Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 472/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 472/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 579/16 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi P. [...] z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie w części co do punktu 2 dotyczącego odrzucenia skargi.

Uzasadnienie

2 Pismem z 4 maja 2016 r. P. [...] (dalej: skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 31 marca 2016 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych. W treści skargi skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości z uwagi na trudną sytuację finansową i majątkową.

3 W związku z wyczerpaniem trybu instancyjnego w zakresie prawa pomocy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 stycznia 2017 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia brakującego wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Korespondencja pocztowa zawierająca ww. zarządzenie została doręczona skarżącej w dacie 4 kwietnia 2017 r.

4 W reakcji na powyższe pismem z 10 kwietnia 2017 r. skarżąca zaskarżyła w całości rzeczone zarządzenie i wniosła o jego uchylenie, powtarzając argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej spółki.

5 Z uwagi na fakt, iż wywiedziony środek zaskarżenia nie został własnoręcznie podpisany, pismem z 26 kwietnia 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenie poprzez jego podpisanie. Korespondencja pocztowa zawierająca rzeczone wezwanie została doręczona skarżącej w dacie 19 maja 2017 r. Wobec bezskutecznego upływu 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 26 czerwca 2017 r. odrzucił zażalenie.

6 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 28 lipca 2017 r. skarżąca zaskarżyła rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, powtarzając argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej spółki.

7 Wobec braku odnotowania wpływu środków pieniężnych tytułem wpisu sądowego od zażalenia, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 sierpnia 2017 r. skarżąca został wezwana do uiszczenia brakującego wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Korespondencja pocztowa zawierająca rzeczone zarządzenie została doręczona skarżącej w dacie 28 sierpnia 2017 r. Do 21 września 2017 r. nie odnotowano wpływu wpisu od zażalenia.

8 Postanowieniem z 16 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w punkcie 1 sentencji odrzucił zażalenie skarżącej z 28 lipca 2017 r., zaś w punkcie 2 sentencji odrzucił skargę inicjującą postępowanie w sprawie.

9 Rzeczone orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone przez skarżącą pismem z 20 listopada 2017 r., w którym ponownie przytoczono argumentację dotyczącą sytuacji finansowej spółki.

10 Prawomocnym postanowieniem z 8 sierpnia 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 lipca 2017 r. w przedmiocie odrzucenia zażalenia.

11 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

12 Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie, niemniej z innych przyczyn aniżeli podniesione przez skarżącego.

13 Bezspornym w rozpoznawanej sprawie pozostaje fakt, iż skarżący nie uregulował wymaganego wpisu od skargi w wysokości 500 zł, zaś wysłane do tegoż zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do jego uiszczenia zaskarżył w drodze zażalenia. Należy zauważyć, iż zainicjowane rzeczonym środkiem zaskarżenia postępowanie wpadkowe równolegle toczyło się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, który postanowieniem z 8 sierpnia 2018 r. oddalił zażalenie skarżącej, tym samym doprowadzając do uprawomocnienia się zarządzenia Przewodniczącego.

14 Zgodnie z art. 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. - Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.) sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. Realizacja obowiązków sądu w tym zakresie winna polegać na pouczeniu strony występującej bez pełnomocnika profesjonalisty o obowiązku uiszczenia opłaty od pisma po oddaleniu zażalenia na zarządzenie przewodniczącego o wezwaniu do opłacenia pisma oraz skutkach zaniedbania w tym zakresie i to tym bardziej, że powstała sytuacja nie jest klarowna dla nieprofesjonalisty i może wywoływać usprawiedliwione wątpliwości. Realizacja zasady określonej w art. 6 p.p.s.a. wymaga nadto, by określić termin, w którym sąd nie będzie stosować sankcji w postaci pozostawienia pisma bez rozpoznania bądź odrzucenia skargi, skargi kasacyjnej, zażalenia oraz skargi o wznowienie postępowania, o ile strona podporządkuje się obowiązkowi wskazanemu w pouczeniu. Należy przy tym zauważyć, iż opisane działanie stanowi utrwaloną praktykę orzeczniczą wypracowaną na tle art. 220 § 1 i 3 p.p.s.a., zgodnie z którą jeżeli strona po doręczeniu jej wezwania do uiszczenia opłaty sądowej, przed upływem siedmiodniowego terminu złoży wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych, to gdy zostanie wydane postanowienie odmawiające przyznania stronie prawa pomocy, sąd administracyjny jest uprawniony do odrzucenia skargi z uwagi na nieuiszczenie przez stronę wpisu dopiero, gdy strona nie zastosuje się do wezwania przewodniczącego wydziału do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia opłaty sądowej (przykładowo: postanowienie NSA z 7 lutego 2018 r., II OZ 67/18; postanowienie NSA z 21 lutego 2006 r., II GZ 14/06). Jakkolwiek rzeczona argumentacja odnosi się do postępowania wpadkowego w zakresie prawa pomocy, pozostaje aktualna w odniesieniu do toku odwoławczego w zakresie zarządzenia przewodniczącego wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu, którą to argumentację skład orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela i uznaje za własną.

15 Z powyższego jednoznacznie wynika, iż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 października 2017 r. odrzucające skargę inicjującą postępowanie w sprawie z uwagi na jej nieopłacenie było przedwczesne w dacie wydawania rzeczonego orzeczenia i jako takie winno podlegać uchyleniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po zwróceniu akt sądowych winien wystosować do skarżącej zarządzenie wzywające do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 stycznia 2017 r. wzywającego do uiszczenia brakującego wpisu od skargi.

16 Uwzględniając specyfikę środka odwoławczego, jakim jest zażalenie, oraz postępowania, które inicjuje, należy stwierdzić, iż wykluczona jest możliwość odpowiedniego stosowania w postępowaniu zażaleniowym regulacji art. 174 i 176 p.p.s.a. Przemawia za tym systemowe odczytanie art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 4 p.p.s.a. Ten ostatni przepis określa wyczerpująco wymogi formalne stawiane przez przepisy prawa środkowi odwoławczemu określonemu w p.p.s.a. jako zażalenie. Tym samym nie ma potrzeby do sięgania po dyspozycję norm zapisanych w art. 174 i 176 p.p.s.a. Skoro zatem nie ma obowiązku przytaczania podstaw zażalenia, tym bardziej nie może obowiązywać zasada związania granicami środka odwoławczego wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. (postanowienie NSA z 23 września 2010 r., sygn. akt II FZ 474/10; postanowienie NSA z 7 maja 2012 r., sygn. akt II FZ 326/12). Powyższe zaś prowadzi do konkluzji, iż Naczelny Sąd Administracyjnego nie jest związany ani podstawami rzeczonego środka odwoławczego, ani zgłoszonymi tamże zarzutami, co umożliwia wydanie rozstrzygnięcia odpowiadającego prawu niezależnie od argumentacji podniesionej przez skarżącego.

17 Mając na względzie ogół zaprezentowanej argumentacji, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.