Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2022 r., II FZ 51/22

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 czerwca 2022 r., II FZ 51/22

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Beata Cieloch po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. Ż. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 8 marca 2022 r. sygn. akt I SA/Op 273/21 w sprawie ze skargi J. Ż. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 15 kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie zaliczenia z urzędu nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2019 r. na poczet zaległości w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2018 r. postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 273/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę J. Ż. (dalej: "Skarżący") na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 15 kwietnia 2021 r.

3 W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 14 czerwca 2021 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 100 zł, stosowanie do § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. 2021, poz. 535). W wezwaniu określono siedmiodniowy termin do uiszczenia wyżej wymienonej kwoty, liczony od dnia otrzymania wezwania, sposób jej uiszczenia jak również zastrzeżono rygor w postaci odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia wpisu w wyznaczonym terminie.

4 W terminie otwartym do uzupełnienia braku, Skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Prawomocnym postanowieniem z 14 stycznia 2022 r., sygn. akt I SPP/Op 134/21 Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z 22 października 2021 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

5 Wskutek powyższego, zarządzeniem z 14 stycznia 2022 r. Skarżący został wezwany do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 14 czerwca 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W wezwaniu określono siedmiodniowy termin do uiszczenia wskazanej kwoty, liczony od dnia otrzymania wezwania, sposób jej uiszczenia jak również zastrzeżono rygor w postaci odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia wpisu w wyznaczonym terminie. Wezwanie do wykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 100 zł zostało doręczone Skarżącemu w dniu 7 lutego 2022 r. W zakreślonym terminie Skarżący nie uzupełnił braku fiskalnego skargi, złożył natomiast kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy.

6 Z podniesionych względów, Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej jako "p.p.s.a.").

7 Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie WSA w Opolu, domagając się jego uchylenia w całości. W zażaleniu wyjaśnił, że postanowienie to jest krzywdzące, jednocześnie wskazując na brak możliwości uiszczenia wpisu sądowego od skargi.

8 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, a zatem należało je oddalić.

9 W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu prawidło postanowił o odrzuceniu skargi. W świetle art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis, przy czym pismami, o których mowa w cytowanym przepisie, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (art. 230 § 2 p.p.s.a.). Natomiast w myśl art. 220 § 3 p.p.s.a. skarga, od której pomimo wezwania nie został w wyznaczonym terminie uiszczony należny wpis, podlega odrzuceniu przez sąd.

10 Po uprawomocnieniu się postanowienia utrzymującego w mocy postanowienie o oddaleniu wniosku o przyznanie prawa pomocy bieg terminu do opłacenia skargi, wyznaczony kierowanym do strony ponownym wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi, nie zostaje przerwany, nawet jeżeli strona po doręczeniu jej takiego ponownego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy (zob. postanowienia NSA: z dnia 11 stycznia 2008 r., II FZ 617/07; z dnia 16 czerwca 2016 r., II FZ 270/16; z dnia 10 czerwca 2016 r., I FZ 150/16).

11 W orzecznictwie sądowym utrwalony jest również pogląd, wyrażany tak w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia z dnia 8 maja 2007 r., II FSK 649/06, z dnia 3 lutego 2009 r., I OZ 53/09; z dnia 28 lipca 2009 r., I FZ 252/09; z dnia 7 lutego 2011 r., II FSK 2274/10), jak i wcześniej Sądu Najwyższego (por. postanowienie z dnia 23 lutego 1999 r., I CKN 1064/97, OSNC 1999 nr 9, poz. 153; postanowienie z dnia 21 kwietnia 1999 r., I CKN 1461/98, OSNC 1999 nr 11, poz. 196), który Naczelny Sąd Administracyjny podziela w składzie orzekającym w tej sprawie, zgodnie z którym z przymiotu prawomocności postanowienia odmawiającego zwolnienia z kosztów sądowych wypływa obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu. Ponowne złożenie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, nawet dokonane w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego wcześniej rozstrzygnięcia.

12 W rozpatrywanej sprawie Skarżący po otrzymaniu zarządzenia z 14 stycznia 2021 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 100 zł, wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi. Postanowieniem z 22 października 2021 r. WSA w Opolu odmówił przyznania prawa pomocy. Po rozpoznaniu sprzeciwu Skarżącego od tegoż rozstrzygnięcia Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu postanowieniem z 14 stycznia 2022 r. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

13 Uwzględniając, że postanowienie WSA w Opolu z 22 października 2021 r., sygn. akt I SPP/Op 134/21 o odmowie przyznania prawa pomocy stało się prawomocne wcześniej aniżeli złożony został kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, trafnie przyjęto w zaskarżonym postanowieniu, że złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie mogło uchronić Skarżącego przed ujemnymi następstwami niewykonania prawomocnego zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu od skargi. Złożenie ponownego wniosku o przyznanie prawa pomocy wywołuje skutek od chwili jego wniesienia, a więc nie obejmuje zwolnienia od kosztów sądowych, które strona miała obowiązek uiścić przed jego złożeniem. Złożenie zatem kolejnego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, dokonane nawet w terminie określonym w ponownym wezwaniu, nie może uchylić skutków prawomocności wydanego bezpośrednio wcześniej rozstrzygnięcia i tym samym nie ma wpływu na bieg terminu do uiszczenia wpisu od skargi.

14 Wobec powyższego należy uznać, że zasadnie Skarżący ponownie został wezwany zarządzeniem z 14 stycznia 2022 r. do uiszczenia wpisu od skargi, którego pomimo zawartego w wezwaniu pouczenia nie uiścił. W rezultacie zaistniała podstawa do odrzucenia skargi przewidziana w art. 220 § 3 p.p.s.a., którą Sąd pierwszej instancji prawidłowo powołał w postanowieniu z 8 marca 2022 r., sygn. akt I SA/Op 273/21. Należy zgodzić się tym samym z Sądem pierwszej instancji, że w zaistniałej sytuacji upływ terminu wyznaczonego do uiszczenia wpisu obligował ten Sąd do odrzucenia skargi. Odmienne działanie Sądu pierwszej instancji mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony o przyznanie prawa pomocy, co niewątpliwie skutkowałoby nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania.

15 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny - na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji.