Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r., II GSK 1143/18

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2021 r., II GSK 1143/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Anna Stec Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz Sędzia del. WSA Jacek Czaja (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej J. H. C. spółki z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 19 grudnia 2017 r. sygn. akt II SA/Bd 831/17 w sprawie ze skargi J. H. C. spółki z o.o. w B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 18 maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od J. H. C. spółki z o.o. w B. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej Bydgoszczy 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Bd 831/17, oddalił skargę spółki z o.o. J. H. C. z siedzibą w B. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 18 maja 2017 r. nr 0401-IOA.4246.265.2017 w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

3 Z uzasadnienia wyroku wynika, że sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia przyjął następujące ustalenia.

4 I

5 24 listopada 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili kontrolę przestrzegania przepisów ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 612 ze zm.; dalej: u.g.h.) w lokalu "J. H. C.", mieszczącym się w T.` Podczas kontroli ujawniono 14 urządzeń do gier: 1. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02241; 2. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 01961; 3. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 02458; 4. KAJOT, typ video, nr FT02 02148; 5. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02242; 6. HOT SPOT PLATIN, typ video, nr FT01 01959; 7. MULTI SCREEN GAMINATOR, typ video, nr FT01 02462; 8. MULTI SCREEN GAMINATOR, typ video, nr FT01 02466; 9. GAMINATOR COBRA, typ video, nr FT01 01831; 10. HOT SPOT, typ video, nr FT01 02243; 11. CASINO GAM ES, typ video, nr FT03 00601; 12. HOT SPOT, typ video,nr FT01 00855; 13. APEX MAGIC XXL, typ video, nr FT04 02237; 14. MAGIC GAMES II, typ video, nr FT01 01834.

6 W trakcie kontroli ustalono, że wskazane automaty posiadały m.in.: monitory wizyjne, na których prezentowany jest przebieg gry; wbudowane liczniki elektromechaniczne, na których można było odczytać stan wpłat i wypłat z automatu; przyciski do sterowania urządzeniem i grami; akceptory banknotów. Na każdym automacie znajdowała się naklejka z kontaktem do firmy J. H. C. Sp. z o.o. oraz nr telefonów do osoby odpowiedzialnej za pracę urządzenia. Ustalono też, że aby rozegrać grę, każdy z automatów należy zasilić środkami pieniężnymi za pośrednictwem akceptora banknotów. Rozegranie gry polega na wybraniu stawki za grę i wciśnięciu odpowiedniego przycisku w celu uruchomienia systemu losującego, który zatrzymuje się samoczynnie, bez udziału gracza, tworząc pewien układ symboli – jeżeli układ symboli odpowiada układowi premiowemu, grający otrzymuje odpowiednią ilość punktów kredytowych. Funkcjonariusze ustalili, że gry na tych automatach spełniają kryteria gier na automatach w rozumieniu przepisów ustawy o grach hazardowych. W toku kontroli ustalono, że w skontrolowanym lokalu gry na tych automatach urządzała spółka.

7 W związku z ustaleniami kontroli Naczelnik Urzędu Celnego w Toruniu decyzją z dnia 4 listopada 2016 r. - działając na podstawie art. 2 ust. 3 i ust. 5, art. 4 ust. 2, art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2, art. 90 oraz art. 91 u.g.h. - wymierzył spółce karę pieniężną w wysokości 168.000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

8 Decyzją z 18 maja 2017 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.

9 Według organu odwoławczego zgromadzony materiał dowodowy w sprawie wskazywał, że skarżąca urządzała gry w lokalu na 14 automatach spełniających przesłanki z art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h., do czego nie była uprawniona, a w konsekwencji zasadnie została nałożona na spółkę kara w wysokości 168.000 zł.

10 Odnosząc się do stanowiska w sprawie braku notyfikacji u.g.h. (w trym min. art. 14 ust. 1.), Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wskazał na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, w której stwierdzono, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37, ze zm.; dalej: dyrektywa 98/34/WE) i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów u.g.h.

11 Zaskarżonym wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2019 r., poz. 2325; dalej jako: p.p.s.a.), oddalił skargę spółki.

12 W ocenie sądu pierwszej instancji zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę do stwierdzenia, że ujawnione w kontrolowanym lokalu urządzenia są automatami do gier hazardowych w rozumieniu art. 2 ust. 3 i 5 u.g.h. WSA nawiązał do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 11 marca 2015 r. (sygn. P4/14) oraz uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (sygn. akt II GPS 1/16; ONSAiWSA z 2016 r., nr 5, poz. 73) stwierdzając, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. – będący podstawą prawną zaskarżonej decyzji – nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz stanowi samodzielną, niezależną od art. 14 ust. 1 u.g.h., podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry.

13 WSA podkreślił, że wskazana uchwała NSA - na mocy art. 269 § 1 p.p.s.a. - wiąże składy orzekające sądów administracyjnych. Sąd pierwszej instancji uznał, że w świetle tej uchwały bezzasadne są argumenty spółki zmierzające do wykazania, że kwestionowana decyzja została wydana na podstawie przepisów technicznych w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji, określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane.

14 Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego ograniczenia swobód traktatowych uregulowanych m.in. w przepisach art. 34, 49 i 56 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (Dz. U. z 2004 r., Nr 90, poz. 864/2 ze zm.; dalej: TFUE) WSA wskazał, że państwom członkowskim przysługuje szeroki zakres swobody regulacyjnej w określaniu zasad prowadzenia gier hazardowych, uzasadniony specyfiką tych gier oraz zagrożeniami natury ekonomicznej i społecznej, które mogą uzasadniać szeroki zakres władztwa regulacyjnego państw członkowskich w odniesieniu do ustalenia niezbędnego poziomu ochrony konsumentów i porządku publicznego. Wobec tego WSA uznał za nieuzasadnione zarzuty dotyczące sprzeczności art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz ust. 2 pkt 2 w zw. z art. 14 ust. 1 u.g.h. z normami traktatowymi – art. 34, 49 i 56 TFUE.

15 II

16 Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyła spółka i zaskarżając wyrok w całości, wniosła o jego uchylenie i rozpoznanie skargi co do istoty oraz zasądzenie kosztów postępowania.

17 Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a. w skardze kasacyjnej zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 oraz 2 pkt 2 u.g.h., przewidującego możliwość wymierzenia kary pieniężnej, poprzez jego zastosowanie wobec strony w niniejszej sprawie, podczas gdy powołany przepis, stanowi normę sprzężoną z zakazem z art. 14 ust. 1 u.g.h., względem którego to przepisu, o treści ustalonej ustawą z dnia 12 czerwca 2015 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1201; dalej: ustawa nowelizująca), wprowadzony został okres przejściowy do dnia 1 lipca 2016 r. na dostosowanie się do jego wymogów, zgodnie z art. 4 ustawy nowelizującej nie mógł być on stosowany, zaś postępowanie w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej wobec strony powinno zostać w tym stanie rzeczy umorzone.

18 Argumentację na poparcie powyższych zarzutów spółka przedstawiła w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

19 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania.

III

20 Skarga kasacyjna została rozstrzygnięta na posiedzeniu niejawnym w składzie trzyosobowym, na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842), wobec zarządzenia Przewodniczącej Wydziału II Izby Gospodarczej NSA o skierowaniu sprawy do rozpoznania w tym trybie.

21 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

22 Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw.

23 Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym.

24 W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiła żadna z przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a., jak też nie zachodzą przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenie oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania – art. 189 p.p.s.a.

25 Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając niniejszą sprawę, związany był granicami skargi kasacyjnej – wyznaczonymi przez stronę w podstawach tego środka odwoławczego.

26 Zgodnie z art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a., skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.); naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

27 W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna oparta została wyłącznie na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., co oznacza, że autor skargi kasacyjnej nie podważa ustaleń w zakresie stanu faktycznego, przyjętych przez sąd pierwszej instancji.

28 Zarzuty wywiedzione w petitum skargi kasacyjnej są oczywiście bezzasadne, bowiem sformułowano je pomijając konsekwencje prawne uchwały składu siedmiu sędziów NSA z dnia 16 maja 2016 r., sygn. akt II GPS 1/16, wynikające wprost z art. 269 § 1 p.p.s.a.

29 W świetle tej uchwały jest oczywiste, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE oraz stanowi samodzielną podstawę prawną do wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, niezależnie od jego ewentualnych związków z technicznym art. 14 ust. 1 u.g.h. Zagadnienie to nie budzi już więc wątpliwości, co wielokrotnie sygnalizował NSA w swoim orzecznictwie, ukształtowanym jednolicie po podjęciu powyższej uchwały. Także obecnie NSA nie znajduje powodów do odstąpienia od tego poglądu (art. 269 § 1 p.p.s.a.).

30 Bezzasadne są więc argumenty spółki zmierzające do wykazania, że decyzja organu została wydana na podstawie przepisów "technicznych" w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE, które jako niepoddane procedurze notyfikacji określonej w tej dyrektywie, nie mogą być stosowane.

31 Odnosząc się do zagadnienia wpływu regulacji przepisów przejściowych ustawy nowelizującej do sytuacji skarżącej spółki, stwierdzić należy, że przepisy te dotyczą tych tylko podmiotów, które w dniu wejścia w życie cyt. ustawy, tj. 3 września 2015 r. prowadziły legalnie działalność z zakresu gier hazardowych, na podstawie uzyskanej koncesji lub zezwolenia, co wynika jednoznacznie z treści art. 4 ustawy nowelizującej. Zgodnie z tym przepisem "podmioty prowadzące działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy mają obowiązek dostosowania się do wymogów określonych w ustawie zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, do dnia 1 lipca 2016 r.".

32 Przepisy przejściowe tej ustawy regulują i określają wpływ nowej ustawy na stosunki prawne powstałe w reżimie prawnym ukształtowanym ustawą o grach hazardowych i ich celem jest swoiste zrekompensowanie – podmiotom prowadzącym legalnie działalność gospodarczą z zakresu urządzania gier hazardowych – takich zmian reguł tej działalności, które związane były z nowelizacjami ustawy o grach hazardowych, wpływającymi niekorzystnie na ustawowo określone warunki prowadzenia omawianej działalności.

33 Podobny pogląd wyraził Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 kwietnia 2016 r. (sygn. akt I KZP 1/16; OSNKW 2016/6/36) stwierdzając, że nie może ulegać wątpliwości, już na gruncie wykładni językowej, że ustawowe określenie adresatów unormowania zawartego w art. 4 ustawy nowelizującej, jako: "podmiotów prowadzących działalność w zakresie, o którym mowa w art. 6 ust. 1-3 lub w art. 7 ust. 2, w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy", dotyczy tylko tych podmiotów, które w tym dniu spełniały kryteria, o których mowa w powołanych przepisach ustawy o grach hazardowych (zob. także wyroki NSA z: 2 października 2020 r., sygn. akt II GSK 3355/17; 29 września 2020 r., sygn. akt II GSK 3123/17; 17 września 2020 r., sygn. akt II GSK 2314/17).

34 Uznać więc należy, że w okolicznościach niniejszej sprawy nie znajdował zastosowania art. 4 ustawy nowelizującej, bowiem skarżąca spółka nie prowadziła – w zakresie dotyczącym spornych automatów – legalnej działalności obejmującej urządzanie gier na podstawie stosownego zezwolenia.

35 Zasadnie więc przyjął sąd pierwszej instancji, że w sprawie znajdowały zastosowanie przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h., które – wobec niezakwestionowanej skutecznie okoliczności urządzania przez spółkę gier na automatach poza kasynem gry – stanowiły zgodną z wymaganiami prawa i wystarczającą podstawę rozstrzygnięcia o karze pieniężnej orzeczonej wobec skarżącej spółki.

36 Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.

37 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. b) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).