Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2023 r., II GSK 1022/20

wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 kwietnia 2023 r., II GSK 1022/20

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Mirosław Trzecki Sędzia del. WSA Wojciech Sawczuk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej "T." Sp. z o.o. w L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Po 265/20 w sprawie ze skargi "T." Sp. z o.o. w L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu z 2 marca 2020 r. nr 3001-IOA.4246.140.2019 w przedmiocie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej w postanowieniu w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach bez koncesji 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza od "T." Sp. z o.o. w L. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Uzasadnienie

2 I.

3 Postanowieniem z 5 czerwca 2019 r. znak 398000-COR4246.396.2018.IN Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, działając na podstawie art. 165 § 1 i 2 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 900 ze zm.) oraz art. 91, art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 165 ze zm. - dalej jako u.g.h.), w związku z przeprowadzonymi 19 września 2018 r. działaniami w lokalu "[...]" przy ul. [...] w R., wszczął z urzędu postepowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej dla T. Sp. z o.o. w L. (dalej jako Spółka, Skarżąca) w związku z urządzaniem gier na automatach:

4 1. Energy nr [...],

5 2. Turbo Hot Fun nr [...],

6 3. Hot Fun nr [...],

7 4. Turbo Hot Fun nr [...]

8 bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.

9 II.

10 Następnie postanowieniem z 27 czerwca 2019 r. znak 398000-COP.4246.396.2018.IN Naczelnik Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu, na podstawie art. 215 § 1 w zw. z art. 219 O.p. sprostował z urzędu oczywistą omyłkę pisarską popełnioną w postanowieniu z 5 czerwca 2019 r. tj. w piątym wierszu pierwszego akapitu postanowienia:

11 jest "[...] w R."

12 powinno być "[...] w K.".

13 W pozostałej części treść postanowienia organ pozostawił bez zmian.

III.

14 Po rozpatrzeniu zażalenia T. Sp. z o.o. w L., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Poznaniu postanowieniem z 2 marca 2020 r. znak 3001-IOA.4246.140.2019, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 oraz art. 219 O.p. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji.

15 IV.

16 Wyrokiem z 16 czerwca 2020 r. sygn. akt III SA/Po 262/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu oddalił skargę Spółki.

17 W ocenie WSA autor skargi błędnie przyjmuje, że sprostowanie postanowienia o wszczęciu postępowania w zakresie błędnego oznaczenia nazwy miasta w adresie lokalizacji zatrzymanych automatów do gier hazardowych stanowi zmianę przedmiotu wszczętego postępowania lub prowadzi do naruszenia prawa do obrony.

18 Przedmiotem postępowania prowadzonego przez Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego jest kwestia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 1, ust. 4 pkt 1 lit. "a" u.g.h.

19 Dokonanie sprostowania w oznaczeniu adresu lokalizacji automatów do gry, sprostowania nazwy miejscowości, bez zmiany nazwy ulicy i numeru porządkowego lokalu, gdzie nastąpiła kontrola, a przy tym bez zmiany nazwy i adresu strony postepowania, ilości oraz oznaczenia automatów (nazwa i numer) nie ma żadnego wpływ na przedmiot sprawy administracyjnej dotyczącej odpowiedzialności za delikt administracyjny. Dopuszczalność takiego sprostowania nie budzi żadnych zastrzeżeń w świetle art. 215 § 1 )O.p.

20 Analiza treści decyzji organu pierwszej instancji potwierdza, że zastosowanie instytucji sprostowania w nie miało wpływu na zakres przedmiotowy wszczętego postępowania administracyjnego. Postanowienie o sprostowaniu zostało doręczone stronie 1 lipca 2019 r., a decyzja kończąca postępowanie w pierwszej instancji wydana została 19 grudnia 2019 r. W tej sytuacji brak jest uzasadnionych podstaw dla formułowania ocen, że sprostowanie oczywistej omyłki w postanowieniu o wszczęciu postępowania (nazwy miasta w adresie lokalizacji automatów) mogło mieć istotne znaczenie dla realizacji przez stronę prawa do obrony w postępowaniu dotyczącym wymierzenia kary pieniężnej.

21 Ujawnienie powyższej zwykłej i oczywistej omyłki pisarskiej uzasadniało wydanie rozstrzygnięcia o sprostowaniu postanowienia o wszczęciu postępowania.

22 V.

23 Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła T. Sp. z o.o. w L. kwestionując go w całości i na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzucając:

24 1. naruszenie art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., polegające na nierozpoznaniu przez WSA istoty sprawy, a to jest możliwości zastosowania instytucji sprostowania z urzędu oczywistej omyłki do skorygowania błędów w zakresie określenia przedmiotu postępowania;

25 2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonego postanowienia, mimo oczywistego naruszenia prawa procesowego które ma wpływ na wynik sprawy, tj. art. 215 § 1 w zw. z art. 219 O.p., polegającego na uznaniu, że doszło do ziszczenia się przesłanek uprawniających do wydania postanowienia o sprostowaniu z urzędu oczywistej omyłki, w sytuacji gdy błąd popełniony przez organ celno-skarbowe był istotny, albowiem dotyczył określenia przedmiotu postępowania.

26 Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku oraz obu postanowień organów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy WSA do ponownego rozpoznania oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

27 Jak wskazano w uzasadnieniu środka odwoławczego, z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że nie zbadano przesłanek zastosowania art. 215 O.p. Sąd nie przeprowadził wykładni pojęcia "oczywistej omyłki" a niniejsza sprawa sprowadza się właśnie do tego zagadnienia.

28 Badaniem powinny zostać objęte trzy orzeczenia: pierwotne (z 05.06.2020 r.), kolejne, w którym zastosowano art. 215 O.p. (z 27.06.2020 r.) oraz wydane po zażaleniu strony (z 02.03.2020 r.). WSA powinien ocenić właśnie charakter i rodzaj prostowanego błędu wynikającego z dwóch pierwszych postanowień.

29 WSA nie rozpoznał tym samym sprawy w jej granicach, nie przeprowadził wykładni pojęć użytych w art. 215 O.p., jak również nie odniósł się do okoliczności faktycznych rozumianych jako treść i zakres sprostowanego błędu.

30 Zdaniem skarżącej, nie można uznać prostowanej informacji za oczywistą, dotyczy ona bowiem zdarzenia faktycznego, w związku z którym stronie ma zostać wymierzona kara pieniężna.

31 Bez wątpienia miejsce, w którym miało dojść do zarzucanego stronie naruszenia ma elementarne znaczenie w sprawie. Błąd tego rodzaju, jak pomyłka w określeniu miasta jest znaczący. Skoro bowiem zarzuca się Spółce popełnienie deliktu administracyjnego w konkretnej lokalizacji to w tym kierunku winno być prowadzone postępowanie. Pomyłka organu to nie oczywista "literówka" w nazwie, ale wadliwe oznaczenie samej miejscowości. W sprawie ma znaczenie, czy jest to R., czy K., gdyż są to miasta oddalone od siebie o 40 kilometrów.

32 VI.

33 W odpowiedzi na skargę kasacyjną Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie oraz o orzeczenie o kosztach postępowania.

34 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

VII.

35 Skarga kasacyjna jest oczywiście bezzasadna.

36 W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, tj. sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły jednak okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, co daje podstawę do merytorycznego rozpatrzenia skargi kasacyjnej.

37 Przypomnieć także należy, że związanie podstawami skargi kasacyjnej ma ten doniosły prawnie skutek, że wskazanie przez stronę wnoszącą ten środek odwoławczy konkretnego naruszenia przepisu prawa materialnego lub procesowego, przesądza o zakresie kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie kasacyjne nie polega zatem na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz na kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia WSA w zakresie sformułowanych zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

38 Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., uznać należy go za chybiony. Strona skarżąca błędnie uważa, że WSA nie rozpoznał istoty sprawy, rzekomo w ogóle nie odnosząc się do instytucji sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej, popełnionej względem określenia przedmiotu postępowania. Jak wskazuje analiza zarzutu, zdaniem Spółki miejsce, w którym zatrzymano automaty ma doniosłe i nienaruszalne znaczenie, przesądzając i determinuje całe postępowanie. Skoro zaś zostało źle określone, to jest to w ocenie skarżącej błąd doniosły, którego nie można sprostować.

39 Wyjaśnienia zatem wymaga, że w art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazano na elementy jakie powinno zawierać uzasadnienie wyroku, tj. przede wszystkim zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Jeżeli zaś w wyniku uwzględnienia skargi sprawa ma zostać ponownie rozpatrzona przez organ, uzasadnienie powinno ponadto zawierać wskazania co do dalszego postępowania.

40 W orzecznictwie nie jest kwestionowane to, że art. 141 § 4 p.p.s.a., nawet połączony z art. 134 § 1 p.p.s.a., statuującym granice związania Sądu pierwszej instancji, może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną jedynie w dwóch przypadkach. Po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera jakiegokolwiek stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Po drugie, gdy zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (w tym zakresie por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09).

41 Jak wskazano, istotą zarzutu strony jest jej przekonanie, że WSA nie odniósł się należycie do wszystkich aktów dotychczas wydanych w granicach sprawy, tj. postanowienia dotkniętego omyłką, postanowienia je prostującego i postanowienia DIAS, którym rozpoznano zażalenie Spółki na dokonane sprostowanie. Brak tego rodzaju, zestawiony z charakterem poprawianej omyłki (miejscowość ujawnienia automatów), był kluczowy dla rozstrzygnięcia, a skoro WSA się do tego nie odnosi, to działa niewłaściwie.

42 Twierdzenia te są oczywiście bezzasadne. Strona w sposób całkowicie nieuzasadniony nadaje doniosłe znaczenie miejscowości, w której zatrzymano automaty, czyniąc z tego faktu swoisty i wręcz nienaruszalny dogmat, rozpatrywany przy tym, co wymaga podkreślenia, samoistnie, w oderwaniu od innych elementów tak samego postanowienia jak i stanu sprawy. Miejsce ujawnienia konkretnych automatów hazardowych bez wątpienia ma znaczenie w sprawie, jednakże jak każda tego rodzaju okoliczność faktyczna może być dotknięta omyłką organu, która podlega sprostowaniu, tym bardziej, że Spółka ma dziesiątki spraw prowadzonych m.in. przez Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu i DIAS w Poznaniu. Co istotne, zgodnie z art. 215 § 1 O.p. organ podatkowy może, z urzędu lub na żądanie strony, prostować w drodze postanowienia błędy rachunkowe oraz inne oczywiste omyłki w wydanej przez ten organ decyzji. W wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 lutego 2023 r. sygn. akt II FSK 1335/22 trafnie wskazano, że granice dopuszczalności sprostowania, zgodnie z art. 215 § 1 O.p., stanowią takie wady aktu administracyjnego, które charakteryzuje oczywistość. Może to być przeoczenie, niewłaściwy dobór słów czy omyłka pisarska, która w sposób oczywisty i widoczny są sprzeczne z myślą wyrażoną wyraźnie przez organ.

43 Nie bez powodu wyżej wskazano, że skarżąca rozpatruje stwierdzoną omyłkę wyłącznie indywidualnie, w oderwaniu od całokształtu istotnych okoliczności sprawy. Nie dostrzega przez to, że organ prawidłowo określił nazwę lokalu, w którym ujawniono automaty, ulicę przy której jest ów lokal położony, czy wreszcie same nazwy i numery automatów. Nie ma zatem jakichkolwiek wątpliwości, że niewłaściwa nazwa miejscowości, jest zwykłą omyłką pisarską, podlegającą sprostowaniu. Twierdzenia Spółki mają jedynie powodować zwłokę w merytorycznym rozstrzygnięciu sprawy i jako takie nie zasługują na ochronę prawa.

44 Tym samym WSA słusznie rozważał w uzasadnieniu wyroku wyłącznie kwestię tego, czy pomyłkę miejscowości należało zakwalifikować jako nieistotną. Słusznie przy tym uznał, dając temu pełny wyraz w uzasadnieniu wyroku, że jest to błąd nieistotny, że wdrożona procedura jest prawidłowa, a wieńczące je postanowienia w pełni zasadne. Wskazywana przez Spółkę rzekoma doniosłość błędu, jest tylko pozorna, nastawiona - jak wskazano - na przewlekanie postępowania.

45 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.

46 O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. "b" w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ze zm.).