Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2018 r., II FZ 424/18

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 31 lipca 2018 r., II FZ 424/18

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Jan Rudowski po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 maja 2018 r. sygn. akt I SA/Gl 878/17 w przedmiocie przywrócenia terminu w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 12 czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych za 2011 r. od dochodów nieznajdujących pokrycia w ujawnionych źródłach przychodu postanawia oddalić zażalenie.

Uzasadnienie

2 1. Postanowieniem z 7 maja 2018 r., I SA/Gl 878/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369, dalej "p.p.s.a."), odmówił A. G. (dalej "strona", "skarżący") przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej z 21 lutego 2018 r., wniesionej od wyroku z 5 grudnia 2017 r.

3 2. Jak wskazano w uzasadnieniu tego postanowienia, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 2 marca 2018 r. wezwano pełnomocnika skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w kwocie 848 zł w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Przesyłka polecona zawierająca odpis powyższego zarządzenia została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu 9 marca 2018 r.

4 W dniu 29 marca 2018 r. skarżący uiścił kwotę 848 zł tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. Tego samego dnia, tj. 29 marca 2018 r. pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu wskazał, że po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu niezwłocznie przekazał skarżącemu za pośrednictwem poczty elektronicznej informację o obowiązku jego uiszczenia. Skarżący zaś od dnia 10 marca 2018 r. do dnia 28 marca 2018 r. przebywał w Z., gdzie pracował jako malarz uliczny i w tym okresie, nie mając świadomości, że będzie zobowiązany do zapłaty wpisu, nie odczytywał e-maili, ani też nie kontaktował się z Kancelarią.

5 Odmawiając przywrócenia terminu sąd pierwszej instancji uznał, że wskazane we wniosku okoliczności nie uprawdopodobniają braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. W ocenie sądu pierwszej instancji brak kontaktu skarżącego z ustanowionym w sprawie pełnomocnikiem nie jest okolicznością, która wyłączałaby winę strony w uchybieniu terminu do dokonania czynności w ustawowym terminie. Wyjazd skarżącego, który zbiegł się w czasie z upływem terminu do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej nie może być brany pod uwagę jako okoliczność wyłączająca winę, gdyż jest to okoliczność subiektywna, na którą strona miała wpływ. W odniesieniu do strony, która wyjeżdża poza miejsce swego zamieszkania w trakcie postępowania, formułuje się powinność takiego zorganizowania spraw, z możliwością kontaktu z pełnomocnikiem włącznie, aby podczas nieobecności strony jej interesy nie doznały uszczerbku. Zdaniem sądu pierwszej instancji skarżący wiedząc, że będzie przez dłuższy czas przebywać poza miejscem zamieszkania, winien podjąć czynności zabezpieczające prowadzenie swoich spraw, zwłaszcza sądowych.

6 W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. W ocenie autora zażalenia (pełnomocnika skarżącego), aby ocenić winę skarżącego należało uwzględnić jego indywidualne cechy. Strona jest bowiem osobą niezorientowaną w swoich sprawach, co potwierdza zebrany w sprawie materiał dowodowy. Skarżący zajmuje się działalnością artystyczną (jest malarzem), a przez całe jego życie jego sprawami kierowała matka, która niedawno zmarła. Jak podkreślono w uzasadnieniu zażalenia, skarżący jest osobą wysoce nieporadną, od której nie można wymagać takiej samej staranności, jak od typowej strony procesu. Nie ma on bowiem pojęcia o przebiegu postępowania, terminach w nim obowiązujących oraz konsekwencjach ich niedochowania.

7 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

8 Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż okoliczności w nim przedstawione nie dawały podstaw do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo.

9 Stosownie do przepisów Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi strona, która bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym, może złożyć wniosek o przywrócenie terminu (art. 86 § 1 p.p.s.a.). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania określonej czynności wnosi się do sądu, w którym czynność ta miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.).

10 Przy ocenie braku winy w uchybieniu terminu przyjąć należy pewien obiektywny miernik staranności, co oznacza, że tylko stwierdzenie, że strona danej przeszkody nie była w stanie przewidzieć, uzasadnia uwzględnienie wniosku. Chodzi więc o okoliczności od strony całkowicie niezależne i nieprzewidywalne. Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 14 maja 1998 r., sygn. akt IV SA 1153/96, brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.

11 Na równi z zawinieniem strony traktuje się przy tym zawinienie osób, którym zleciła ona prowadzenie swoich spraw (por. wyrok NSA z 21 grudnia 2006 r., I FSK 374/06, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl/, dalej w skrócie "CBOSA"). W sytuacji zatem, gdy strona jest reprezentowana przez pełnomocnika, to na pełnomocniku spoczywa obowiązek dokonywania czynności procesowych w stosownych terminach, a zatem kryterium należytej staranności - w kontekście przesłanki braku winy, o której mowa w art. 87 § 2 p.p.s.a. - należy badać w stosunku do tego pełnomocnika (por. postanowienie NSA z 6 października 2014 r., I FZ 328/14, publik. CBOSA). Dodatkowo, gdy jest to pełnomocnik profesjonalny, przy ocenie możliwości przywrócenia terminu należy uwzględniać wiedzę i konieczność zachowania należytej staranności przez tego pełnomocnika (por. wyrok SN z 21 lutego 2002 r., sygn. akt I PKN 903/00, publ. Prok. i Pr. 2003, Nr 15, poz. 39 - dodatek).

12 Mając na uwadze powyższe rozważania Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy sąd pierwszej instancji trafnie przyjął, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku strony o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Należy jednakże wyjaśnić, wbrew twierdzeniom sądu pierwszej instancji, że bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje fakt, że to skarżący miał uiścić osobiście wpis sądowy oraz to, że tego z różnych względów nie uczynił. W rozpatrywanej sprawie przesłankę zawinienia w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej w wyznaczonym terminie należało rozpatrywać w stosunku do adwokata reprezentującego stronę, a nie samego skarżącego. To na pełnomocniku ustanowionym w tej sprawie spoczywała bowiem odpowiedzialność za działanie osób, którymi w wypełnianiu swoich obowiązków się posłużył (w tym przypadku - skarżącego). W niniejszej sprawie nie wykazano przy tym, że pełnomocnik skarżącego dołożył należytej staranności w zakresie chociażby telefonicznego upewnienia się, że skarżący zapoznał się z wiadomością przesłaną mu przez pełnomocnika pocztą elektroniczną i rzeczywiście dokonał stosownej opłaty, co - w sytuacji, gdy pełnomocnik był odpowiedzialny za tę czynność procesową i zdawał sobie sprawę z tego, że jego mocodawca jest osobą, jak stwierdzono w zażaleniu, "wysoce nieporadną i nie ma pojęcia o przebiegu postępowania" - należy traktować w kategoriach niedbalstwa, w kontekście przesłanki winy z art. 87 § 2 p.p.s.a. W sytuacji bowiem, gdy strona działała za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika, który nie dołożył należytej staranności w celu terminowego uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej, uznać należy, że negatywne konsekwencje takiego działania pełnomocnika obciążają stronę.

13 W tym stanie rzeczy należy uznać, że w niniejszej sprawie nie zachodzi przesłanka ustanowiona w art. 86 § 1 p.p.s.a., warunkująca przywrócenie uchybionego terminu, a zatem postanowienie sądu pierwszej instancji odpowiada prawu.

14 Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.