Postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., II FZ 419/09

postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 października 2009 r., II FZ 419/09

Sentencja

1 Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA (del.) Arkadiusz Cudak po rozpoznaniu w dniu 15 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 lipca 2009 r., sygn. akt I SA/Kr 1116/08 w zakresie pozostawienia wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych bez rozpoznania w sprawie ze skargi W. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 16 lipca 2008 r., nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie.

Uzasadnienie

2 Postanowieniem z dnia 23 lipca 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie pozostawił wniosek skarżącego o zwolnienie z kosztów sądowych bez rozpoznania.

3 Z uzasadnienia wynika, że pismem z dnia 16 grudnia 2008 r. skarżący W. P. wniósł o zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Następnie 3 lutego 2009r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu.

4 Zarządzeniem z dnia 20 marca 2009 roku referendarz sądowy pozostawił powyższy wniosek bez rozpoznania, podając w uzasadnieniu, iż skarżący pomimo wezwania nie uzupełnił w sposób należyty braków wspomnianego wniosku. Pismem z dnia 6 kwietnia 2009 roku W. P. wniósł sprzeciw.

5 Zarządzeniem z dnia 26 maja 2009 roku Sąd wezwał skarżącego o uzupełnienie braków wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów na okoliczność wykazania stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych W. P. pod rygorem pozostawienia jego wniosku bez rozpoznania. W piśmie z dnia 10 czerwca 2009 roku skarżący stwierdził, iż już poprzednio uzupełnił omawiany wniosek i nadal podtrzymuje swoje wcześniejsze wyjaśnienia.

6 Sąd I instancji przytoczył treść art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) - zwanej dalej p.p.s.a. Wskazał, że zgodnie z art. 252 p.p.s.a. wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny dodał, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Stosownie zaś do treści art. 257 p.p.s.a. - wniosek o przyznaniu prawa pomocy, którego braków nie uzupełniono w wyznaczonym terminie pozostawia się bez rozpoznania.

7 Sąd I instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie skarżący w załączonym do wniosku oświadczeniu o stanie majątkowym i rodzinnym zaznaczył tylko, iż jego wynagrodzenie za pracę zostało zajęte przez komornika. W piśmie uzupełniającym zaś podkreślił, że wszystkie dokumenty potwierdzające jego zły stan materialny znajdują się w aktach, a Sąd nie ma prawa żądać innych dokumentów, gdyż jego wniosek nie budzi wątpliwości, co do rzetelności. Zdaniem Sądu jednak informacja wyłącznie o zajęciu wynagrodzenia nie pozwala na pełną ocenę faktycznych możliwości płatniczych i stanu majątkowego skarżącego. W szczególności nie wiadomo, z jakich dochodów skarżący się utrzymuje i jakie ponosi comiesięczne wydatki. Bez tych podstawowych informacji nie można w zasadzie nic powiedzieć o jego kondycji majątkowej i możliwościach płatniczych. Sam fakt zajęcia wynagrodzenia nie przesądza jeszcze o trudnej sytuacji finansowej skarżącego. Wbrew też jego stanowisku w aktach sprawy nie ma innych danych w tym zakresie. Dlatego w opinii Sądu I instancji zasadne było wezwanie W. P. o uwiarygodnienie swojego stanowiska poprzez przedłożenie odpowiednich dokumentów. Wobec braku zadośćuczynienia temu obowiązkowi Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 257 p.p.s.a. pozostawił wniosek bez rozpoznania.

8 Na powyższe postanowienie zażalenie wniósł skarżący W. P. Autor środka zaskarżenia w uzasadnieniu wskazał, że postanowienie jest wadliwe. Wypełnił bowiem wskazany przez Sąd formularz. Domaganie się zaś przedłożenia dokumentów i dalszych wyjaśnień jest zbędne i narusza przepis art. 255 p.p.s.a. oraz art. 45 pkt 1 Konstytucji, a także art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Wskazując na powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

9 Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

10 Zażalenie jest zasadne, aczkolwiek z innych względów niż podniesione przez skarżącego.

11 Na wstępie trzeba zaznaczyć, że zgodnie z treścią art. 220 § 1 p.p.s.a. Sąd nie może rozpoznać merytorycznie skargi dopóki nie zostanie uiszczony wpis sądowy od tego pisma procesowego, bądź też skarżący nie zostanie zwolniony od obowiązku jego uiszczenia.

12 Zaskarżone postanowienie zapadło w postępowaniu incydentalnym wywołanym wnioskiem skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Skarżący złożył w toku tego postępowania wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 i art. 256 p.p.s.a.). W tym wniosku W. P. wskazał jedynie, że zajęto wynagrodzenie oraz obecnie od 31 sierpnia 2008 r. nie posiada dochodów. W związku z tak enigmatycznie wypełnionym wnioskiem o prawo pomocy zasadnie wezwano skarżącego do jego uzupełnienia poprzez złożenie dodatkowych oświadczeń i przedłożenie dokumentów. Zgodnie bowiem z art. 255 p.p.s.a., jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.

13 Bezspornym jest, że skarżący nie wykonał obowiązku nałożonego na niego zarządzeniem z dnia 26 maja 2009. Pomimo tego należy uznać, że Sąd I instancji naruszył przepis art. 257 p.p.s.a. Pomijając fakt, że pozostawienie wniosku bez rozpoznania powinno nastąpić w drodze zarządzenia przewodniczącego, a nie w postaci postanowienia, należy stwierdzić, że brak było podstaw do zastosowania tego przepisu. Pozostawienie bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy może bowiem nastąpić, zgodnie z art. 257 p.p.s.a., tylko wówczas, gdy nie został złożony na urzędowym formularzu lub gdy strona nie usunęła formalnych braków takiego wniosku. Odmienna natomiast jest sytuacja, gdy sąd uznał informacje wynikające z takiego wniosku za niewystarczające i na podstawie art. 255 p.p.s.a. zażądał dodatkowych dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego, rodzinnego lub dochodów strony. Niezłożenie takich dowodów nie pozwala na pozostawienie wniosku bez rozpoznania, lecz jest równoznaczne z niewykazaniem przez stronę podstaw do przyznania prawa pomocy i uzasadnia oddalenie jej wniosku. Takie stanowisko prezentowane jest konsekwentnie w judykaturze (zob. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 8 listopada 2006 r., II OZ 1112/06, ONSAiWSA 2007, nr 4, poz. 79; 31 lipca 2008 r., I FZ 272/08; 16 lipca 2008 r., II GZ 141/08; 5 czerwca 2008 r., I FZ 236/08; 31 marca 2005 r., II FZ 126/05, ONSAiWSA 2006, nr 1, poz. 13). Pogląd taki prezentowany jest także w piśmiennictwie przedmiotu (zob. B. Dauter, Prawo pomocy, PP 2007, nr 1, s. 41; M. Grzymisławska-Cybulska, Rozpoznawanie wniosków o przyznanie prawa pomocy osobom fizycznym w praktyce sądów administracyjnych, Administracja 2006, nr 3, s. 81). Pozostawienie więc wniosku strony bez rozpoznania nastąpiło w niniejszej sprawie z naruszeniem art. 257 p.p.s.a.

14 Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny dokona merytorycznej oceny wniosku, w oparciu o wskazane przez skarżącego informacje i uzasadnienie w nim przedstawione, czy skarżący wykazał istnienie przesłanek do udzielenia prawa pomocy w żądanym zakresie.

15 Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.