Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 471/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2018 r., II FZ 471/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Grażyna Nasierowska po rozpoznaniu w dniu 8 sierpnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 16 października 2017 r. sygn. akt I SA/Wr 579/16 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P. [...] z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z dnia 31 marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych postanawia: oddalić zażalenie

Uzasadnienie

2 Pismem z 4 maja 2016 r. P. [...] (dalej: skarżąca) wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu ze skargą na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej we Wrocławiu z 31 marca 2016 r. w przedmiocie rozłożenia na raty zaległości podatkowych. W treści skargi skarżąca zawarła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w całości z uwagi na trudną sytuację finansową i majątkową.

3 W związku z wyczerpaniem trybu instancyjnego w zakresie prawa pomocy zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 16 stycznia 2017 r. skarżąca została wezwana do uiszczenia brakującego wpisu od skargi w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Korespondencja pocztowa zawierająca ww. zarządzenie została doręczona skarżącej w dacie 4 kwietnia 2017 r.

4 W reakcji na powyższe pismem z 10 kwietnia 2017 r. skarżąca zaskarżyła w całości rzeczone zarządzenie i wniosła o jego uchylenie, powtarzając argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej spółki.

5 Z uwagi na fakt, iż wywiedziony środek zaskarżenia nie został własnoręcznie podpisany, pismem z 26 kwietnia 2017 r. skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych zażalenie poprzez jego podpisanie. Korespondencja pocztowa zawierająca rzeczone wezwanie została doręczona skarżącej w dacie 19 maja 2017 r. Wobec bezskutecznego upływu 7-dniowego terminu do uzupełnienia braków formalnych zażalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 26 czerwca 2017 r. odrzucił zażalenie.

6 Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, pismem z 28 lipca 2017 r. skarżąca zaskarżyła rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji, powtarzając argumentację dotyczącą trudnej sytuacji finansowej spółki.

7 Wobec braku odnotowania wpływu środków pieniężnych tytułem wpisu sądowego od zażalenia, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 9 sierpnia 2017 r. skarżąca został wezwana do uiszczenia brakującego wpisu w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia. Korespondencja pocztowa zawierająca rzeczone zarządzenie została doręczona skarżącej w dacie 28 sierpnia 2017 r. Do 21 września 2017 r. nie odnotowano wpływu wpisu od zażalenia.

8 Postanowieniem z 16 października 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w punkcie 1 sentencji odrzucił zażalenie skarżącej z 28 lipca 2017 r., zaś w punkcie 2 sentencji odrzucił skargę inicjującą postępowanie w sprawie.

9 Rzeczone orzeczenie sądu pierwszej instancji zostało zaskarżone przez skarżącą pismem z 20 listopada 2017 r., w którym ponownie przytoczono argumentację dotyczącą sytuacji finansowej spółki.

10 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

11 Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

12 Stosownie do art. 230 § 1 p.p.s.a. od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub stały. Pismami, o których mowa w § 1, są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania (por. § 2). Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmuje żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. W tym przypadku przewodniczący wzywa wnoszącego pismo do uiszczenia stosownego wpisu sądowego w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania, przy czym na mocy art. 220 § 3 p.p.s.a. w przypadku, gdy rzeczony brak fiskalny dotyczy skargi lub zażalenia, bezskuteczny upływ wyznaczonego stronie terminu powoduje odrzucenie pisma procesowego.

13 Kwestię wysokości wpisów sądowych w sprawach sądowoadministracyjnych regulują przepisy wykonawcze zawarte w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r. Nr 221, poz. 2193 z późn. zm., dalej: rozporządzenie), którego § 2 ust. 1 pkt 7 stanowi, iż wpis stały bez względu na przedmiot zaskarżonego aktu lub czynności w sprawach zażaleń na postanowienia wojewódzkich sądów administracyjnych wynosi 100 zł. Z uwagi na fakt, iż skarżąca wystąpiła z zażaleniem na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, wobec nieuiszczenia przezeń wpisu od zażalenia – co pozostaje okolicznością bezsporną w sprawie – zasadnie została w formie zarządzenia Przewodniczącego wezwana do uregulowania należnej opłaty, której nieuiszczenie ostatecznie doprowadziło do odrzucenia zażalenia.

14 Kwota wskazana w zarządzeniu odpowiadała co do wysokości wpisowi od zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego przewidzianemu w § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia. W konsekwencji stwierdzeniu wymaga, iż zarządzenie w pełni odpowiadało przepisom obowiązującego prawa zarówno co do zasady, jak również co do wysokości.

15 Jak wynika z akt sprawy, zarządzenie Przewodniczącego o wezwaniu skarżącej do uiszczenia wpisu sądowego od skargi doręczono tejże 28 sierpnia 2017 r. Powyższa okoliczność jest bezsporna w sprawie i nie była kwestionowana przez skarżącą. Od rzeczonej daty należy zatem liczyć bieg 7-dniowego terminu do uiszczenia wpisu, który upływał 4 września 2017 r. Skoro skarżąca nie uczyniła zadość zarządzeniu Przewodniczącego i nie uzupełniła braków fiskalnych zażalenia, zasadnym było działanie sądu pierwszej instancji w zakresie odrzucenia zażalenia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie sposób uznać doręczenia zarządzenia Przewodniczącego za nieskuteczne i niewywołujące skutków prawnych.

16 Za całkowicie chybioną należało uznać argumentację podniesioną w rozpoznawanym zażaleniu, wszak dotyczyła zasadności przyznania skarżącej prawa pomocy, nie zaś trafności odrzucenia środka zaskarżenia. Należy bowiem z całą mocą podkreślić, iż postępowanie wpadkowe wywołane rzeczonym zażaleniem nie stanowi kolejnej instancji kontrolującej zasadność odmowy zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, do czego niewątpliwie zmierza środek zaskarżenia, a co z oczywistych względów nie może mieć miejsca z uwagi na uprzednie wyczerpanie trybu instancyjnego w ramach prawa pomocy.

17 Odnosząc się do odwołań skarżącej do konstytucyjnych uprawnień i zasad funkcjonujących w demokratycznym państwie prawa należy wyjaśnić, iż tematyka dotycząca odrzucenia środka zaskarżenia z uwagi na jego nieopłacenie w kontekście konstytucyjnych uprawnień stron była uprzednio wielokrotnie przedmiotem rozważań judykatury (przykładowo: postanowienia NSA z 12 lutego 2018 r., II FZ 838/17; 15 lutego 2018 r., II FZ 58/18; z 15 lutego 2018 r., II FZ 72/18; z 1 lutego 2011 r., II FSK 2664/10; z 9 kwietnia 2014 r., II OSK 824/14; również stanowisko Trybunału Konstytucyjnego zawarte w wyroku z 16 listopada 2011 r. SK 45/09 oraz Europejskiego Trybunału Praw Człowieka zawarte w wyroku sygn. akt 6289/73). Jakkolwiek w realiach przytoczonych spraw analiza dotyczyła konstytucyjnego prawa do sądu w kontekście odrzucenia skargi, argumentacja tamże zaprezentowana pozostaje aktualna w odniesieniu do innych środków zaskarżenia, w tym zażalenia, zaś skład orzekający w rozpoznawanej sprawie do tej argumentacji w pełni się przyłącza.

18 Uprawnienia procesowe i konstytucyjne stron postępowania sądowego, w tym naczelna zasada prawa do sądu zawarta w art. 45 ust. 1 Konstytucji, na którą składa się m. in. prawo dostępu do sądu, nie ma charakteru absolutnego i może podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom, w tym instancyjnym tokiem postępowania oraz wprowadzonymi wymogami proceduralnymi tworzącymi zasady przeprowadzania spraw sądowoadministracyjnych w postaci uiszczania wpisów sądowych od pism procesowych. Nie sposób przy tym uznać jakoby możliwym było naruszenie konstytucyjnej zasady prawa do sądu w sytuacji, gdy do odrzucenia środka zaskarżenia dochodzi wskutek zaniedbań przy dokonywaniu czynności procesowych przez samą skarżącą.

19 Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.