Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2018 r., II FZ 99/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 marca 2018 r., II FZ 99/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Grzęda po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej sprawy z zażalenia P. W. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 28 grudnia 2017 r. sygn. akt I SA/Lu 425/17 w sprawie ze skargi P. W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 27 lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie podatku od spadków i darowizn postanawia: 1. Uchylić zaskarżone postanowienie. 2. Umorzyć postępowanie w sprawie wniosku o przywrócenie terminu. 3. Zwrócić P. W. z kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie kwotę 100 (sto) zł uiszczoną tytułem wpisu od zażalenia.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 17 sierpnia 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę P. W. na wymienioną w sentencji niniejszego postanowienia decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie.

3 Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd wskazał, że skarżący, pomimo wezwania, nie uiścił w terminie wpisu od skargi.

4 Pismem z 4 września 2017 r. zatytułowanym "Zażalenie" P. W. wniósł o "uchylenie tego postanowienia oraz o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od wyżej wymienionej skargi".

5 Podniósł w nim, że w dniu 7 czerwca 2017 r. uiścił wpis od skargi. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie doręczył mu wezwanie do uzupełnienia braku skargi poprzez podanie wskazanie sposobu wyliczenia wartości przedmiotu zaskarżenia. Odpowiednie pismo z wyliczeniem przesłał do Sądu, a następnie otrzymał od WSA w Lublinie pismo z informacją, że jego wyliczenia zostały zaakceptowane i skarga zostanie rozpatrzona. Skarżący poinformował, że nie otrzymał żadnej innej korespondencji, a w szczególności nie zostało mu doręczone w dniu 25 lipca 2017 r. żadne wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi.

6 Zarządzeniem z 21 września 2017 r. wezwano skarżącego do złożenia dowodu opłacenia wpisu od skargi, a w wypadku nie dysponowania tym dowodem, do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do opłacenia wpisu od skargi.

7 W odpowiedzi skarżący powtórzył argumentację zawartą w zażaleniu z 4 września 2017 r. oraz poinformował, że w otrzymanym liście poleconym znajdowały się dwa dokumenty tj.: "Doręczenie odpisu zarządzenia" z dnia 13 lipca 2017 r. oraz "Zarządzenie" z 13 lipca 2017 r. o sprawdzeniu wartości zaskarżenia i o przyjęciu, że wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi 1642 zł. W przesyłce nie było natomiast ani informacji o doręczeniu odpisu zarządzenia wzywającego do uiszczenia wpisu ani samego odpisu. Skarżący stwierdził, że jeżeli nie dokonał wpisu od skargi, to dlatego, że nie został do tego wezwany, a zatem nastąpiło to nie z jego winy.

8 Postanowieniem z 28 grudnia 2017 r. Sąd odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

9 W jego ocenie skarżący nie uprawdopodobnił wiarygodnie okoliczności mogących wskazywać na brak winy w uchybieniu terminu do opłacenia wpisu od skargi. Zdaniem Sądu skarżący w swoich wyjaśnieniach nie był konsekwentny i popadał w sprzeczności. Skoro skarżący otrzymał odpis opisanego zarządzenia o sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia, w którym ustalona wartość różniła się istotnie od wartości wskazywanej przez skarżącego, to tym samym wyliczenie podatnika nie mogło być i nie zostało zaakceptowane i z całą pewnością takiej informacji skarżący nie otrzymał. Nie mógł też otrzymać informacji, że jego skarga zostanie rozpatrzona. Doręczeniu odpisu zarządzenia o sprawdzeniu wartości przedmiotu zaskarżenia nie towarzyszyło doręczenie informacji, że skarga zostanie rozpatrzona, lecz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do opłacenia w terminie 7 dni wpisu od skargi pod rygorem jej odrzucenia. W ocenie Sądu brak jest podstaw, aby uznać, że odpis zarządzenia o wezwaniu do opłacenia wpisu nie został skarżącemu doręczony. Co innego wynika bowiem z akt sprawy. W aktach sprawy znajduje się, po pierwsze, odpis pisma przewodniego o doręczeniu zarówno zarządzenia z dnia 13 lipca 2017 r. w kwestii sprawdzenia wartości przedmiotu zaskarżenia jak i odpis pisma przewodniego o doręczeniu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Na obydwu tych pismach przewodnich znajdują się oświadczenia sekretarza sądowego, że powyższe pisma zostały skierowane do biura podawczego w dniu 14 lipca 2017 r. Oznacza to, że sekretarz sądowy sporządził odpowiednie odpisy zarządzeń oraz pisma przewodnie, umieścił je w kopercie, wypełnił formularz zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki, opisując m.in. zawartość przesyłki, dołączył go do zaadresowanej przez siebie koperty i przekazał do biura podawczego, którego zadaniem było wysłanie przesyłki. Po drugie, odbierając osobiście korespondencję wyekspediowaną drogą pocztową przez biuro podawcze skarżący potwierdził, że odebrał przesyłkę kompletną, to jest zawierającą, jak wskazano w opisie sporządzonym przez sekretarza sądowego w treści formularza potwierdzenia odbioru, odpis zarządzenia z 13 lipca 2017 r. plus wezwanie do uiszczenia wpisu.

10 Powyższe zdaniem Sądu oznacza, że skarżący nie uprawdopodobnił braku winy w uchybieniu terminu. Sąd dodał, że z twierdzeń skarżącego wynika, że w pierwszej kolejności zmierzał on do wykazania, że w ogóle nie otrzymał wezwania do uiszczenia wpisu od skargi.

11 W zażaleniu na powyższe orzeczenia P. W. raz jeszcze podkreślił, że przesyłka z 25 lipca 2017 r. nie zawierała zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu.

12 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

13 Zaskarżone postanowienie należało uchylić jednak z przyczyn odmiennych niż wskazane w zażaleniu.

14 Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego rozpoznającego niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie dokonał nieprawidłowej kwalifikacji pisma P. W. z 4 września 2017 r. Sugerując się zawartym w nim zwrotem "wnoszę o [...] przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu", uznał je nie tylko za zażalenie ale także za wniosek, o którym mowa w art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej jako "P.p.s.a.".

15 Tymczasem uzasadnienie zarówno ww. pisma jak i pisma z 9 października 2017 r. jednoznacznie wskazuje, że skarżący kwestionuje okoliczność doręczenia mu w dniu 25 lipca 2017 r. zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi.

16 Treść obu ww. pism wskazuje ponadto, że skarżący nie odróżnia instytucji przywrócenia terminu od zażalenia. Od niebędącego profesjonalistą uczestnika postępowania sądowoadministracyjnego nie można wymagać, aby dostrzegał różnicę pomiędzy sytuacją, w której termin ustawowy nie rozpoczął w ogóle biegu od sytuacji, w której termin ten został uchybiony.

17 Wiedzy tej należy jednak wymagać od sądu, tym bardziej, że w przypadku pism procesowych obowiązuje zasada wyrażona zarówno w literaturze jak i orzecznictwie, wedle której "niewłaściwe oznaczenie rodzaju pisma nie może wywoływać dla strony ujemnych skutków procesowych, jeżeli z treści pisma wynika, jaki jest jego rodzaj. Każde pismo, niezależnie od tego jakie oznaczenie nada mu strona, powinno być rozpoznane zgodnie z intencją strony zawartą w treści pisma" (M. Jagielska, A. Wiktorowska, K. Wojciechowska [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2013, s. 254, tak samo G. Radecki [w:] Pisma stron w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Komentarz, orzecznictwo, wzory, red. R. Mikosz, Warszawa 2008, s. 25, postanowienia NSA: z dnia 28 września 2010 r., sygn. akt I FZ 278/10 oraz z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt II OZ 833/11). Zaznaczyć przy tym należy, że przez wskazane wyżej ujemne skutki procesowe, rozumieć należy także wydłużenie postępowania czy też zwiększenie jego kosztów.

18 Wspomniana reguła posiada znaczenie ochronne dla strony, która często w postępowaniu przed sądem I instancji występuje samodzielnie, bez pomocy profesjonalisty i wobec tego łatwo może popełnić błędy w sformułowaniu treści pisma wniesionego do sądu. Stąd dla prawidłowego odczytania intencji strony znaczenie ma nie nazwa pisma czy wnioski w nim zawarte, ale treść, którą należy dokładanie zbadać.

19 Uznanie pisma z 4 września 2017 r. również za wniosek o przywrócenie terminu należy uznać za niedopuszczalne. Jego argumentacja, kwestionująca okoliczność doręczenia zarządzenia z 13 lipca 2017 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu nie mogła doprowadzić do przywrócenia terminu. Jej ewentualne uwzględnienie skutkować może jedynie uchyleniem postanowienia z 17 sierpnia 2017 r. odrzucającego skargę. Zasadność twierdzeń strony co do niekompletności przesyłki z 14 lipca 2017 r. nie mogła być zatem przedmiotem rozważań ani w postanowieniu z 28 grudnia 2017 r. odmawiającego przywrócenia terminu, ani w niniejszym postępowaniu. Wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu oraz zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi z uwagi na nie uiszczenie wpisu w terminie, oparte na tej samej argumentacji, wykluczają się wzajemnie. Oznacza to, że rozpoznaniu podlega tylko jedno z nich. Rolą sądu w takiej sytuacji jest nadanie biegu tylko temu z ww. środków, który jest zgodny z intencją strony wyrażoną w argumentacji wniosku/zażalenia.

20 Dokonana przez Sąd I instancji kwalifikacja ww. pisma jako wniosku, o którym mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. nie tylko nie mogła doprowadzić ostatecznie do rozpoznania skargi ale spowodowała również niepotrzebne przedłużenie postępowania oraz obciążyła skarżącego niepotrzebnymi kosztami.

21 Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 188 § 1 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł, jak w pkt 1 sentencji.

22 Powyższe skutkują koniecznością uznania za bezprzedmiotowe zainicjowanego przez Sąd I instancji postępowania w sprawie przywrócenia terminu. Postępowanie to należy umorzyć na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a., co uczynione w pkt 2 sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny odniesie się do argumentacji P. W. dotyczącej zawartości przesyłki nadanej przez WSA w Lublinie w dniu 14 lipca 2017r. w terminie późniejszym, w postanowieniu rozpoznającym jego zażalenie z dnia 4 września 2017 r. na postanowienie z 17 sierpnia 2017 r.

23 Skutkiem nieprawidłowego uznania przez WSA w Lublinie pisma z 4 września 2017 r. również za wniosek o przywrócenie terminu, było wydanie postanowienia w tym przedmiocie oraz wniesienie na nie zażalenia wraz z wpisem sądowym. Opłatę tą należy uznać za nienależną i zwrócić na podstawie art. 225 P.p.s.a. w zw. z art. 193 i art. 197 § 2 P.p.s.a. Strona postępowania sądowoadministracyjnego nie może być bowiem obciążona jego kosztami powstałymi wyłącznie na skutek mylnej kwalifikacji jej pisma procesowego przez sąd.