Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2018 r., II FZ 532/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 sierpnia 2018 r., II FZ 532/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Anna Dumas po rozpoznaniu w dniu 29 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia I. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 644/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi I. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 644/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówić I. M. przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego w sprawie z jej skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 24 listopada 2016 r. w przedmiocie określenia wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

3 Z uzasadnienia tego postanowienia wynika, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 18 lipca 2017 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 złotych w terminie siedmiu dni od doręczenia odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi.

4 Przesyłka pocztowa zawierająca powyższe wezwanie przesłana na adres skarżącej wskazany w skardze, była dwukrotnie awizowana, po czym została zwrócona przez pocztę z adnotacją o jej niepodjęciu w terminie przez adresata – została uznana za doręczoną skarżącej w dniu 4 sierpnia 2017 r., w trybie określonym w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, z późn. zm., dalej "p.p.s.a.").

5 Z uwagi na nieuiszczenie wpisu sądowego, WSA odrzucił wniesioną w niniejszej sprawie skargę.

6 W dniu 23 września 2017 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że uchybiła terminowi nie ze swojej winy. Nie była poinformowana o podjęciu próby doręczenia jej przesyłki. Nie doręczono jej również informacji o oczekującej na nią w placówce pocztowej korespondencji. W jej ocenie w sprawie zawinił pracownik poczty, który nie zostawił awizo bądź zostawił awizo, które nie odpowiada wymogom prawnym. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie dowodów z pisemnych wyjaśnień Poczty Polskiej na okoliczność doręczenia jej przesyłki. Do wniosku skarżąca załączyła kopię jedynego - jak twierdzi - awizo, które dostała tj. oznaczone datą 25 sierpnia 2017 r., bez oznaczenia numeru listu, kierowane na "[...]".

7 W zaskarżonym postanowieniu WSA w Warszawie ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie było niezawinione. Sąd orzekający podzielił przy tym pogląd NSA wyrażony w postanowieniach z dnia 7 lipca 2010 r., sygn. akt II OZ 651/10 oraz z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt I FZ 292/12, że co do zasady argumenty strony mogłyby zostać uwzględnione, gdyby skarżąca w jakikolwiek sposób uprawdopodobniła, że okoliczność niedoręczenia miała miejsce. Dla takiego uprawdopodobnienia konieczne byłoby wykazanie na przykład, że skrzynka oddawcza była uszkodzona lub też dostęp do tej skrzynki był powszechny. Przywrócenie terminu tylko na podstawie gołosłownego twierdzenia skarżącej, że awiza nie pozostawiono, prowadziłoby, w ocenie WSA, do nieuzasadnionego podważenia instytucji doręczenia zastępczego.

8 W zażaleniu wywiedzionym od ww. postanowienia skarżąca wniosła o jego uchylenie w całości oraz przywrócenie stronie terminu do wniesienia opłaty od skargi na decyzję SKO.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

10 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

11 Zasadą w postępowaniu sądowoadministracyjnym, zgodnie z art. 85 p.p.s.a., jest bezskuteczność czynności dokonanej przez stronę po terminie. Przepis ten nie ma jednak charakteru bezwzględnego, gdyż zgodnie z art. 86 § 1 p.p.s.a. strona, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym może złożyć wniosek o przywrócenie terminu. Rygory formalne, które musi spełnić wnioskodawca zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., to wniesienie do sądu pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Zgodnie z 87 § 2 p.p.s.a na stronie, która składa wniosek o przywrócenie terminu, spoczywa obowiązek uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Ponadto zgodnie z art. 87 § 4 p.p.s.a. strona równocześnie z wnioskiem powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie.

12 Według utrwalonego orzecznictwa przesłanką przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest zachowanie szczególnej staranności przy jej dokonywaniu. Orzekający w przedmiocie wniosku Sąd powinien zatem każdorazowo oceniać, czy zachowano staranność, jakiej można wymagać od każdej osoby należycie dbającej o swoje interesy (por. J.P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2006, s. 226 i powołana tam literatura oraz orzecznictwo).

13 Jak wielokrotnie wskazywano w orzecznictwie, przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy (por. postanowienie NSA z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt I OZ 357/08, dostępne, podobnie jak inne orzeczenia powołane w niniejszym uzasadnieniu, w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych – orzeczenia.nsa.gov.pl).

14 W niniejszej sprawie strona składająca zażalenie kwestionuje okoliczność pozostawienia awizo przez listonosza. Jednocześnie składa wnioski dowodowe. Godzi się jednak wyjaśnić, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd administracyjny może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Tymczasem przedmiotem żądania strony składającej zażalenie jest żądanie przeprowadzenie przez sąd administracyjny innych dowodów, niż dowód z dokumentu, a zatem żądanie to nie jest możliwe do zrealizowania przez sąd administracyjny. Stąd stwierdzić trzeba, że NSA nie uwzględnia tych wniosków, zaś WSA nie naruszył ww. przepisu.

15 Zaznaczyć jednocześnie należy, że przyjęcie optyki strony składającej zażalenie, iż do obalenia domniemania, o którym mowa w art. 73 p.p.s.a., wystarczy oświadczenie, że listonosz nie doręczył przesyłki, prowadziłoby do niemożliwości przyjęcia doręczenia zastępczego jako instytucji procesowej, a zatem nieskuteczności ww. przepisu (por. postanowienie NSA z dnia 7 czerwca 2018 r., sygn. akt I OZ 527/18). Stąd nie może być zaakceptowane w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z dnia 24 września 2015 r., II OZ 863/15). Jednocześnie sama skarżąca nie zwróciła się do operatora pocztowego o wyjaśnienie sytuacji, przedstawiając negatywne konsekwencje, jakie przypisuje zaniechaniu listonosza, co mogła uczynić niezależnie od instytucji reklamacji.

16 Pozbawione wpływu na ocenę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wpadkowej są kwestie dotyczące załączonej kopii awizo. Arbitralny jest wniosek, żeby to Sąd ustalił jakich listów dotyczy to awizo - nie należy do kompetencji sądu administracyjnego czynienie ustaleń w tym zakresie. Odnotować jednak trzeba, że strona w żaden sposób nie wykazuje, iż jest to awizo dotyczące spornej przesyłki. Fakt ten jest wątpliwy zwłaszcza, gdy uwzględnić, że jego adresat jest inaczej określony niż na kopercie z nieodebraną przesyłką i jej zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Podobne uwagi odnieść należy do pozostałych twierdzeń strony, która z jednej strony postuluje, by WSA przeprowadził ustalenia mające rozwiać jej wątpliwość, z drugiej zaś - nie wykazuje w żaden sposób, iż ustalenia te realnie podważą fikcję doręczenia, znajdującą zastosowanie w sprawie. Zasadniczą kwestię stanowi tutaj ustalenie, iż skarżąca nie neguje wprost faktu nieodebrania awizo, a także nie przedstawia jakichkolwiek okoliczności podważających domniemania, jakie wynikają ze zwrotnego potwierdzenia odbioru znajdującego się przy zwróconej kopercie.

17 Okoliczności powoływane przez stronę faktycznie nie zmierzają więc skutecznie do uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu.

18 Na marginesie odnotować można, że strona złożyła wniosek o przywrócenie terminu, nie wnosząc zażalenia od postanowienia odrzucającego skargę, tj. procesowo z jej stanowiska wynika, iż przyznaje, że do uchybienia terminowi doszło, aczkolwiek z przyczyn od niej niezależnych. Do podważenia faktu doręczenia spornej przesyłki strona winna przeto zmierzać wnosząc zażalenie na postanowienie z dna 29 sierpnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 644/17 - taki jest w istocie charakter argumentacji, którą przedstawia. Sąd nie jest natomiast władny zmieniać kwalifikację pism strony w postępowaniu, gdy wnioskodawca w sposób precyzyjny i jasny wskazuje, jakie są jego intencje procesowe.

19 Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, a co za tym idzie – podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.