Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2015 r., II FZ 600/15

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 września 2015 r., II FZ 600/15

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala po rozpoznaniu w dniu 2 września 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. D. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 333/15 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi W. D. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Lublinie z dnia 11 grudnia 2014 r., sygn. akt [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2012 r. postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 21 maja 2015 r., sygn. akt I SA/Lu 333/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił skarżącemu W. D. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

3 W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału I Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie pełnomocnik skarżącego został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. Zawiadomienie o wezwaniu zostało doręczone w dniu 26 lutego 2015 r. W zakreślonym terminie wpis od skargi nie został opłacony, co w konsekwencji spowodowało odrzucenie przez Sąd wniesionego środka zaskarżenia postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2015 r. wydanym na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej: "p.p.s.a."). Odpis przedmiotowego orzeczenia został doręczony pełnomocnikowi strony w dniu 8 maja 2015 r.

4 Tego samego dnia skarżący złożył do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że w związku z planowanym kilkudniowym wyjazdem (obejmującym okres, w którym upływał termin uiszczenia opłaty, tj. 5 marca 2015 r.) zdecydował się uiścić wpis sądowy w dniu 2 marca 2015 r. Jednak ze względu na awarię systemu komputerowego uniemożliwiającą dokonanie przelewu bezpośrednio na konto Sądu, skarżący postanowił skorzystać z pomocy wieloletniej księgowej J. Z., która zobowiązała się wpłacić pieniądze przekazem pocztowym. Obecność księgowej w siedzibie firmy tego dnia była związana z przygotowaniem przez nią dokumentów koniecznych do złożenia wniosku o rentę. Skarżący podkreślił, że zdecydował się skorzystać z pomocy księgowej w związku z tym, że współpracował z nią od wielu lat i miał do niej zaufanie. Nie zdawał sobie jednak sprawy, że na obecnym etapie choroby nowotworowej zdarzają się jej zaniki pamięci oraz utraty świadomości. Skarżący podkreślił, że dopiero w dniu sporządzenia niniejszego wniosku (a jednocześnie w dniu otrzymania postanowienia o odrzuceniu skargi) uzyskał od księgowej informację, że zapomniała o dokonaniu zapłaty. Do wniosku dołączono m. in. oświadczenie księgowej J. Z., a także decyzję ZUS w B. z dnia 4 września 2014 r. o przyznaniu J. Z. świadczenia rehabilitacyjnego na okres do dnia 26 maja 2015 r.

5 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w motywach rozstrzygnięcia przyjął, że stronę obciąża wina w wyborze sposobu załatwienia obowiązku procesowego i z tego względu nie jest możliwe przywrócenie terminu w myśl art. 86 § 1 p.p.s.a. Skarżący powierzył bowiem wykonanie zadania pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim, powołując się na wyjazd, który w obecnych realiach nie stanowi przeszkody dla uiszczenia wpisu z uwagi na szeroką dostępność do placówek bankowych, pocztowych czy też łączy internetu.

6 W zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, zarzucając naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez jego błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że strona z własnej winy uchybiła terminowi do uiszczenia wpisu. W treści środka zaskarżenia argumentowano, że przypisywanie winy skarżącemu jest nietrafne, gdyż jako osoba prowadząca działalność gospodarczą i korzystająca z pomocy innych osób (pracowników czy zleceniobiorców), powierzył realizację zadania swojemu najbardziej zaufanemu pracownikowi - głównej księgowej, która jest osobą kompetentną i odpowiedzialną. Fakt przebywania księgowej na zwolnieniu lekarskim nie miał przy tym - zdaniem autora zażalenia - znaczenia, gdyż żadne przesłanki nie wskazywały na to, by choroba mogła w jakikolwiek sposób przeszkodzić w uiszczeniu opłaty. W ocenie skarżącego, skoro pracownikowi nie można obiektywnie przypisać winy za uchybienie wywołane nieprzewidzianymi następstwami choroby, to nie sposób również zarzucać zawinienia stronie. Skarżący nie zgodził się również z Sądem, że będąc w podróży służbowej powinien osobiście dokonać wpłaty, tylko z tego powodu, że istniały takie możliwości techniczne. Podróż służbowa zawsze wiąże się pewnymi komplikacjami związanymi z nieznajomością wizytowanych miejsc, trudnością zaplanowania czasu i miejsca, odszukaniem odpowiednich placówek do wykonania przekazu.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

9 Na wstępie wskazać należy, że regułą w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest bezskuteczność czynności podjętych przez stronę po terminie. Zasada ta nie ma jednakże charakteru bezwzględnego. Przepisy art. 86 § 1 zd. 1 oraz art. 87 § 2 p.p.s.a. przewidują bowiem możliwość przywrócenia terminu przez sąd na wniosek strony pod warunkiem, że uprawdopodobni ona brak winy w przekroczeniu terminu.

10 Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przy ocenie przesłanki braku winy należy brać pod uwagę kryterium starannego działania wymaganego od osoby należycie dbającej o swoje interesy (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 11 lutego 2003 r., sygn. akt II SA 4162, publ. Mon. Prawn. 2003/8/340 i z dnia 12 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 997/10 – treść orzeczenia dostępna na http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu może bowiem nastąpić wyjątkowo i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa (zob. m. in. postanowienia NSA: z dnia 9 czerwca 2011 r., sygn. akt I OZ 402/11 i z dnia 13 stycznia 2011 r., sygn. akt I GZ 459/10 – treść orzeczeń dostępna http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zadaniem strony ubiegającej się o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej jest więc uwiarygodnienie przyczyn uchybienia terminowi jako przeszkód nie dających się pokonać nawet przy dołożeniu największego wysiłku.

11 W świetle przedstawionych uwag stwierdzić należy, że powołane przez stronę okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy w niedochowaniu terminu do uiszczenia należnej opłaty sądowej. Wbrew sugestiom autora zażalenia, ocenie Sądu nie podlega kwestia wpływu choroby nowotworowej na stan psychofizyczny głównej księgowej zatrudnionej u skarżącego, która – jak wynika z jej oświadczenia (k. 44 akt sądowych) – podjęła się opłacenia wpisu sądowego. Decydujące i pierwszoplanowe znaczenie ma bowiem zachowanie samego skarżącego jako osoby zobowiązanej do wypełnienia wskazanego wymogu złożenia skargi. Z tej perspektywy nie sposób przyjąć, by znamiona należytej staranności nosiło działanie polegające na powierzeniu realizacji wykonania wezwania sądowego pracownikowi przebywającemu na zwolnieniu lekarskim, który – jak można wnioskować z wypowiedzi strony – jedynie przypadkowo przebywał w przedsiębiorstwie skarżącego, zbierając dokumenty wymagane do uzyskania renty. Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że księgowa poproszona przez skarżącego o dokonanie opłaty przekazem pocztowym wyświadczała skarżącemu jedynie przysługę o charakterze prywatnym, zaś konsekwencje jej zachowania obciążają skarżącego. Niewątpliwie istotny w kontekście oceny zawinienia pozostaje również w rozpatrywanym przypadku charakter czynności, której miała dokonać strona postępowania sądowoadministracyjnego. Skarżący nie uprawdopodobnił w istocie, by wyjazd służbowy uniemożliwił mu samodzielne terminowe uiszczenie wpisu sądowego czy to poprzez dokonanie przelewu bankowego, czy też zrealizowanie przekazu pocztowego. Zamieszczone w zażaleniu ogólne twierdzenia strony o bliżej niesprecyzowanych komplikacjach wywołanych nieznajomością nowego miejsca pobytu nie świadczą o istnieniu niemożliwej do pokonania przeszkody w wywiązaniu się z obowiązku opłacenia wpisu sądowego. Zasadnie zwracał uwagę Sąd pierwszej instancji na szeroką dostępność do placówek bankowych, pocztowych czy połączeń internetowych pozwalających zrealizować przelew odpowiedniej kwoty na konto bankowe WSA niezależnie od miejsca podróży służbowej, czemu zresztą skarżący nie zaprzeczył w rozpatrywanym zażaleniu. Brak było również przeszkód, by skarżący - odstępując od samodzielnego wykonania wezwania sądowego, lecz wykazując się dbałością o własne interesy - skontaktował się z główną księgową w celu ustalenia, czy w wyznaczonym terminie uiściła ona wpis sądowy zgodnie z jego prośbą.

12 W świetle przedstawionych uwag Naczelny Sąd Administracyjny nie dostrzegł podstaw do przywrócenia terminu do opłacenia wpisu od skargi z uwagi na brak obiektywnych przesłanek usprawiedliwiających przekroczenie terminu.

13 Uznając zatem stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu za zasadne, zażalenie oddalono na podstawie 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.