Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 493/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 493/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 26 kwietnia 2018 r. sygn. akt I SA/Rz 192/18 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi B. F. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia 20 grudnia 2017 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie

Uzasadnienie

2 W dacie 12 października 2017 r. B. F. reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (dalej: skarżący) wystosował do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z 20 grudnia 2017 r. w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki. Skarga wpłynęła do sądu 7 marca 2018 r.

3 Do rzeczone pisma dołączony został poświadczony za zgodność z oryginałem odpis pełnomocnictwa szczególnego udzielonego na druku PPS-1. W rubryce 62 wskazano następujący zakres pełnomocnictwa szczególnego: "Niniejszym udzielam pełnomocnictwa doradcy podatkowemu M. A. G. numer wpisu [...] do reprezentowania moich interesów i występowania w moim imieniu w postępowaniu podatkowym w sprawie orzeczenia odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe Spółki B. [...] – wszczęcie postępowania znak [...] z dnia 13.03.2017 r. (otrzymane w dniu 20.03.2017 r.). Niniejsze pełnomocnictwo obejmuje występowanie w moim imieniu w wyżej wymienionych postępowaniu przed Naczelnikiem Podkarpackiego Urzędu Skarbowego w R., a także organu drugiej instancji, tj. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie. Niniejsze pełnomocnictwo obejmuje również postępowanie egzekucyjne oraz sądowo-administracyjne w wyżej opisanym zakresie.". Pełnomocnictwo zostało udzielone 27 marca 2017 r., zaś uwierzytelnione przez pełnomocnika 22 lutego 2018 r.

4 Pismem z 14 marca 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wezwał skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi poprzez przedłożenie pełnomocnictwa uprawniającego do występowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie lub przed sądami administracyjnymi aktualnego na dzień złożenia skargi. Rzeczone wezwanie zostało skarżącemu doręczone 3 kwietnia 2018 r.

5 Wobec bezskutecznego upływu 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 26 kwietnia 2018 r. odrzucił skargę inicjującą postępowanie w sprawie.

6 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 25 maja 2018 r. skarżący zaskarżył rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, podnosząc, iż w aktach sprawy znajduje się prawidłowe pełnomocnictwo umocowujące pełnomocnika do występowania przed sądami administracyjnymi, w tym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Rzeszowie. Dodatkowo pełnomocnik podniósł, iż w przesyłce pocztowej zawierającej korespondencję sądową było jedynie zarządzenie o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego oraz doręczenie odpisu zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

8 Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, niemniej z innych przyczyn aniżeli podniesione przez skarżącego.

9 Stosownie do treści art. 37 § 1 p.p.s.a. pełnomocnik obowiązany jest przy pierwszej czynności procesowej dołączyć do akt sprawy pełnomocnictwo z podpisem mocodawcy lub wierzytelny odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Sąd może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Jak wynika z piśmiennictwa i utrwalonego stanowiska judykatury sądów administracyjnych pojęcie pełnomocnictwa należy rozumieć całościowo, jako komplet dokumentów niezbędnych do wykazania umocowania pełnomocnika do działania za mocodawcę. Należy przy tym mieć na względzie, iż pojęcie pełnomocnictwa posiada dwojakie znaczenie: z jednej strony oznacza pochodzące od mocodawcy umocowanie pełnomocnika do działania w imieniu mocodawcy, z drugiej natomiast strony - dokument obejmujący (potwierdzający) to umocowanie (postanowienie NSA z 23 września 2010 r. II GSK 999/10).

10 Przewidziany w art. 37 § 1 p.p.s.a. wymóg dołączenia do akt sprawy pełnomocnictwa z podpisem mocodawcy jest tylko potwierdzeniem udzielonego wcześniej pełnomocnictwa poprzez jego potwierdzenie w zmaterializowanej, pisemnej formie. Oznacza to, że udzielone pełnomocnictwo w takiej formie ma charakter deklaratoryjny. Nieuprawnione jest twierdzenie, że w momencie podpisania skargi pełnomocnik nie był umocowany, skoro przedstawione pełnomocnictwo na piśmie wskazuje jako datę złożenia oświadczenia mocodawcy datę wcześniejszą.

11 Problematyka aktualności pełnomocnictwa udzielonego w dacie poprzedzającej datę wystąpienia ze skargą do sądu administracyjnego była uprzednio przedmiotem rozważań tutejszego sądu, w wyniku których utrwalony został pogląd, iż w przypadku gdy pełnomocnik występujący w imieniu skarżącej spółki legitymuje się pełnomocnictwem udzielonym przez osobę uprawnioną (osoby uprawnione), stosownie do zasad reprezentacji spółki obowiązujących w dniu udzielenia upoważnienia, przy czym niewątpliwe jest, że pełnomocnictwo takie nie wygasło i nie zostało wypowiedziane, za niedopuszczalne uznać trzeba stawianie pełnomocnikowi dodatkowych wymogów wykazania swojego umocowania poprzez potwierdzanie lub udzielanie kolejnego pełnomocnictwa przez osoby wchodzące w skład organu osoby prawnej w dniu wniesienia skargi. Prawidłowo udzielone pełnomocnictwa zachowują bowiem aktualność niezależnie od zmian zachodzących w składzie osobowym zarządu spółki (postanowienie NSA z 25 kwietnia 2012 r., II FSK 677/12; postanowienie NSA z 3 września 2013 r., I FSK 349/12). Jakkolwiek w realiach przytoczonych spraw analiza dotyczyła wykazania umocowania w przypadku osób prawnych, argumentacja tamże zaprezentowana pozostaje aktualna w odniesieniu do osób fizycznych i samego dokumentu pełnomocnictwa, zaś skład orzekający w rozpoznawanej sprawie do zaprezentowanej argumentacji w pełni się przyłącza.

12 Przenosząc rzeczone rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy stwierdzić należy, iż określenie w wezwaniu wymogu przedłożenia do akt sprawy pełnomocnictwa aktualnego na dzień wniesienia skargi, stanowiło – zgodnie z powyżej przedstawioną argumentacją – przejaw niczym nieuzasadnionego, a więc nadmiernego rygoryzmu godzącego w prawo do sądu z art. 45 ust. 1 Konstytucji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego sąd pierwszej instancji nie mógł odrzucić skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. oraz art. 58 § 3 p.p.s.a. tylko dlatego, iż data złożenia oświadczenia o udzieleniu umocowania widniejąca na dokumencie pełnomocnictwa (27 marca 2017 r.) nie pokrywa się z datą podpisania skargi (12 października 2017 r.), wszak dokument pełnomocnictwa opatrzony datą późniejszą nawet aniżeli data podpisania skargi potwierdza jedynie udzielenie pełnomocnictwa obowiązującego w dniu podpisania skargi, a także jej wniesienia. Powyższe wszak nie oznacza, iż znajdujące się w aktach sprawy pełnomocnictwo nie jest aktualne na dzień wniesienia skargi inicjującej postępowanie.

13 Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego, jakim jest zażalenie, oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, iż wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania w postępowaniu zażaleniowym regulacji art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i 176 p.p.s.a. Skoro zatem nie ma obowiązku przytaczania podstaw zażalenia, tym bardziej nie może obowiązywać zasada związania granicami środka odwoławczego wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 474/10; postanowienie NSA z 7 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 326/12). Powyższe zaś prowadzi do konkluzji, iż Naczelny Sąd Administracyjnego nie jest związany ani podstawami rzeczonego środka odwoławczego, ani zgłoszonymi tamże zarzutami, co umożliwia wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu niezależnie od argumentacji podniesionej przez skarżącego.

14 Jedynie sygnalnie wartym odnotowania pozostaje fakt, iż zupełnie chybionym pozostaje argumentacja pełnomocnika skarżącego dotycząca zawartości przesyłki sądowej i rzekomego niedołączenia tamże wezwania do przedłożenia żądanego dokumentu pełnomocnictwa. Należy wszak wskazać, iż występujący w sprawie doradca podatkowy zastępujący skarżącego jako profesjonalny pełnomocnik winien cechować się szczególnym stopniem staranności w podejmowanych działaniach i najwyższym standardem w prowadzeniu spraw klientów. Z treści zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki sądowej, na której notabene widnieje podpis pełnomocnika świadczący o osobistym odbiorze korespondencji, wyraźnie wynika, iż winna ona zawierać m. in. wezwanie do przedłożenia pełnomocnictwa. Pełnomocnik skarżącego złożył podpis na rzeczonym dokumencie, tym samym poświadczył fakt otrzymania wspomnianej korespondencji, co w kontekście mocy dowodowej dokumentu urzędowego, jakim jest zwrotne potwierdzenie odbioru, wymaga silniejszych kontrodowodów aniżeli gołosłowne oświadczenie negujące fakt stwierdzony owym dokumentem.

15 Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.