej na okoliczność tego, że spółka nie urządzała gier na automatach do gier o niskich wygranych w lokalu w przejściu podziemnym;

25 7. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 200 § 1 op. polegające na zaniechaniu wydania przez organ przed wydaniem decyzji postanowienia o wyznaczeniu stronie terminu do zajęcia stanowiska mimo, że skarżąca po uprzednio wydanym postanowieniu w trybie art. 200 op zgłosiła nowe wnioski dowodowe i w konsekwencji uniemożliwiono stronie weryfikację tego, na podstawie jakich dowodów organ wyda rozstrzygnięcie, pominięto ostateczne stanowisko strony.

26 8. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 w zw. z art. 191 op. poprzez zaniechanie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania świadka J. A. na okoliczność wydzierżawienia od spółki boksu nr 394 położonego w lokalu nr 39 ]w przejściu podziemnym oraz na okoliczność tego, czy skarżąca była uprawniona lub zobowiązana do zapewnienia obsługi urządzeń, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem skutkowało ustaleniem, iż skarżąca zapewniała obsługę urządzeń, które nie należały do niej, w sytuacji kiedy żadna z umów znajdujących się w aktach sprawy nie dawała spółce prawa, ani też nie nakładała obowiązku obsługi urządzeń i eksploatowania urządzeń.

27 9. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 229 w zw. z art. 188 w zw. z art. 181 w zw. z art. 197 op polegające na zaniechaniu (mimo wniosku skarżącej) powołania dowodu z opinii laboratorium badawczego posiadającego upoważnienie Ministra Finansów oraz akredytację Polskiego Centrum Akredytacji do przeprowadzania badań na automatach do gier celem wykazania czy automaty do gier są automatami do gier regulowanymi ustawą o grach hazardowych, czy też są symulatorami rozrywkowymi niepodlegającymi regulacjom tej ustawy.

28 10. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 op poprzez niewystarczające rozpatrzenie materiału dowodowego zebranego w sprawie oraz jego błędną ocenę, skutkującą bezpodstawnym ustaleniem iż strona urządzała gry na przedmiotowych automatach, mimo że zebrane w sprawie dowody nie pozwalają na poczynienie takich ustaleń;

29 11. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 191 op polegające na dokonaniu dowolnej a nie swobodnej oceny okoliczności dotyczącej świadomości skarżącej co do tego, że w wynajmowanych przez nią lokalach są rzekomo nielegalne automaty do gier oraz tego, że działalność z wykorzystaniem tego typu urządzeń jest nielegalna, podczas gdy w orzecznictwie panował wówczas chaos, zaś doniesienia medialne wskazują, że tego typu działalność jest nielegalna dopiero od 1 kwietnia 2017 r., zatem prawie 2 lata od kontroli;

30 12. Naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnie i niewłaściwe zastosowanie, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 2 ust. 6 ugh polegające na uznaniu, że skarżąca powinna była skorzystać z rozstrzygnięcia Ministra Finansów co do charakteru gier, podczas gdy skarżąca nie urządzała gier oraz nie była i nie jest właścicielem automatów, zatem nie była legitymowana do wystąpienia z odpowiednim wnioskiem od Ministra Finansów.

31 13. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 4 ugh poprzez nieuwzględnienie tego, że wymieniony przepis wprowadził okres przejściowy na wejście w życie ww. ustawy w stosunku do pomiotów prowadzących działalność gospodarczą w zakresie regulowanym ustawą i okres ten zakończył się 01 lipca 2016 r. zatem w dacie objętej decyzją przedsiębiorcy mieli czas na dostosowanie do warunków określonych w ustawie;

32 14. Naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 ugh polegające na uznaniu, że osoba, która wynajmuje lokal właścicielowi automatów do gier również jest urządzającym gry, podczas gdy działania takiej osoby (zatem również skarżącej) dotyczą nieruchomości skarżąca na własny rachunek jedynie wynajmuje albo wydzierżawia nieruchomość wszystkie ewentualne inne działania - jak zapewnienie energii są de facto podejmowane na rzecz i rachunek właściciela urządzeń, który z tego tytułu czerpie korzyści, zaś skarżąca czerpie korzyści wyłącznie z najmu nieruchomości;

33 15. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 127 op poprzez nierozpoznanie sprawy na nowo przez Dyrektora IAS wbrew zasadzie dwuinstancyjności, a jedynie powielenie ustaleń faktycznych organu I instancji;

34 16. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 2 ppkt a op poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, podczas gdy należało uchylić decyzję organu I instancji i umorzyć postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe, bowiem spółka nie urządzała gier na automatach;

35 17. Naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 2 op poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie uchylenia decyzji organu I instancji w całości i przekazania sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania, mimo że decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy miał wpływ na jej wynik.

36 W odpowiedzi na skargę Dyrektor IAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

37 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zmianami, dalej: "ppsa").

38 Na rozprawie Sąd I instancji oddalił wnioski dowodowe wskazane w pkt 2 skargi i dopuścił dowód z dokumentów wskazanych w pkt 1 skargi.

39 Uzasadniając wyrok Sąd I instancji w pierwszej kolejności wyjaśnił treść przepisów prawa materialnego mających zastosowanie w sprawie. Uznał za prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane przez organy. Uznał, że organy w sposób jednoznaczny wykazały, że to Skarżąca była podmiotem urządzającym gry, gdyż co najmniej uczestniczyła w organizacji gier w kontrolowanym lokalu. Udostępniała lokal (zajmowany bez tytułu prawnego) innym podmiotom dopuszczając do umieszczenia w nim automatów do gier, ich eksploatacji i prawidłowego funkcjonowania. Skarżąca zapewniła dostęp do mediów, utrzymanie porządku oraz obsługę, czerpiąc z tego tytułu korzyści finansowe (czynsz z tytułu dzierżawy). WSA wskazał na zeznania pracownicy Skarżącej - A.W., z których wynikało że do jej obowiązków należało m.in. obsługiwanie klientów grających na automatach znajdujących się w pomieszczeniach, w których ujawniono automaty. Obsługa klientów polegała zaś na kasowaniu punktów na automatach, wypłacie wygranych z kasetki znajdującej się w lokalu, lub - w wypadku braku pieniędzy w kasetce - zapisywaniu wygranej na kartce i wręczaniu jej klientom.

40 Sąd I instancji stwierdził, że treść załączonych do odwołania kserokopii umów dzierżawy oraz faktur, a także dowody wpłaty nadesłanych wraz ze skargą, nie ma wpływu na uznanie Skarżącej za podmiot urządzający gry na kontrolowanych automatach. WSA omówił treść przedstawionych przez Skarżącą umów i faktur. Zauważył, że kwoty wskazane w umowie oraz nadesłanych fakturach nie są ze sobą zgodne. Przedmiotem różnych umów są te same lokale. W ocenie WSA informacje wynikające z tych dokumentów są niespójne i nielogiczne, a tym samym trudno uznać, iż ich treść mogłaby mieć wpływ na wynik sprawy. Fakt podpisania przez różne podmioty umów dzierżawy na te same lokale w tym samym dniu, wzajemne rozliczenia pomiędzy spółkami, które nie mają oparcia w treści zawieranych umów (inne kwoty, inne lokale), czy też fakt, iż z jednej strony jedna ze spółek jako dzierżawca zobowiązana jest uiszczać miesięczny czynsz, a z drugiej sama otrzymuje utarg za działalność prowadzoną w tych samych lokalach przez spółkę będącą zgodnie z treścią umowy wydzierżawiającym, budzi uzasadnione wątpliwości w zakresie wiarygodności przedstawionych przez stronę dokumentów.

41 Sąd I instancji zwrócił uwagę, że Skarżąca zajmowała kontrolowany lokal bez tytułu prawnego, czego nie podważyła. W ocenie WSA nie było również podstaw do przeprowadzenia dodatkowych dowodów wskazywanych w zarzutach skargi. Zeznania złożone przez A. W. są kompletne i jasne co do wskazanych przez nią okoliczności, zeznane w trakcie swobodnej wypowiedzi, która poprzedzała część przesłuchania, w której funkcjonariusze zadawali jej dodatkowe pytania. Za niezrozumiałe Sąd I instancji uznał zarzuty zaniechania przez organ II instancji przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków H. L., A. W.-S. oraz O. C.na okoliczność okresu oraz sposobu korzystania przez spółki C. H. L. i A. S. sp. j. oraz I. S. sp. z o.o. z lokalu nr 39. Powyższe okoliczności zostały bowiem wyjaśnione w oparciu o inne dowody znajdujące się w aktach administracyjnych sprawy, a umowy były zawarte z tymi spółkami już po dacie kontroli przedmiotowego lokalu. WSA uznał również, że brak było podstaw do przesłuchania prezesa A.. sp. z o.o. na okoliczność wydzierżawienia boksu nr 394 oraz tego, czy Skarżąca była uprawniona lub zobowiązana do zapewnienia obsługi znajdujących się tam urządzeń.

42 Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy byłoby również przesłuchanie przedstawiciela spółki G. D. L. na okoliczność urządzania gier przez ww. spółkę w przedmiotowym lokalu. WSA zauważył, że sankcja określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. W ocenie Sądu I instancji organy w kontrolowanej sprawie podjęły wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. Zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy wystarczający do podjęcia rozstrzygnięcia. Dokonanej ocenie zebranego materiału dowodowego nie sposób zarzucić dowolności.

43 WSA zauważył, że kontrola, która odbyła się w przedmiotowym lokalu 15 października 2015 r. nie była pierwszą kontrolą funkcjonariuszy celnych przeprowadzoną w lokalu wydzierżawianym przez Spółkę w związku z ujawnionymi tam automatami do gier. Podobna kontrola odbyła się bowiem ponad półtora roku wcześniej, w innym lokalu zajmowanym przez Spółkę, co skutkowało wymierzeniem skarżącej kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w kwocie 36.000 zł. Za nieusprawiedliwione uznał Sąd I instancji pozostałe zarzuty skargi. W szczególności uznał, że organy celne władne były samodzielnie, to jest bez uzyskania wcześniej decyzji Ministra Finansów wydanej na podstawie art. 2 ust. 6 ugh, ustalić, że zakwestionowane urządzenia były automatami do gier hazardowych. Sąd I instancji uznał również, że nie doszło do naruszenia art. 4 ugh. Przepis ten odnosi się do podmiotów prowadzących legalnie działalność, o której mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2 ugh. Skarżąca nie posiadała nigdy koncesji na prowadzenie kasyna gry, ani innego zezwolenia, o którym mowa w przepisach ustawy o grach hazardowych.

44 A. sp. o.o. zaskarżyła omówiony wyrok w całości skargą kasacyjną.

45 Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła:

46 Naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że urządzającym gry na automatach w rozumieniu ww. przepisu jest również podmiot wynajmujący nieruchomości lub ich części podmiotom, które wstawią do lokalu urządzenia do gier, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią urządzającym gry jest osoba, która posiada tytuł prawny do automatów, ustala zasady gry, ustala regulamin gry, zapewnia obsługę techniczną urządzeń, ustala wysokość wygranych i sposób ich realizacji.

47 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 122 op, w zw. z art. 187 § 1 op polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że skarżona decyzja została wydana w wyniku naruszenia przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, bowiem organy obu instancji wadliwie przeprowadziły postępowanie dowodowe mimo wniosku skarżącego nie przesłuchały ponownie świadka A. W. mimo, że konieczne było ustalenie czy świadek była zatrudniona przez spółki wynajmujące lokale od skarżącej i będące dysponentami zatrzymanych urządzeń do gier, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem gdyby ustalono, że świadek była zatrudniona również w innych spółkach niż skarżąca, wówczas wykluczona byłaby możliwość uznania za urządzającą gry na automatach.

48 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 122 op w zw. z art. 187 § 1 op polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że dowody zebrane w sprawie były niekompletne i konieczne było przesłuchanie w charakterze świadków przedstawicieli spółek P. Sp. z o.o., B. Sp. z o.o. celem ustalenia jakie faktycznie zobowiązania łączyły skarżącą z ww. podmiotami, jakie obowiązki posiadała skarżąca, co miało wpływ na wynik sprawy bowiem skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżąca urządzała gry na automatach.

49 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 122 o.p.w zw. z art. 187 § 1 o.p. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że organy administracji nie zebrały wszystkich dowodów, konieczne bowiem było przesłuchanie strony celem ustalenia tego jaki był faktyczny udział strony w działalności najemców polegające na eksploatowaniu urządzeń do gier, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało błędnym ustaleniem, że skarżąca urządzała gry na automatach.

50 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 122 op w zw. z art. 187 § 1 op polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że konieczne było przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, względnie laboratorium badawczego, gdyż w toku postępowania, nie został przeprowadzony wiarygodny, merytoryczny dowód pozwalający na ustalenie rodzaju gier oferowanych przez urządzenia zatrzymane w lokalach, co miało wpływ na wynik sprawy gdyż doprowadziło do błędnego ustalenia, że urządzania są automatami do gier w rozumieniu ustawy o grach hazardowych.

51 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 122 o.p. w zw. z art. 187 § 1 op polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że materiał dowodowy jest niekompletny i konieczne było przesłuchanie świadka M. W. reprezentującego spółkę G., który mógłby przekazać informacje odnośnie tego jaki podmiot urządzał gry w przedmiotowym lokalu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy bowiem doprowadziło do błędnego uznania, że skarżąca urządzała gry.

52 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 200 § 1 o.p. w zw. z art. 123 op. w zw. z art. 188 op polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo, że skarżąca nie została zawiadomiona o sposobie rozstrzygnięcia zgłoszonych przez nią wniosków dowodowych oraz nie została zawiadomiona ponownie o zakończeniu postępowania, w sytuacji kiedy zgłoszone przez stronę wnioski dowodowe doprowadziły do kontynuowania postępowania administracyjnego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy gdyż skutkowało wydaniem decyzji z pominięciem ostatecznego stanowiska strony.

53 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 151 ppsa w zw. z art. 191 o.p. polegające na tym, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności organu administracji publicznej oddalił skargę, mimo że przeprowadzona przez organy ocena dowodów była wadliwa, organy wyciągnęły wnioski sprzeczne z logiką i doświadczeniem życiowym, bowiem z faktu wynajęcia lokali wyciągnęły wniosek, że skarżąca urządzała gry na automatach wstawionych do lokali przez najemców, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało błędnym uznaniem, że skarżąca urządzała gry na urządzeniach zatrzymanych w lokalach.

54 Naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 106 § 3 polegające na oddaleniu wniosku dowodowego skarżącej o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w materiałów prasowych dotyczących obowiązywania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie regulacji działalności z wykorzystaniem automatów do gier, na okoliczność tego, że skarżąca wynajmując lokale spółkom z branży hazardowej uważała, że jej działanie jest legalne, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem skutkowało pominięciem okoliczności, które miały wpływ na stan świadomości i umyślność działania skarżącej.

55 Podnoszą te zarzuty Skarżąca wniosła o:

56 rozpoznanie niezaskarżalnego postanowienia z dnia 15 lutego 2018 r. oddalającego wnioski dowodowego skarżącej i zmianę ww. postanowienia w całości poprzez dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci materiałów prasowych dotyczących obowiązywania ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych w zakresie regulacji działalności z wykorzystaniem automatów do gier, na okoliczność tego, że skarżąca wynajmując lokale spółkom z branży hazardowej uważała, że jej działanie jest legalne;

57 uchylenie skarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu;

58 rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie;

59 zasądzenie od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

60 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Warszawie nie wniósł odpowiedzi na skargę kasacyjną.

61 Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

62 Na wstępie należy wyjaśnić, że skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym mimo wniosku o rozpoznanie na rozprawie, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. z 2020r., poz. 1842 dalej: "ustawa COVID") oraz zarządzenia p.o. Przewodniczącej Wydziału I Izby Gospodarczej NSA. Sąd w obecnym składzie podzielił stanowisko przedstawione w uzasadnieniu uchwał składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2020r., sygn. II OPS 6/19 i II OPS 1/20, zgodnie z którym powyższy przepis należy traktować jako "szczególny" w rozumieniu art. 10 i art. 90 § 1 ppsa. Prawo do publicznej rozprawy nie ma charakteru absolutnego i może podlegać ograniczeniu, w tym także ze względu na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, w którym jest mowa o ograniczeniach w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, gdy jest to unormowane w ustawie oraz tylko wtedy, gdy jest to konieczne w demokratycznym państwie m. in. dla ochrony zdrowia. Nie ulega wątpliwości, że celem stosowania konstrukcji przewidzianych przepisami ustawy COVID-19 jest m. in. ochrona życia i zdrowia ludzkiego w związku z zapobieganiem i zwalczaniem zakażenia wirusem COVID-19, a w obecnym stanie faktycznym istnieją takie okoliczności, które w zarządzonym stanie pandemii, w pełni nakazują uwzględnianie rozwiązań powyższej ustawy w praktyce działania organów wymiaru sprawiedliwości.

63 Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

64 Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że Sąd jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 pppsa i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 ppsa. Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 ppsa. Żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała.

65 Postawione w skardze kasacyjnej zarzuty należało uznać za nieusprawiedliwione.

66 W skardze kasacyjnej postawiono zarówno zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego (zarzut z pkt. 1 petitum skargi kasacyjnej) oraz 8 zarzutów naruszenia przepisów postępowania.

67 W pierwszej kolejności należało się odnieść do zarzutów naruszenia przepisów postępowania. Stwierdzić należy, że skarżący kasacyjnie nie podważył skutecznie ustaleń faktycznych w zakresie okoliczności istotnych w sprawie, dokonanych przez organy i zaakceptowanych przez Sąd I instancji. Ustalenia te sprowadzają się do tego, że w lokalu zajmowanym przez Skarżącą i będącym w jej dyspozycji stwierdzono funkcjonowanie 9 automatów do gier hazardowych, obsługiwanych przez pracownicę Skarżącej.

68 Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów postępowania należy na wstępie zauważyć, że zgodnie z art. 174 pkt 2 ppsa w zw. z art 176 § 1 pkt 2) ppsa autor skargi kasacyjnej powinien nie tylko wskazać na naruszenia przepisów postępowania, ale też wykazać w skardze kasacyjnej i jej uzasadnieniu, jaki istotny wpływ na wynik sprawy miały te naruszenia, co oznacza istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym stanowiącym przedmiot zarzutu skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem sądu administracyjnego I instancji.

69 Tymczasem skarga kasacyjna, mimo postawienia licznych zarzutów naruszenia przepisów postępowania, nie zawiera ich uzasadnienia w stopniu pozwalającym na uznanie ich zasadności. Uzasadnienie jest lakoniczne, hasłowe, krótsze nawet niż same zarzuty. Zarzucając nieprzeprowadzenie wskazywanych przez Skarżącą dowodów i niekompletność zebranego materiału dowodowego (pkt. 2-6 oraz pkt 9 petitum skargi kasacyjnej), autor skargi kasacyjnej nie przedstawia żadnej projekcji, jaki wpływ na zmianę istotnych w sprawie ustaleń faktycznych miałoby ich przeprowadzenia. Podobnie podnosząc zarzut naruszenia art. 151 ppsa w zw. z art. 200 § 1 op w zw. a art. 123 op (pkt 7), autor skargi kasacyjnej nie wskazuje jaki istotny wpływ na wynik sprawy mogłoby mieć to naruszenie. Zarzut z pkt 7 jest nieuzasadniony również z tych przyczyn, że Sąd I instancji w sposób przekonujący wyjaśnił, dlaczego nie zawiadomiono Skarżącej ponownie o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i możliwości wypowiedzenia się, skoro po pierwszym zapoznaniu się przez Skarżącą z materiałami sprawy nie były już przeprowadzane nowe dowody.

70 W skardze kasacyjnej jej autor nie podejmuje nawet polemiki ze szczegółowymi ustaleniami faktycznymi przyjętymi przez organy i Sąd I instancji, które były podstawę przyjęcia zasadniczych ustaleń dla sprawy. Decyzja o nałożeniu kary została oparta na następujących ustaleniach faktycznych: w zajmowanym przez Skarżącą i będącym w jej dyspozycji lokalu nie będącym kasynem gry stwierdzono funkcjonowanie 9 automatów; były to automaty do gier hazardowych w rozumieniu art. 5 ust 3 lub 5 ugh obsługiwane przez pracownicę Skarżącej, która dokonywała wypłat lub notowała wygrane w celu dokonywania wypłat w sytuacji, kiedy nie było w automatach dość pieniędzy; Skarżąca nie posiadała zezwolenia na prowadzenie działalności w zakresie gier na automatach o niskich wygranych.

71 Wnioski te zostały wyciągnięte ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności w postaci oględzin automatów, zeznań pracownicy Skarżącej złożonych spontanicznie w czasie kontroli, informacji pisemnych podmiotu zarządzającego przejściem podziemnym, w którym znajdował się lokal z automatami. Analiza tego materiału dowodowego była przez Sąd I instancji trafnie uznana za odpowiadającą wymogom art. 191 op, gdyż wyciągnięte wnioski były zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Na uznanie udziału Skarżącej w urządzaniu gier nie mógł mieć wpływu ewentualny współudział innych podmiotów w urządzaniu tych gier. Skarżąca próbowała wykazać udział tych innych podmiotów, jednak Sąd I instancji zasadnie ocenił przedstawione na tą okoliczność przez Skarżącą dowody wskazując na ich nieadekwatność do podważenia wniosków o urządzaniu przez Skarżącą gier na automatach. Zatem nieuzasadnione są zarzuty podniesione w pkt. 2- 6 i pkt. 8 petitum skargi kasacyjnej.

72 Również niezasadny jest zarzut z pkt. 9 skargi kasacyjnej. Materiały prasowe nie miały waloru dokumentów, o jakich mowa w art. 106 § 3 ppsa, co trafnie wyjaśnił Sąd I instancji. Nie mogła mieć wpływu na wynik sprawy sfera subiektywnych odczuć i świadomości reprezentantów Skarżącej co do legalności działań (sama skarżąca jako osoba prawna odczuć i świadomości mieć nie mogła), skoro przyczyną nałożenia kar były obiektywnie istniejące okoliczności faktyczne. Sąd I Instancji trafnie przy tym wskazał, że na skarżącą nakładano już kary za urządzanie gier na automatach.

73 Skoro nieusprawiedliwione okazały się zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, zatem należało uznać przyjęty przez organy i Sąd I instancji stan faktyczny za ustalony prawidłowo.

74 Również zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego okazał się pozbawionym usprawiedliwionych podstaw.

75 Zgonie z art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zaś zgodnie z ust. 2 pkt 2 tego przepisu wysokość tej kary pieniężnej wynosi 12.000 zł od każdego automatu. Zauważyć jednocześnie należy, że urządzanie i prowadzenie działalności w zakresie gier losowych, zakładów wzajemnych i gier na automatach jest, na gruncie art. 3 ugh, dozwolone wyłącznie na zasadach określonych w ustawie i szereg następujących po tym przepisie norm ściśle określa wspomniane zasady i świadczy o tym, że działalność polegająca na urządzaniu gier hazardowych podlega ścisłej reglamentacji. Mając na uwadze ratio legis przepisów ustawy o grach hazardowych, Naczelny Sąd Administracyjny podziela wyrażany w orzecznictwie sądów administracyjnych pogląd, zgodnie z którym "urządzanie gier hazardowych" to ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiające ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń czy też zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze (por. przykładowo wyroki NSA: z 23 stycznia 2019 r., sygn. akt II GSK 4823/16, z 22 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5635/16, z 19 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 1037/17, z 12 lutego 2019 r., sygn. akt II GSK 5313/16, z 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II GSK 2304/17). W orzecznictwie przyjmowane jest również stanowisko, w świetle którego warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych (por. przykładowo wyroki NSA z: 13 marca 2018 r., sygn. akt II GSK 3745/17 i z 15 maja 2018 r., sygn. akt II GSK 677/17). W braku zatem definicji legalnej pojęcia "urządzającego gry" w judykaturze jednolicie przyjęto, że hipoteza art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh obejmuje podmioty prowadzące szeroko rozumianą, tj. obejmującą którąkolwiek część lub wszystkie z powyżej wymienionych przesłanek, działalność, mającą na celu umożliwienie sprawnego funkcjonowania automatu do gier hazardowych zgodnie z jego przeznaczeniem w miejscu dostępnym dla potencjalnych odbiorców. W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości pogląd, że art. 89 ust. 1 i ust. 2 ugh ma zastosowanie do każdego, kto urządza gry, a więc w konkretnym stanie faktycznym możemy mieć do czynienia z sytuacją, w której kara może być nałożona na kilka podmiotów, czyli wszystkich urządzających gry na automatach poza kasynem gry. W sytuacji, gdy znamiona deliktu administracyjnego wyczerpują działania kilku podmiotów, to każdy z nich jest podmiotem urządzającym gry na automatach poza kasynem gry i wobec każdego z takich podmiotów aktualizuje się kompetencja nałożenia kary administracyjnej określonej w art. 89 ust. 2 pkt 2 ugh. Odpowiedzialność za wskazany delikt ponosi bowiem również podmiot współurządzający gry na automatach poza kasynem gry – o czym rozstrzyga jego udział i stopień przyczynienia się do realizacji znamion deliktu administracyjnego. Współurządzający gry nie musi zatem posiadać tytułu prawnego do automatów, ustalać zasad gry i regulaminu, ustalać wysokość wygranych i sposób ich realizacji. W świetle takiej wykładni prawidłowe było uznanie Skarżącej, w której lokalu (będącym w jej rzeczywistej dyspozycji) urządzano gry na automatach, przy których obsłudze zatrudniony był pracownik Skarżącej, co najmniej za współurządzającą gry na tych automatach. Stanowiło to podstawę do nałożenia na nią kary na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 ugh, przy prawidłowej wykładni i zastosowaniu tego przepisu.

76 Biorąc to wszystko pod uwagę należało skargę kasacyjną jako niemającą usprawiedliwionych podstaw oddalić na podstawie art. 184 ppsa.